Sỏi thận gây suy thận có điều trị được không?
Bố tôi có sỏi thận lâu năm, gần đây xét nghiệm cho thấy chức năng thận giảm. Gia đình rất lo rằng điều trị sỏi có thể làm thận yếu hơn. Sỏi thận gây suy thận có điều trị được không, bác sĩ cần phân biệt mức độ tổn thương ra sao và lựa chọn cách can thiệp thế nào để bảo vệ thận?

Chào chị Bảo Ngọc! Sỏi thận gây suy giảm chức năng thận vẫn có thể được điều trị, đặc biệt nếu nguyên nhân là tắc nghẽn đường tiết niệu có thể giải quyết. Tuy nhiên, khả năng phục hồi phụ thuộc vào mức độ và thời gian tổn thương, tình trạng nhiễm trùng và các bệnh khác ảnh hưởng đến thận của bố. Bác sĩ cần phân biệt tổn thương thận cấp do tắc nghẽn với bệnh thận mạn hoặc tình trạng phối hợp. Trong nhiều trường hợp, xử trí sỏi đúng thời điểm là một cách bảo vệ phần chức năng thận còn lại, chứ không phải mặc định làm thận yếu hơn.
Sỏi thận gây suy thận có điều trị được không và khả năng phục hồi ra sao?
Thận có nhiệm vụ lọc chất thải từ máu, điều hòa dịch và điện giải. Khi viên sỏi gây cản trở đường thoát nước tiểu, áp lực trong hệ thống thu nhận nước tiểu có thể tăng lên, ảnh hưởng tới chức năng lọc. Nếu tắc nghẽn được giải quyết kịp thời, chức năng thận có thể cải thiện ở mức độ khác nhau.
Theo Hệ thống Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), sỏi gây tắc nghẽn là một trong những nguyên nhân có thể dẫn đến tổn thương thận cấp. Điều trị cần dựa trên mức độ tổn thương và nguyên nhân. Một phần chức năng có thể hồi phục khi dòng nước tiểu được khôi phục, trong khi tổn thương nặng hoặc kéo dài có thể để lại hậu quả không phục hồi hoàn toàn.
Bố chị có tiền sử sỏi lâu năm, vì vậy cần xem các kết quả chức năng thận trước đây để biết chỉ số mới giảm nhanh trong thời gian gần đây hay đã thấp kéo dài. Nếu có tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc bệnh thận khác, những yếu tố đó cũng có thể góp phần khiến chức năng thận suy giảm. Không nên mặc định tất cả bất thường đều do một viên sỏi.
Tắc nghẽn một bên và hai bên khác nhau thế nào?
Một người có hai thận hoạt động có thể duy trì lượng nước tiểu tương đối bình thường dù một bên bị sỏi cản trở. Nhưng điều đó không loại trừ khả năng thận có sỏi đang tổn thương. Khi cả hai bên bị tắc hoặc thận duy nhất còn hoạt động bị tắc nghẽn, tổng chức năng thận có thể giảm nhanh hơn. Vì vậy, bác sĩ cần xem kết quả của từng bên, không chỉ căn cứ vào việc bố vẫn đi tiểu.
Bác sĩ sẽ đánh giá mức độ tổn thương thận ra sao?
Xét nghiệm creatinine, mức lọc cầu thận ước tính và điện giải cung cấp thông tin về chức năng thận chung. Bác sĩ cũng có thể xét nghiệm nước tiểu để tìm máu, protein và dấu hiệu nhiễm trùng. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, cần so sánh với những lần xét nghiệm cũ, vì một chỉ số đơn lẻ chưa đủ để kết luận mức độ bệnh mạn tính.
Siêu âm cho biết kích thước thận, tình trạng ứ nước, độ dày nhu mô và một số đặc điểm khác. CT không cản quang có thể giúp xác định vị trí, thể tích sỏi và đường tiếp cận nếu cần can thiệp. Khi nghi một bên thận suy giảm chức năng nghiêm trọng, có thể cần khảo sát chức năng riêng từng bên, chẳng hạn xạ hình thận khi được chỉ định.
