Tán sỏi ngoài cơ thể có cần gây mê không và cách kiểm soát đau ra sao?
Em sắp thực hiện tán sỏi ngoài cơ thể theo tư vấn nhưng chưa từng trải qua thủ thuật tương tự. Em khá sợ gây mê và cũng ngại đau khi sóng tác động. Xin hỏi tán sỏi ngoài cơ thể có cần gây mê không, cách giảm đau được bác sĩ lựa chọn dựa vào tình trạng sức khỏe như thế nào?

Chào em Hạnh! Tán sỏi ngoài cơ thể không bắt buộc phải gây mê toàn thân. Nhiều người trưởng thành có thể thực hiện khi vẫn tỉnh, được dùng thuốc giảm đau trước hoặc trong buổi tán. Tuy nhiên, tùy loại thiết bị, mức độ đau dự kiến, khả năng nằm yên, sức khỏe và quy trình của cơ sở, bác sĩ có thể cân nhắc thêm an thần hoặc phương pháp vô cảm phù hợp. Em nên chia sẻ nỗi lo gây mê và sợ đau trước khi thực hiện để được giải thích rõ. Điều quan trọng là kiểm soát đau và giúp em phối hợp an toàn, không phải cố chịu đau suốt buổi tán.
Tán sỏi ngoài cơ thể có cần gây mê không và vì sao?
Tán sỏi ngoài cơ thể bằng sóng xung kích (ESWL) hoạt động bằng cách truyền năng lượng từ thiết bị bên ngoài cơ thể đến viên sỏi để làm vỡ thành các mảnh. Bác sĩ định vị viên sỏi bằng phương tiện hình ảnh phù hợp và điều chỉnh máy trong khi điều trị. Do không cần rạch da hay đưa dụng cụ trực tiếp lên niệu quản, nhiều trường hợp có thể tiến hành mà không cần gây mê toàn thân.
Tài liệu người bệnh của Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust cho biết tán sỏi bằng sóng xung kích có thể thực hiện mà không cần phẫu thuật hoặc gây mê. Tuy nhiên, công nghệ này vẫn có thể gây khó chịu. Cleveland Clinic mô tả những người thực hiện không gây mê thường được dùng thuốc giảm đau trước, mức độ cảm giác trong buổi tán có thể từ nhẹ đến vừa ở nhiều trường hợp.
Mỗi người có ngưỡng đau khác nhau. Một số người cảm thấy như có nhịp gõ hoặc khó chịu tại vùng tiếp xúc, trong khi người khác thấy đau rõ hơn khi năng lượng được tăng. Em không cần cố im lặng nếu cảm thấy quá sức. Bác sĩ và nhân viên y tế có thể đánh giá mức độ đau và điều chỉnh phương án tùy tình huống.
Gây mê và an thần có giống nhau không?
Gây mê toàn thân tạo trạng thái mất ý thức có kiểm soát trong khi được theo dõi về hô hấp, tuần hoàn và các chức năng khác. An thần giúp giảm lo lắng, thư giãn và có mức độ ảnh hưởng nhận thức khác nhau tùy thuốc và liều. Thuốc giảm đau nhằm giảm cảm giác đau, không nhất thiết khiến em mất ý thức.
Nếu được đề nghị một phương án vô cảm, em nên hỏi cụ thể bác sĩ dùng loại nào, em có còn tỉnh hay không, cần chuẩn bị ăn uống thế nào và cần người đưa về không. Không nên chỉ nghe từ gây mê rồi cho rằng mọi phương án giảm đau đều tương tự nhau.
Bác sĩ căn cứ vào những yếu tố nào để chọn cách kiểm soát đau?
Hiệp hội Tiết niệu châu Âu (EAU) nhấn mạnh kiểm soát đau trong tán sỏi ngoài cơ thể có vai trò giúp hạn chế cử động do khó chịu và hỗ trợ định vị sỏi chính xác. Nếu người bệnh không thể nằm yên, năng lượng có thể khó tập trung đúng mục tiêu và hiệu quả điều trị có thể bị ảnh hưởng.
