Đau quặn thận kéo dài có cần tán sỏi không?
Em đang theo dõi sỏi niệu quản nhưng vài ngày nay các cơn đau dữ dội vùng hông cứ lặp lại, ảnh hưởng cả giấc ngủ. Thuốc được kê chỉ giúp dễ chịu tạm thời. Đau quặn thận kéo dài có cần tán sỏi không, bác sĩ có cần kiểm tra tình trạng ứ nước và khả năng kiểm soát đau trước không?

Chào em Tâm! Khi đã có sỏi niệu quản mà đau quặn hông lưng dữ dội tái diễn nhiều ngày, thuốc chỉ giúp giảm tạm thời và ảnh hưởng giấc ngủ, em nên đến cơ sở y tế để được đánh giá lại sớm. Nếu đau đang dữ dội không kiểm soát được, hãy đi cấp cứu ngay. Đau quặn kéo dài hoặc không đáp ứng điều trị giảm đau là lý do quan trọng để cân nhắc can thiệp sỏi hay dẫn lưu đường tiết niệu. Bác sĩ cần kiểm tra mức độ tắc nghẽn, ứ nước, chức năng thận và dấu hiệu nhiễm trùng trước khi lựa chọn phương án phù hợp.
Đau quặn thận kéo dài có cần tán sỏi không khi thuốc không còn hiệu quả?
Cơn đau quặn thận thường xuất hiện khi viên sỏi di chuyển vào niệu quản, gây co bóp và cản trở dòng nước tiểu. Áp lực tăng phía trên viên sỏi có thể khiến người bệnh đau dữ dội vùng hông lưng, đôi khi lan dọc xuống bụng dưới hoặc bẹn. Cơn đau thường thay đổi theo đợt, khiến người bệnh khó tìm tư thế dễ chịu và có thể kèm buồn nôn.
Hiệp hội Tiết niệu châu Âu (EAU) khuyến nghị cân nhắc giải áp thận hoặc nội soi lấy sỏi khi đau quặn không đáp ứng với điều trị giảm đau. Viện Quốc gia về Chất lượng Y tế và Chăm sóc Anh (NICE) cũng đề nghị can thiệp trong vòng 48 giờ kể từ chẩn đoán hoặc tái nhập viện ở người trưởng thành có sỏi niệu quản và đau quặn vẫn tiếp diễn, không chịu được hoặc viên sỏi ít khả năng tự thoát.
Các khuyến nghị này không có nghĩa mọi cơn đau hông lưng đều phải tán sỏi trong một mốc cố định. Bác sĩ cần xác định mức độ ảnh hưởng và tình trạng cụ thể. Tuy nhiên, những cơn đau tái diễn nhiều ngày như em mô tả là dấu hiệu cho thấy kế hoạch chờ sỏi tự ra cần được xem xét lại.
Vì sao đau có thể giảm sau khi uống thuốc rồi quay trở lại?
Thuốc giảm đau có thể giảm cảm giác đau và một phần phản ứng liên quan, nhưng viên sỏi vẫn có thể còn kẹt trong niệu quản. Khi dòng nước tiểu tiếp tục bị cản trở hoặc sỏi thay đổi vị trí, cơn đau có thể tái diễn. Việc đau dịu trong vài giờ không tương đương với tình trạng tắc đã được giải quyết.
Nếu em liên tục phải sử dụng thuốc để có thể ngủ hoặc sinh hoạt, hãy cung cấp chính xác tên thuốc, số lần đã dùng và liều gần nhất khi đi khám. Không tự tăng liều hoặc phối hợp các thuốc cùng nhóm, bởi có thể làm tăng nguy cơ tác dụng phụ. Một số thuốc giảm đau cần thận trọng ở người có suy giảm chức năng thận hoặc bệnh dạ dày.
Cần đánh giá tình trạng ứ nước và nguy cơ tổn thương thận thế nào?
Siêu âm có thể cho biết thận bên có sỏi có giãn đài bể thận hay không. Nếu cần xác định viên sỏi đang ở đâu, kích thước bao nhiêu hoặc có thay đổi so với lần trước, CT không cản quang có thể được cân nhắc. Bác sĩ sẽ xem phim cũ và diễn biến triệu chứng để lựa chọn kiểm tra phù hợp.
