Tán sỏi nội soi ngược dòng phù hợp với sỏi nào?
Tôi được giới thiệu phương pháp đưa ống soi qua đường tiểu để xử lý sỏi, nhưng chưa rõ có áp dụng cho mọi vị trí hay không. Tán sỏi nội soi ngược dòng phù hợp với sỏi nào, bác sĩ sẽ kiểm tra kích thước, vị trí và tình trạng đường niệu của tôi thế nào trước khi chỉ định thực hiện?

Chào anh Lâm! Tán sỏi nội soi ngược dòng phù hợp với nhiều trường hợp sỏi niệu quản và một số sỏi thận, tùy dụng cụ nội soi được sử dụng. Bác sĩ đưa ống soi qua niệu đạo, bàng quang rồi lên niệu quản hoặc thận để tiếp cận viên sỏi, tán hoặc lấy sỏi dưới quan sát trực tiếp. Kỹ thuật không yêu cầu đường rạch da để tiếp cận viên sỏi theo cách thông thường. Tuy vậy, không phải tất cả sỏi trong đường tiết niệu đều thích hợp với cùng một loại ống soi. Vị trí, kích thước, giải phẫu, nhiễm trùng và chức năng thận sẽ được kiểm tra trước khi lựa chọn.
Tán sỏi nội soi ngược dòng phù hợp với sỏi nào?
Nội soi niệu quản (URS) là phương pháp tiếp cận sỏi theo chiều ngược với dòng nước tiểu, từ bên ngoài qua đường niệu đạo lên bàng quang và niệu quản. Tùy vị trí sỏi, bác sĩ có thể sử dụng ống soi bán cứng hoặc ống mềm. Ống bán cứng thường thuận lợi khi tiếp cận sỏi trong niệu quản, nhất là đoạn giữa và dưới. Ống mềm có thể tiếp cận những vị trí ở cao hơn và các đài bể thận trong nhiều trường hợp.
Hiệp hội Tiết niệu châu Âu (EAU) khuyến nghị lựa chọn phương pháp điều trị sỏi niệu quản dựa trên kích thước, vị trí và nguy cơ của người bệnh. Nội soi ngược dòng có thể được chỉ định khi sỏi khó tự thoát, gây đau kéo dài, tắc nghẽn hoặc cần can thiệp sau điều trị bảo tồn không hiệu quả. Kỹ thuật cũng có thể được lựa chọn khi sỏi không phù hợp hoặc chưa đáp ứng tán ngoài cơ thể.
Không phải ai có sỏi niệu quản đều cần nội soi ngay. Nếu viên sỏi nhỏ, khả năng tự thoát cao, chức năng thận ổn định và không có nhiễm trùng hoặc đau khó kiểm soát, bác sĩ có thể cân nhắc theo dõi. Chỉ định can thiệp cần dựa trên lợi ích điều trị đối với anh.
Sỏi nằm trong thận có thể tán bằng đường ngược dòng không?
Nội soi ống mềm, thường gọi là phẫu thuật nội soi ngược dòng trong thận, có thể tiếp cận nhiều viên sỏi ở hệ thống đài bể thận. Bác sĩ dùng năng lượng laser để phá sỏi và có thể lấy một số mảnh. Với sỏi lớn hơn 2 cm hoặc sỏi san hô phức tạp, EAU thường ưu tiên tán qua da; nội soi ống mềm có thể được cân nhắc trong trường hợp chọn lọc hoặc phối hợp.
Nếu sỏi nằm trong bàng quang, có thể thực hiện nội soi bàng quang để tán và lấy sỏi qua niệu đạo. Tuy sử dụng đường tiếp cận tự nhiên tương tự, phạm vi can thiệp và dụng cụ khác nhau. Vì thế, cần xác định đúng vị trí trước khi tư vấn.
Bác sĩ cần xem những yếu tố nào trên hình ảnh?
Kích thước giúp ước tính khả năng tự thoát và lượng sỏi cần xử lý. Vị trí cho biết cần tiếp cận bằng dụng cụ nào, đồng thời có thể ảnh hưởng khả năng lấy mảnh. Nếu CT cho thấy niệu quản bị hẹp, sỏi kẹt hoặc có bất thường giải phẫu, bác sĩ có thể điều chỉnh kế hoạch.
Viện Quốc gia về Chất lượng Y tế và Chăm sóc Anh (NICE) khuyến nghị cân nhắc các phương án như tán ngoài cơ thể và nội soi niệu quản tùy kích thước, vị trí và khả năng xử lý sỏi. Không thể khẳng định nội soi luôn tốt hơn tán ngoài chỉ vì nhìn thấy sỏi trực tiếp. Nội soi có những nguy cơ riêng, trong khi tán ngoài cơ thể thường ít xâm lấn nhưng phụ thuộc quá trình đào thải mảnh.
Siêu âm giúp nhận diện tình trạng ứ nước và một số sỏi, còn CT không cản quang cung cấp thêm thông tin khi cần. Anh nên mang phim đã chụp để bác sĩ đánh giá, không tự chụp lại nếu chưa được yêu cầu.
Quy trình nội soi điều trị sỏi diễn ra như thế nào?
Theo NIDDK, Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Bệnh Tiêu hóa và Thận Hoa Kỳ, ống nội soi niệu quản giúp bác sĩ quan sát bên trong niệu quản và thận. Sau khi người bệnh được vô cảm phù hợp, bác sĩ đưa dụng cụ qua đường tiết niệu, tìm viên sỏi và sử dụng dụng cụ lấy sỏi hoặc nguồn năng lượng để tán nhỏ sỏi. Một số mảnh có thể được thu lại để phân tích.
Nếu đường niệu quản quá hẹp thì có thực hiện được không?
Trong một số trường hợp, bác sĩ không thể đưa ống soi an toàn qua niệu quản trong lần đầu. Khi đó có thể cần đặt ống JJ để dẫn lưu và hỗ trợ chuẩn bị đường tiếp cận, sau đó can thiệp ở đợt khác. Việc cố đưa dụng cụ qua chỗ quá hẹp có thể làm tăng nguy cơ tổn thương, do đó cần thận trọng.
Sau nội soi, tùy mức độ phù nề, tổn thương, sỏi còn lại và nguy cơ tắc nghẽn, bác sĩ có thể đặt ống JJ hoặc không. Nếu có ống, anh sẽ cần lịch rút hoặc thay theo hướng dẫn, kể cả khi đã hết triệu chứng.
Cần chuẩn bị gì để can thiệp an toàn?
Bác sĩ thường đánh giá xét nghiệm nước tiểu, chức năng thận, các bệnh nền và thuốc đang dùng. Nếu có nhiễm trùng chưa kiểm soát, nhất là kèm tắc nghẽn, cần xử trí ưu tiên, có thể phải dẫn lưu trước khi tán sỏi. Không tự dừng thuốc chống đông hoặc tự dùng kháng sinh trước thủ thuật.
Anh có thể hỏi về phương án vô cảm, khả năng cần đặt JJ, thời gian theo dõi và các dấu hiệu cần tái khám. Sốt, rét run, đau tăng dữ dội, không tiểu được hoặc tiểu máu nhiều cần đến cơ sở y tế kịp thời.
Tóm lại, tán sỏi nội soi ngược dòng phù hợp với sỏi nào phụ thuộc vị trí, kích thước, đường tiếp cận và tình trạng sức khỏe. Anh có thể đặt lịch khám tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI qua App TCI Hospital: app.thucuc.vn để bác sĩ xem hình ảnh và tư vấn kỹ thuật phù hợp.