Cleveland Clinic lưu ý thận ứ nước thường xuất hiện khi dòng nước tiểu bị tắc và có thể gây tổn thương nếu không được xử trí phù hợp. Tuy vậy, mức độ giãn trên hình ảnh không thể tự quy đổi thành một tỷ lệ chức năng thận còn lại. Bác sĩ cần kết hợp các dữ kiện để lựa chọn phương án.
Điều trị sỏi thế nào khi chức năng thận đã suy giảm?
Khi nào cần ưu tiên giải phóng tắc nghẽn?
Hiệp hội Tiết niệu châu Âu (EAU) xác định tắc nghẽn kèm nhiễm trùng hoặc vô niệu là tình trạng cấp cứu. Nếu bố có sỏi chặn đường tiểu, chức năng thận xấu đi hoặc có nhiễm trùng, bác sĩ có thể cần dẫn lưu bằng ống JJ hoặc dẫn lưu thận qua da. Khi có nhiễm trùng nặng, thuốc kháng sinh và ổn định tình trạng toàn thân cần tiến hành đồng thời, trước khi điều trị sỏi triệt để.
Sau khi bảo đảm dẫn lưu và theo dõi đáp ứng, bác sĩ sẽ cân nhắc thời điểm lấy sỏi. Việc thực hiện hai bước riêng có thể giúp giảm nguy cơ đối với người đang có tình trạng toàn thân chưa ổn định.
Có thể lựa chọn phương pháp ít ảnh hưởng thận hơn không?
Bác sĩ sẽ xem xét nội soi niệu quản, nội soi ống mềm, tán ngoài cơ thể hoặc tán sỏi qua da tùy vị trí, kích thước và đặc điểm sỏi. Đối với sỏi lớn hoặc phân nhánh phức tạp, đường tiếp cận qua da có thể cần thiết. Với sỏi niệu quản, nội soi ngược dòng có thể tiếp cận trực tiếp viên sỏi gây tắc. Không phải phương pháp ít xâm lấn nhất luôn là phương án an toàn nhất nếu khả năng giải quyết tắc nghẽn không phù hợp.
Gia đình nên hỏi bác sĩ về khả năng chảy máu, nhiễm trùng, mức độ sạch sỏi và liệu có cần chia thành nhiều lần can thiệp. Người có chức năng thận giảm cần được bố trí theo dõi phù hợp trước, trong và sau điều trị, kể cả điều chỉnh thuốc. Trong một số tình huống tổn thương thận nặng, bác sĩ có thể cần phối hợp điều trị bệnh thận và đánh giá các chỉ định hỗ trợ thay thế thận nếu phát sinh biến chứng.
Gia đình cần lưu ý gì để bảo vệ chức năng thận của bố?
Không nên tự cho bố dùng thuốc giảm đau, thuốc lợi tiểu hoặc sản phẩm làm tan sỏi không rõ thành phần. Một số thuốc và thực phẩm bổ sung có thể ảnh hưởng chức năng thận hoặc điện giải. Chế độ nước uống cũng cần điều chỉnh theo tình trạng bệnh, không ép bố uống nhiều nếu đang tắc nghẽn hoặc cần hạn chế dịch.
Hãy mang đầy đủ hồ sơ cũ, thuốc đang dùng, báo cáo siêu âm hoặc CT và xét nghiệm chức năng thận. Nếu bố có sốt, rét run, đau tăng, tiểu ít đột ngột, không tiểu được, khó thở hoặc lơ mơ, cần đi cấp cứu.
Như vậy, sỏi thận gây suy thận có điều trị được không cần dựa trên nguyên nhân và mức độ chức năng thận còn lại, với mục tiêu giải quyết tắc nghẽn và bảo tồn thận. Chị có thể đặt lịch khám cho bố tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI qua App TCI Hospital: app.thucuc.vn để được đánh giá hồ sơ và tư vấn lộ trình nếu tình trạng hiện tại ổn định.