Xét nghiệm creatinine máu giúp đánh giá chức năng thận chung, trong khi xét nghiệm nước tiểu có thể phát hiện máu hoặc dấu hiệu nhiễm trùng. NIDDK, Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Bệnh Tiêu hóa và Thận Hoa Kỳ, lưu ý việc chẩn đoán sỏi cần phối hợp bệnh sử, khám và các xét nghiệm thích hợp.
Mức độ đau và mức độ tắc không phải lúc nào cũng tỷ lệ thuận. Một viên sỏi nhỏ có thể gây đau rất nhiều khi mắc kẹt, trong khi một số người tắc nghẽn kéo dài lại ít đau. Do đó, đánh giá hình ảnh và chức năng thận có ý nghĩa ngay cả khi em tạm thời hết cơn.
Khi nào điều trị bảo tồn không còn là lựa chọn phù hợp?
Theo dõi chờ sỏi tự thoát có thể phù hợp nếu viên sỏi có khả năng di chuyển, đau kiểm soát được, không nhiễm trùng và chức năng thận ổn định. Nhưng nếu cơn đau tiếp diễn không chịu được, tắc nghẽn gia tăng, chức năng thận giảm hoặc phát sinh nhiễm trùng thì cần đánh giá chỉ định can thiệp. Không nên cố chờ một số tuần nhất định khi triệu chứng đã diễn biến xấu.
Đặc biệt, nếu em có sốt, rét run kèm đau hông lưng, có thể cần xử trí cấp cứu do nghi tắc nghẽn nhiễm trùng. Nôn liên tục, tiểu rất ít hoặc không tiểu được, lơ mơ hay choáng cũng là lý do phải đi viện ngay.
Có phải bác sĩ sẽ tán sỏi ngay khi em tới khám không?
Không phải mọi tình huống đều có thể xử lý sỏi ngay. Nếu sỏi gây đau không kiểm soát nhưng không nhiễm trùng, bác sĩ có thể cân nhắc nội soi niệu quản lấy hoặc tán sỏi. Tán ngoài cơ thể cũng có thể phù hợp nếu vị trí, kích thước sỏi và các điều kiện khác cho phép.
Nếu có tắc nghẽn đi kèm nhiễm trùng, ưu tiên ban đầu có thể là dẫn lưu bằng ống JJ hoặc dẫn lưu qua da và điều trị kháng sinh. Việc tán sỏi triệt để thường được thực hiện sau khi tình trạng nhiễm trùng đã được kiểm soát. Đôi khi cần đặt ống để bảo đảm dòng nước tiểu trước khi can thiệp ở một thời điểm phù hợp hơn.
Em nên hỏi bác sĩ mục tiêu của từng bước: giảm đau, bảo vệ chức năng thận, loại bỏ sỏi hay điều trị nhiễm trùng. Nếu có nhiều lựa chọn, hãy trao đổi về nguy cơ, khả năng cần can thiệp lại và kế hoạch theo dõi sau điều trị.
Em nên làm gì trong lúc chuẩn bị đi khám?
Hãy mang báo cáo chẩn đoán sỏi, hình ảnh đã chụp và đơn thuốc. Không cố uống lượng nước lớn một lúc để đẩy sỏi trong cơn đau. Nếu đau dữ dội, chóng mặt hoặc dùng thuốc gây buồn ngủ, không nên tự lái xe đến viện; hãy nhờ người đưa đi.
Sau khi được xử lý, tuân thủ lịch tái khám và hướng dẫn phòng ngừa sỏi để giảm nguy cơ cơn đau tái phát. Tóm lại, đau quặn thận kéo dài có cần tán sỏi không phải được đánh giá sớm khi thuốc không còn kiểm soát được triệu chứng. Nếu tình trạng đã ổn định, em có thể đặt lịch tư vấn tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI qua App TCI Hospital: app.thucuc.vn; nếu đau dữ dội, sốt hoặc bất thường cấp tính, hãy đi cấp cứu thay vì chờ lịch hẹn.








