Cần tiêm vitamin k cho trẻ sơ sinh khi nào? Liều ra sao?

Trong những giờ đầu sau sinh, nhiều cha mẹ ngạc nhiên khi thấy con được chỉ định tiêm vitamin K dù bé hoàn toàn khỏe mạnh. Thực tế, đây là một mũi tiêm dự phòng quan trọng và đã được áp dụng thường quy tại nhiều quốc gia. Vấn đề mà phụ huynh quan tâm nhất thường là tiêm vitamin K cho trẻ sơ sinh khi nào và liệu việc tiêm sớm như vậy có thực sự cần thiết hay không.

1. Vì sao trẻ sơ sinh cần tiêm vitamin K?

Vitamin K tham gia trực tiếp vào quá trình tạo ra các yếu tố đông máu trong gan. Ở trẻ sơ sinh, cơ chế này chưa hoàn thiện nên nguy cơ chảy máu tiềm ẩn cao hơn người lớn.

Các tài liệu hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới chỉ ra rằng vitamin K rất khó truyền qua nhau thai, vì vậy lượng vitamin K dự trữ ở trẻ khi chào đời gần như không đáng kể. Bên cạnh đó, hệ vi khuẩn đường ruột – nguồn tổng hợp vitamin K tự nhiên – chưa hình thành trong giai đoạn sơ sinh, còn sữa mẹ lại chứa hàm lượng vitamin K khá thấp.

Những phân tích lâm sàng được Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ tổng hợp cho thấy, trẻ thiếu vitamin K có nguy cơ xuất huyết do thiếu vitamin K (VKDB), với các biểu hiện từ chảy máu rốn, xuất huyết tiêu hóa đến chảy máu não rất nguy hiểm.

2. Cần tiêm vitamin K cho trẻ sơ sinh khi nào?

2.1. Thời điểm tiêm được khuyến nghị

Trong các khuyến cáo cập nhật của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ, vitamin K nên được tiêm trong vòng 1 – 2 giờ sau sinh, ngay khi trẻ đã ổn định hô hấp và tuần hoàn. Thời điểm này giúp phòng ngừa hiệu quả cả xuất huyết sớm và xuất huyết muộn trong những tuần đầu đời.

2.2. Có nên trì hoãn tiêm không?

Với những gia đình còn băn khoăn tiêm vitamin K cho trẻ sơ sinh khi nào là phù hợp, đặc biệt ở trẻ sinh mổ hay sinh non, các hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế Việt Nam khẳng định rằng không nên trì hoãn nếu không có chống chỉ định y khoa đặc biệt. Việc tiêm sớm mang lại lợi ích phòng bệnh rõ ràng hơn so với việc chờ đợi.

3. Liều tiêm vitamin K cho trẻ sơ sinh là bao nhiêu?

Các hướng dẫn thực hành nhi khoa tại nhiều quốc gia thống nhất rằng liều tiêm vitamin K cho trẻ sơ sinh đủ tháng là 1mg tiêm bắp. Với trẻ sinh non hoặc nhẹ cân, bác sĩ có thể điều chỉnh liều thấp hơn. Đây cũng là liều vitamin K cho trẻ sơ sinh đã được chứng minh hiệu quả trong việc giảm mạnh tỷ lệ xuất huyết não liên quan đến thiếu vitamin K.

4. Tiêm vitamin K có an toàn cho trẻ sơ sinh không?

Dữ liệu theo dõi lâu dài tại châu Âu và Bắc Mỹ cho thấy việc tiêm vitamin K cho trẻ sơ sinh hầu như không gây tác dụng phụ nghiêm trọng. Các báo cáo của WHO ghi nhận phản ứng thường chỉ là đau nhẹ tại vị trí tiêm và tự hết sau thời gian ngắn.

Nhìn từ góc độ chuyên môn, tiêm vitamin K cho trẻ sơ sinh khi nào không còn là câu hỏi nên cân nhắc quá lâu, mà là một biện pháp dự phòng cần thực hiện sớm ngay sau sinh. Chỉ với một mũi tiêm đơn giản, trẻ đã được bảo vệ khỏi nguy cơ xuất huyết nguy hiểm trong giai đoạn đầu đời – điều mà không phương pháp chăm sóc nào khác có thể thay thế hoàn toàn.