Bác sĩ cần xem em có bệnh tim mạch, hô hấp, bệnh thận, bệnh gan, dị ứng thuốc hoặc từng gặp vấn đề khi gây mê hay không. Người đang dùng thuốc an thần, thuốc giảm đau, thuốc chống đông hoặc thuốc bệnh nền cần thông báo đầy đủ. Điều này giúp lựa chọn thuốc phù hợp và giảm nguy cơ tương tác.
Ngoài tình trạng sức khỏe, vị trí viên sỏi, mức năng lượng dự kiến, loại thiết bị, thời gian thực hiện và mức độ lo âu cũng có thể ảnh hưởng kế hoạch. Nếu lần đầu em rất lo sợ, hãy nói trước để nhân viên y tế giải thích từng bước và hỗ trợ phối hợp. Có thể cần điều chỉnh thuốc giảm đau hoặc an thần nếu cảm giác khi điều trị không phù hợp.
Trong buổi tán sỏi, em có thể chủ động báo đau không?
Có. Trước khi bắt đầu, bác sĩ sẽ hướng dẫn em nằm ở tư thế phù hợp để xác định sỏi. Nhân viên y tế có thể sử dụng phương tiện tạo tiếp xúc giữa cơ thể và đầu phát sóng. Khi máy hoạt động, em có thể nghe âm thanh theo nhịp, cảm thấy tác động tại vùng điều trị.
Em nên giữ tư thế và hít thở theo hướng dẫn, nhưng nếu đau tăng, chóng mặt, buồn nôn hoặc khó thở, hãy báo ngay. Không cố chịu đựng để buổi tán nhanh kết thúc. Bác sĩ có thể thay đổi mức năng lượng, tạm dừng kiểm tra hoặc đưa thêm phương án giảm đau khi phù hợp.
Có cần nhịn ăn trước khi tán sỏi ngoài cơ thể không?
Không thể tự áp dụng một quy tắc chung. Nếu chỉ dùng giảm đau thông thường, yêu cầu ăn uống có thể khác so với khi sử dụng an thần hoặc gây mê. Hãy hỏi cơ sở thực hiện về thời điểm được ăn, uống nước và dùng thuốc bệnh nền trước buổi tán. Không tự nhịn ăn quá mức hoặc dùng thuốc giảm đau, thuốc ngủ từ nhà để bớt lo.
Nếu có khả năng mang thai, em cần báo trước vì tán sỏi ngoài cơ thể không phù hợp trong thai kỳ. Bác sĩ cũng cần đánh giá nhiễm trùng, đông máu và những yếu tố ảnh hưởng sự an toàn của thủ thuật.
Sau buổi tán, em còn có thể đau không?
Khi mảnh sỏi di chuyển, có thể xuất hiện đau âm ỉ hoặc cơn quặn, tiểu hồng nhẹ trong những ngày đầu. Em cần dùng thuốc theo đơn, uống nước phù hợp và thực hiện kiểm tra theo lịch. Nếu sử dụng an thần hoặc thuốc ảnh hưởng tỉnh táo, không tự lái xe cho tới khi đủ điều kiện theo hướng dẫn của cơ sở.
Sốt, rét run, đau dữ dội không kiểm soát, nôn liên tục, tiểu rất ít hoặc chảy máu nhiều là lý do cần đi khám khẩn. Tóm lại, tán sỏi ngoài cơ thể có cần gây mê không phụ thuộc tình trạng cụ thể và phương án kiểm soát đau; nhiều người không cần gây mê toàn thân. Em có thể đặt lịch tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI qua App TCI Hospital: app.thucuc.vn để được tư vấn phương án vô cảm và chuẩn bị trước buổi tán.








