Áp xe quanh trực tràng là gì? Điều trị như thế nào?

Áp xe quanh trực tràng thường khởi phát bằng những cơn đau âm ỉ hoặc sưng nóng ở vùng hậu môn, sau đó có thể tiến triển thành ổ mủ gây đau nhức dữ dội, ảnh hưởng đến sinh hoạt. Nhận biết đúng tình trạng này và điều trị kịp thời giúp kiểm soát nhiễm trùng, hạn chế nguy cơ biến chứng và rò hậu môn về sau.

1. Áp xe quanh trực tràng biểu hiện như thế nào?

Áp xe quanh trực tràng là tình trạng mủ tích tụ trong các mô quanh hậu môn – trực tràng do nhiễm trùng, thường liên quan đến tuyến hậu môn bị tắc.

Triệu chứng áp xe quanh trực tràng phụ thuộc vào vị trí và độ sâu của ổ áp xe:

• Đau vùng hậu môn – trực tràng: Đây là dấu hiệu áp xe quanh trực tràng hậu môn phổ biến nhất. Cơn đau thường liên tục, có thể đau nhói hoặc tăng lên khi ngồi, đi lại, ho hay đại tiện. Người bệnh có thể khó ngồi lâu hoặc gặp khó khăn khi đi vệ sinh.

• Sưng đỏ, nóng quanh hậu môn: Vùng da gần hậu môn có thể xuất hiện khối sưng, mềm, đỏ và đau khi ấn. Với ổ áp xe sâu, các biểu hiện bên ngoài đôi khi không rõ ràng.

• Chảy mủ hoặc máu: Khi ổ áp xe tự vỡ hoặc thông ra ngoài, người bệnh có thể thấy dịch mủ màu vàng, đôi khi lẫn máu. Tuy nhiên, mủ thoát ra không đồng nghĩa với việc ổ áp xe đã khỏi hoàn toàn.

• Sốt, ớn lạnh, mệt mỏi: Đây là những biểu hiện có thể xuất hiện khi nhiễm trùng tiến triển, đặc biệt ở các ổ áp xe nằm sâu. Một số trường hợp còn đau bụng dưới mà không có dấu hiệu sưng rõ ở vùng hậu môn.

• Rối loạn đại tiện: Cơn đau và tình trạng sưng viêm có thể khiến người bệnh ngại đi ngoài, đau khi đại tiện hoặc bị táo bón do cố nhịn đi vệ sinh.

2. Vì sao lại hình thành áp xe quanh trực tràng?

Áp xe quanh trực tràng hình thành khi vi khuẩn xâm nhập vào các mô quanh hậu môn – trực tràng, gây nhiễm trùng và tích tụ mủ. Nguyên nhân thường gặp nhất là tắc nghẽn tuyến hậu môn, ngoài ra bệnh còn có thể liên quan đến tổn thương tại chỗ hoặc các bệnh lý đường ruột.

2.1. Nguyên nhân áp xe quanh trực tràng

Tình trạng nhiễm trùng gây áp xe có thể do những nguyên nhân sau đây:

• Tắc nghẽn và nhiễm trùng tuyến hậu môn: Các tuyến nhỏ trong ống hậu môn có thể bị tắc, khiến dịch ứ đọng và tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Nhiễm trùng sau đó lan sang các mô lân cận, hình thành ổ áp xe.

• Tổn thương hoặc viêm nhiễm vùng hậu môn: Nứt kẽ hậu môn, viêm hậu môn, viêm nang lông hoặc chấn thương tại chỗ có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập. Quan hệ tình dục qua đường hậu môn cũng có thể làm tổn thương mô và tăng nguy cơ nhiễm trùng.

• Bệnh lý đường ruột: Người mắc bệnh Crohn, viêm loét đại tràng hoặc viêm túi thừa có thể có nguy cơ hình thành ổ áp xe, đặc biệt khi tình trạng viêm lan đến các mô quanh trực tràng.

• Nhiễm trùng sau phẫu thuật: Các thủ thuật tại hậu môn – trực tràng, vùng đáy chậu hoặc khu vực lân cận có thể dẫn đến nhiễm trùng nếu xảy ra biến chứng.

2.2. Yếu tố nào làm tăng nguy cơ mắc bệnh?

Cũng có một số yếu tố khiến cơ thể dễ bị nhiễm trùng hoặc làm tăng nguy cơ hình thành áp xe quanh trực tràng như:

• Bệnh nền: Đái tháo đường, HIV/AIDS hoặc các tình trạng suy giảm miễn dịch.

• Sử dụng thuốc ức chế miễn dịch: Chẳng hạn corticosteroid, thuốc hóa trị hoặc các thuốc làm suy yếu khả năng chống nhiễm trùng của cơ thể.

