Tiêu chảy cấp là gì và khi nào cần đi khám

Chào bạn,

Tiêu chảy cấp là tình trạng đi ngoài phân lỏng hoặc nước từ 3 lần trở lên trong ngày và kéo dài không quá 14 ngày. Đây thường là phản ứng của cơ thể trước nhiễm trùng đường ruột – do virus, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng – nhưng cũng có thể liên quan đến ngộ độc thực phẩm, tác dụng phụ của thuốc hoặc các rối loạn tiêu hóa khác.

Dưới đây, tôi sẽ chia sẻ rõ hơn về nguyên nhân, dấu hiệu nguy hiểm và cách xử trí đúng để bạn chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Nguyên nhân thường gặp của tiêu chảy cấp

– Nhiễm virus: Rotavirus (phổ biến ở trẻ nhỏ) và Norovirus là hai tác nhân hàng đầu, lây lan nhanh qua đường ăn uống hoặc tiếp xúc.
– Nhiễm vi khuẩn: Như E. coli, Salmonella, Shigella hoặc Campylobacter – thường xuất hiện sau khi ăn thực phẩm ôi thiu, nước bẩn hoặc chế biến không đảm bảo vệ sinh.
– Ký sinh trùng: Giardia lamblia là loại thường gặp, lây qua nguồn nước bị nhiễm bẩn, đặc biệt ở vùng nông thôn hoặc nơi thiếu nước sạch.
– Ngộ độc thực phẩm: Do ăn phải thức ăn có chứa độc tố do vi khuẩn tiết ra – triệu chứng thường xuất hiện nhanh, chỉ sau vài giờ.
– Tác dụng phụ của thuốc: Đặc biệt là kháng sinh – có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, dẫn đến tiêu chảy.
– Các bệnh lý nền: Trong một số ít trường hợp, tiêu chảy cấp có thể là biểu hiện đầu tiên của viêm ruột (IBD) hoặc hội chứng ruột kích thích (IBS).

Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám ngay

Bạn nên đưa người bệnh đến cơ sở y tế nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu sau:
– Tiêu chảy kéo dài trên 2 ngày mà không có dấu hiệu thuyên giảm.
– Sốt cao trên 38,5°C, đặc biệt kèm theo rét run.
– Phân có máu, mủ hoặc màu đen như bã cà phê – đây có thể là dấu hiệu tổn thương niêm mạc ruột.
– Mất nước nặng: khô miệng, mắt trũng, tiểu ít hoặc không tiểu trong 6–8 giờ, lơ mơ, mệt lả.
– Đau bụng dữ dội, co cứng bụng hoặc nôn liên tục không thể uống nước.

Ở trẻ nhỏ và người cao tuổi, mất nước có thể tiến triển rất nhanh – chỉ sau vài giờ – nên cần theo dõi sát và can thiệp sớm.

Hướng dẫn chăm sóc và phòng ngừa tại nhà

– Bù nước và điện giải: Đây là ưu tiên hàng đầu. Dùng dung dịch oresol (ORS) pha đúng theo hướng dẫn – không pha loãng hay đặc hơn. Tránh nước ngọt có gas, nước ép trái cây nhiều đường vì có thể làm tiêu chảy nặng hơn.
– Chế độ ăn phù hợp: Nên ăn các món mềm, dễ tiêu như cháo trắng, cơm nát, khoai luộc, chuối chín, bánh mì nướng. Tránh sữa, đồ chiên rán, cay nóng hoặc thực phẩm nhiều xơ thô trong giai đoạn cấp.
– Nghỉ ngơi đầy đủ: Giúp cơ thể tập trung phục hồi niêm mạc ruột và chống lại tác nhân gây bệnh.
– Không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy: Đặc biệt khi nghi ngờ do nhiễm khuẩn – vì việc “giữ lại” vi khuẩn trong ruột có thể làm tình trạng nặng hơn.
– Vệ sinh tay và an toàn thực phẩm: Rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh; đảm bảo thức ăn chín kỹ, nước uống đun sôi – là cách phòng ngừa hiệu quả nhất.

Tiêu chảy cấp tuy thường lành tính và tự khỏi trong vài ngày, nhưng có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm nếu chủ quan – đặc biệt là mất nước và rối loạn điện giải. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo và xử trí đúng ngay từ đầu sẽ giúp rút ngắn thời gian bệnh và tránh phải nhập viện. Nếu bạn hoặc người thân có triệu chứng kéo dài, sốt cao hay dấu hiệu mất nước – đừng chần chừ, hãy đi khám càng sớm càng tốt.