Đặc điểm bệnh viêm gan do rượu, biến chứng và điều trị

Viêm gan do rượu là tình trạng gan bị viêm, tổn thương liên quan đến việc sử dụng rượu quá mức. Bệnh ngày càng phổ biến do thói quen lạm dụng rượu bia trong cuộc sống và công việc. Nhận biết sớm dấu hiệu, thực hiện chẩn đoán và điều trị phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế tổn thương gan tiến triển.

1. Viêm gan do rượu là gì?

1.1. Đặc điểm của bệnh viêm gan do rượu

Theo MSD Manual, bệnh gan liên quan đến rượu có ba bệnh lý chính là gan nhiễm mỡ, viêm gan do rượu và xơ gan. Những tình trạng này có thể cùng tồn tại và mức độ tổn thương khác nhau ở từng người.

Trong đó viêm gan do rượu là một dạng của bệnh gan liên quan đến rượu, xảy ra khi việc sử dụng rượu gây tổn thương và phản ứng viêm tại gan.

Gan đóng vai trò chính trong chuyển hóa rượu. Khi cơ thể tiếp nhận lượng rượu lớn hoặc uống kéo dài, quá trình chuyển hóa rượu tạo ra những chất trung gian có thể gây độc cho tế bào gan, thúc đẩy stress oxy hóa và phản ứng viêm.

Nguy cơ mắc bệnh chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như lượng rượu tiêu thụ, thời gian uống, giới tính, di truyền, tình trạng dinh dưỡng, béo phì và các bệnh gan đồng mắc. Vì vậy, mức độ tổn thương gan không hoàn toàn giống nhau giữa những người có thói quen sử dụng rượu.

1.2. Dấu hiệu nhận diện viêm gan do rượu cần lưu ý

Viêm gan do rượu cấp

Trên lâm sàng, người bệnh có thể xuất hiện đợt viêm gan do rượu cấp với triệu chứng rõ rệt:

– Mệt mỏi, suy nhược cơ thể

– Chán ăn, buồn nôn hoặc nôn

– Đau hoặc khó chịu vùng bụng trên bên phải

– Sốt

– Vàng da, vàng mắt

– Gan to, có thể đau khi khám

– Bụng to do cổ trướng

Trường hợp nặng có thể xuất hiện rối loạn ý thức, xuất huyết tiêu hóa hoặc các dấu hiệu suy giảm chức năng gan.

Tổn thương gan tiến triển kéo dài do rượu

Ở người sử dụng rượu trong thời gian dài, tổn thương gan có thể tiến triển âm thầm qua nhiều năm. Người bệnh ban đầu có thể chỉ mệt mỏi, ăn uống kém hoặc không có triệu chứng đáng chú ý.

Khi tổn thương tiến triển đến xơ gan, các triệu chứng có thể rõ hơn như: vàng da, bụng to, phù chân, sụt cân, yếu cơ, dễ bầm tím, chảy máu hoặc thay đổi ý thức.

Lưu ý, triệu chứng không phải căn cứ duy nhất để xác định mức độ tổn thương gan.

2. Biến chứng viêm gan do rượu

Nếu tổn thương gan kéo dài và người bệnh tiếp tục sử dụng rượu, bệnh có thể gây nhiều biến chứng:

– Xơ gan: Mô xơ dần thay thế mô gan khỏe mạnh, làm suy giảm chức năng gan.

– Tăng áp lực tĩnh mạch cửa: Mô xơ cản trở dòng máu qua gan, có thể gây lách to, cổ trướng và giãn tĩnh mạch.

– Xuất huyết tiêu hóa: Các tĩnh mạch giãn có thể vỡ, gây nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen.

– Cổ trướng: Dịch tích tụ trong ổ bụng khiến bụng căng to, khó chịu.

– Bệnh não gan: Độc tố tích tụ có thể ảnh hưởng đến não, gây lú lẫn, buồn ngủ, thậm chí hôn mê.

– Suy gan: Chức năng gan suy giảm nghiêm trọng, có thể đe dọa tính mạng.

