Xơ gan mất bù: Biến chứng, cách phòng ngừa và điều trị
Xơ gan mất bù là giai đoạn bệnh gan tiến triển nặng, khi chức năng gan suy giảm rõ rệt và xuất hiện các biến chứng nguy hiểm như cổ trướng, xuất huyết tiêu hóa, bệnh não gan. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường, điều trị đúng hướng và chăm sóc phù hợp có vai trò quan trọng trong kiểm soát biến chứng, cải thiện chất lượng sống và tiên lượng của người bệnh.
1. Xơ gan mất bù là gì? Phân biệt với xơ gan còn bù
1.1. Xơ gan mất bù là gì?
Xơ gan là tình trạng tổn thương gan mạn tính, trong đó các tế bào gan bị phá hủy và dần được thay thế bằng mô xơ. Quá trình này làm biến đổi cấu trúc gan, cản trở lưu thông máu và suy giảm chức năng của cơ quan.
Xơ gan mất bù là giai đoạn bệnh tiến triển, khi gan không còn duy trì đầy đủ các chức năng thiết yếu và người bệnh xuất hiện ít nhất một biến cố mất bù điển hình như cổ trướng, xuất huyết do tăng áp lực tĩnh mạch cửa hoặc bệnh não gan.
Khi bệnh chuyển sang giai đoạn mất bù, nguy cơ suy gan, nhiễm trùng và các biến chứng đe dọa tính mạng tăng đáng kể.
1.2. Phân biệt xơ gan còn bù và mất bù
Hai giai đoạn có sự khác biệt rõ rệt về biểu hiện lâm sàng, chức năng gan và tiên lượng, có thể khái quát qua bảng sau:
| Tiêu chí | Xơ gan còn bù | Xơ gan mất bù |
| Chức năng gan | Còn duy trì tương đối tốt | Suy giảm đáng kể |
| Triệu chứng | Thường ít hoặc không rõ ràng | Biểu hiện rõ, có biến chứng |
| Biến chứng | Chưa xuất hiện biến cố mất bù | Có thể có cổ trướng, xuất huyết, bệnh não gan |
| Tiên lượng | Thường tốt hơn | Nguy cơ tử vong cao hơn |
| Điều trị | Kiểm soát nguyên nhân, ngăn tiến triển | Kiểm soát nguyên nhân, điều trị biến chứng, đánh giá ghép gan |
Người mắc bệnh ở giai đoạn còn bù vẫn có nguy cơ chuyển sang mất bù nếu nguyên nhân gây tổn thương gan không được kiểm soát hiệu quả.
2. Triệu chứng của xơ gan mất bù
2.1. Dấu hiệu cảnh báo gan chuyển sang giai đoạn mất bù
Khi khả năng hoạt động của gan suy giảm nghiêm trọng, người bệnh có thể xuất hiện những biểu hiện đặc trưng:
- Cổ trướng: Dịch tích tụ trong ổ bụng khiến bụng căng to, tăng vòng bụng, gây khó chịu hoặc khó thở.
- Vàng da, vàng mắt: Bilirubin tăng trong máu do gan suy giảm khả năng chuyển hóa và bài tiết.
- Phù chân: Rối loạn cân bằng dịch và giảm albumin máu góp phần gây phù ở chi dưới.
- Rối loạn ý thức: Người bệnh có thể mất ngủ, thay đổi hành vi, lú lẫn, ngủ gà do bệnh não gan.
- Xuất huyết tiêu hóa: Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen có thể xảy ra khi giãn tĩnh mạch thực quản, dạ dày bị vỡ.
Ngoài ra, người bệnh có thể bị teo cơ, suy dinh dưỡng, ngứa da hoặc dễ bầm tím.
2.2. Các biến chứng xơ gan mất bù nguy hiểm
Bên cạnh những triệu chứng trên, bệnh còn có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như:
- Viêm phúc mạc nhiễm khuẩn tự phát
- Hội chứng gan thận
- Hạ natri máu
- Ung thư biểu mô tế bào gan
Đặc biệt, các biểu hiện như nôn ra máu, đi ngoài phân đen, lú lẫn, sốt kèm cổ trướng hoặc khó thở cần được đánh giá cấp cứu ngay.