• Rối loạn đại tiện: Táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài có thể gây kích ứng, tổn thương vùng hậu môn.

• Một số yếu tố khác: Hút thuốc lá, suy dinh dưỡng hoặc thiếu máu có thể ảnh hưởng đến khả năng hồi phục và chống nhiễm trùng.

3. Áp xe quanh trực tràng có thể gây biến chứng gì?

Áp xe quanh trực tràng cần được điều trị kịp thời để tránh nhiễm trùng lan rộng và tổn thương các mô lân cận. Nếu chậm trễ trong xử trí, người bệnh có thể gặp những biến chứng sau:

• Rò hậu môn

• Áp xe tái phát

• Nứt kẽ hậu môn, viêm nang lông quanh hậu môn

• Nhiễm trùng huyết

• Hoại thư Courrier

4. Chẩn đoán áp xe quanh trực tràng như thế nào?

Chẩn đoán áp xe quanh trực tràng chủ yếu dựa vào thăm khám vùng hậu môn – trực tràng. Với ổ áp xe thông ra da, bác sĩ có thể xác định qua khám lâm sàng mà không cần chụp chiếu nếu không có dấu hiệu bất thường khác.

Trường hợp nghi ngờ áp xe nằm sâu, áp xe ở vị trí cao trên cơ nâng hậu môn hoặc liên quan đến bệnh Crohn, bác sĩ có thể chỉ định chụp CT, MRI vùng chậu hoặc siêu âm qua nội soi để xác định vị trí và phạm vi nhiễm trùng.

Một số trường hợp phức tạp cần thăm khám dưới gây mê, kết hợp dẫn lưu ổ mủ.

5. Điều trị áp xe quanh trực tràng bằng phương pháp nào?

Điều trị áp xe quanh trực tràng phụ thuộc vào vị trí, kích thước ổ mủ và tình trạng sức khỏe của người bệnh. Các phương pháp chính gồm:

• Rạch và dẫn lưu mủ: Đây là phương pháp điều trị chủ yếu, giúp loại bỏ mủ và kiểm soát ổ nhiễm trùng. Áp xe nhỏ, nằm nông có thể được xử trí dưới gây tê tại chỗ; ổ áp xe lớn hoặc nằm sâu có thể cần phẫu thuật trong phòng mổ. Bác sĩ cần dẫn lưu kịp thời, không nên chờ ổ áp xe tự vỡ.

• Sử dụng thuốc: Kháng sinh được chỉ định khi người bệnh bị sốt, suy giảm miễn dịch, mắc đái tháo đường hoặc có viêm mô tế bào lan rộng. Thuốc giảm đau có thể được sử dụng để giảm khó chịu. Kháng sinh đơn thuần thường không thể điều trị khỏi ổ áp xe.

6. Bị áp xe quanh trực tràng nên ăn uống thế nào để nhanh hồi phục?

Người bị áp xe quanh trực tràng nên ưu tiên chế độ ăn giàu chất xơ, uống đủ nước và bổ sung đa dạng dưỡng chất để hạn chế táo bón, giảm khó chịu khi đại tiện và hỗ trợ quá trình hồi phục.

• Tăng cường rau xanh và trái cây: Bổ sung rau củ, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt giúp cung cấp chất xơ, làm mềm phân, hạn chế táo bón.

• Uống đủ nước: Nước giúp phân mềm hơn, giảm tình trạng phải rặn khi đại tiện, từ đó hạn chế áp lực lên vùng hậu môn.

• Ăn uống cân bằng: Kết hợp thực phẩm giàu protein, vitamin và khoáng chất để hỗ trợ cơ thể phục hồi sau điều trị.

• Hạn chế thực phẩm gây táo bón: Điều chỉnh lượng thực phẩm ít chất xơ, đồ ăn chế biến sẵn nếu chúng khiến việc đại tiện khó khăn.

Bên cạnh chế độ ăn áp xe quanh trực tràng, người bệnh cần cần vệ sinh vùng hậu môn, thay băng theo hướng dẫn và sử dụng thuốc đúng chỉ định. Đồng thời, tái khám đúng hẹn để phát hiện sớm các dấu hiệu nhiễm trùng kéo dài, rò hậu môn hoặc áp xe tái phát.

Áp xe quanh trực tràng cần được thăm khám và điều trị sớm để kiểm soát nhiễm trùng, hạn chế nguy cơ hình thành rò hậu môn và các biến chứng khác. Khi xuất hiện đau, sưng hoặc chảy mủ quanh hậu môn, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra kịp thời. Tại Thu Cúc TCI, bác sĩ sẽ thăm khám, đánh giá tình trạng ổ áp xe và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp, đồng thời hướng dẫn chăm sóc sau điều trị nhằm hỗ trợ quá trình hồi phục.