– Khi bệnh tiến triển đến xơ gan, nguy cơ ung thư biểu mô tế bào gan cũng tăng, vì vậy người bệnh cần được theo dõi định kỳ.

3. Chẩn đoán viêm gan do rượu

Chẩn đoán viêm gan do rượu cần kết hợp tiền sử sử dụng rượu, khám lâm sàng, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh. Các phương pháp có thể bao gồm:

– Khai thác tiền sử: Bác sĩ tìm hiểu lượng rượu, tần suất và thời gian sử dụng để đánh giá mối liên quan giữa thói quen uống rượu với tổn thương gan.

– Khám lâm sàng: Kiểm tra vàng da, gan to, đau vùng gan, cổ trướng, phù chân, suy giảm khối cơ và các dấu hiệu bất thường khác.

– Xét nghiệm máu: AST, ALT, bilirubin, albumin, thời gian prothrombin/INR và công thức máu có thể được kiểm tra nhằm đánh giá tổn thương và chức năng gan.

– Xét nghiệm nguyên nhân khác: Một số xét nghiệm có thể được chỉ định để phát hiện hoặc loại trừ viêm gan virus và các nguyên nhân khác gây bệnh gan.

– Siêu âm gan: Hỗ trợ khảo sát kích thước, cấu trúc gan, gan nhiễm mỡ, cổ trướng, lách to và một số bất thường liên quan.

– CT hoặc MRI: Được chỉ định khi cần khảo sát cấu trúc gan chi tiết hơn hoặc làm rõ những bất thường nghi ngờ.

– Đo độ đàn hồi gan: Hỗ trợ đánh giá mức độ xơ hóa gan bằng phương pháp không xâm lấn.

– Sinh thiết gan: Có thể được cân nhắc khi chẩn đoán chưa rõ hoặc cần đánh giá cụ thể tổn thương gan trong một số trường hợp.

Bác sĩ cần tổng hợp tiền sử, triệu chứng và kết quả cận lâm sàng trước khi đưa ra chẩn đoán.

4. Điều trị viêm gan liên quan đến rượu

– Ngừng sử dụng rượu: Đây là biện pháp quan trọng hàng đầu. Tiếp tục uống rượu có thể khiến tổn thương gan tiến triển và làm tăng nguy cơ xơ gan, suy gan. Người phụ thuộc rượu có thể cần được nhân viên y tế hỗ trợ để kiểm soát cơn thèm rượu.

– Điều chỉnh dinh dưỡng: Bác sĩ đánh giá tình trạng dinh dưỡng, năng lượng, protein, vitamin và vi chất để có kế hoạch bổ sung phù hợp.

– Điều trị bằng thuốc: Một số trường hợp bệnh nặng có thể được cân nhắc sử dụng thuốc chuyên biệt sau khi bác sĩ đánh giá mức độ bệnh, chống chỉ định và nguy cơ liên quan.

– Điều trị biến chứng: Cổ trướng, xuất huyết tiêu hóa, bệnh não gan, nhiễm trùng và các biến chứng khác cần được điều trị riêng theo tình trạng thực tế.

– Theo dõi định kỳ: Người bệnh có thể cần xét nghiệm chức năng gan, chẩn đoán hình ảnh và đánh giá xơ hóa theo chỉ định để theo dõi diễn biến bệnh.

– Ghép gan: Có thể được xem xét ở một số trường hợp bệnh gan giai đoạn nặng khi người bệnh đáp ứng các tiêu chuẩn chuyên môn.

Người thường xuyên sử dụng rượu bia, đã có bất thường men gan hoặc xuất hiện các dấu hiệu viêm gan do rượu như vàng da, mệt mỏi kéo dài, chán ăn, đau vùng gan, bụng to…, nên chủ động khám Gan mật tại Thu Cúc TCI để được thăm khám với bác sĩ chuyên khoa Gan mật, kết hợp hệ thống xét nghiệm và phương tiện chẩn đoán hình ảnh nhằm hỗ trợ đánh giá chức năng, cấu trúc gan và các bất thường liên quan.