3. Mục tiêu và cách điều trị xơ gan mất bù
3.1. Mục tiêu điều trị
Điều trị xơ gan mất bù hướng đến việc kiểm soát nguyên nhân, hạn chế tổn thương gan tiếp diễn, xử trí biến chứng và cải thiện chất lượng sống. Các mục tiêu chính gồm:
- Ngăn ngừa hoặc làm chậm diễn tiến suy gan.
- Kiểm soát cổ trướng, xuất huyết tiêu hóa và bệnh não gan.
- Phòng ngừa nhiễm trùng, suy thận và biến chứng tái phát.
- Cải thiện tình trạng dinh dưỡng, duy trì thể trạng.
- Đánh giá khả năng ghép gan khi có chỉ định.
3.2. Các phương pháp điều trị
Cách chữa xơ gan mất bù được bác sĩ lựa chọn dựa trên nguyên nhân và mức độ tổn thương.
- Điều trị nguyên nhân: Người mắc viêm gan B hoặc C có thể được chỉ định thuốc kháng virus phù hợp. Người bệnh gan liên quan đến rượu cần ngừng hoàn toàn rượu bia, đồng thời kiểm soát các bệnh lý chuyển hóa đi kèm.
- Điều trị cổ trướng: Có thể áp dụng chế độ hạn chế natri, thuốc lợi tiểu, tái hấp thu dịch, chọc tháo dịch cổ trướng kết hợp truyền albumin khi có chỉ định.
Kiểm soát xuất huyết tiêu hóa: Bác sĩ có thể sử dụng thuốc giảm áp lực tĩnh mạch cửa, nội soi thắt tĩnh mạch giãn hoặc các biện pháp can thiệp cấp cứu tùy tình trạng. - Điều trị bệnh não gan: Thường bằng cách sử dụng thuốc theo chỉ định, đồng thời xử lý các yếu tố khởi phát như nhiễm trùng, táo bón hoặc xuất huyết.
Ghép gan: Đây là phương pháp điều trị có khả năng thay thế chức năng gan ở người bệnh suy gan giai đoạn cuối đủ điều kiện.
3.3. Chế độ ăn xơ gan mất bù và chăm sóc tại nhà
Dinh dưỡng phù hợp giúp hạn chế suy mòn cơ và hỗ trợ quá trình điều trị. Người bệnh cần lưu ý ăn đủ chất, chia nhỏ bữa ăn, hạn chế muối, kiêng hoàn toàn rượu bia, không tự ý dùng thuốc, đặc biệt là thuốc giảm đau, thực phẩm chức năng hoặc sản phẩm thảo dược chưa được bác sĩ đánh giá.
Phòng ngừa xơ gan mất bù ở người đang mắc bệnh gan mạn tính cần tập trung vào điều trị nguyên nhân, tiêm phòng phù hợp, theo dõi chức năng gan và tầm soát ung thư gan định kỳ theo chỉ định.
Người mắc viêm gan mạn tính, xơ gan hoặc có dấu hiệu bất thường về gan nên chủ động thăm khám chuyên khoa để được đánh giá tình trạng bệnh.
Tại Chuyên khoa Gan mật – Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, người bệnh được hỗ trợ thăm khám, tư vấn với bác sĩ chuyên khoa Gan mật giàu kinh nghiệm, thực hiện xét nghiệm đánh giá chức năng gan và các chỉ số liên quan, siêu âm, đo độ đàn hồi mô gan và các phương pháp chẩn đoán hình ảnh phù hợp.
Bệnh nhân mắc xơ gan tại Thu Cúc TCI được tư vấn hướng điều trị, theo dõi diễn tiến bệnh, kiểm soát các yếu tố nguy cơ. Nhiều trường hợp điều trị xơ gan mất bù hiệu quả bằng phương pháp tái hấp thu dịch. Liên hệ để được tư vấn và đặt lịch điều trị!
