Viêm VA ở trẻ là gì và có nguy hiểm không?

Chào bạn,
Viêm VA là tình trạng tổ chức lympho ở vòm họng (còn gọi là sùi vòm họng) bị sưng viêm do nhiễm trùng hoặc dị ứng. Đây là bệnh rất phổ biến ở trẻ dưới 6 tuổi, vì hệ miễn dịch của bé chưa hoàn thiện và VA đang trong giai đoạn phát triển mạnh. Tuy phần lớn trường hợp viêm VA cấp tính có thể điều trị khỏi, nhưng nếu chủ quan, bệnh có thể tiến triển mạn tính và gây nhiều biến chứng nghiêm trọng.

Dưới đây, tôi sẽ giải thích rõ hơn để bạn hiểu nguyên nhân, dấu hiệu cảnh báo và cách xử trí phù hợp.

Nguyên nhân thường gặp gây viêm VA

– Nhiễm virus hoặc vi khuẩn: Các tác nhân như rhinovirus, cúm, phế cầu, liên cầu… dễ xâm nhập qua đường hô hấp trên, đặc biệt khi thời tiết thay đổi.
– Hệ miễn dịch non nớt: Trẻ nhỏ có hệ miễn dịch chưa trưởng thành nên dễ bị tấn công bởi mầm bệnh.
– Viêm mũi họng tái phát: Tình trạng viêm lan từ mũi, họng lên vòm họng, khiến VA sưng to liên tục.
– Dị ứng đường hô hấp: Phấn hoa, bụi mịn, khói thuốc… có thể gây phù nề niêm mạc, kích thích VA phì đại.
– Môi trường sống ẩm thấp, ô nhiễm: Tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, virus sinh sôi.

Dấu hiệu cảnh báo viêm VA cần đi khám sớm

– Sốt cao kéo dài trên 2–3 ngày, kèm rét run.
– Nghẹt mũi thường xuyên, phải thở bằng miệng cả ngày lẫn đêm.
– Ngáy to, có cơn ngừng thở khi ngủ (ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn).
– Chảy mũi dai dẳng, dịch trong hoặc mủ vàng xanh.
– Trẻ biếng ăn, chậm tăng cân, quấy khóc về đêm.
– Đau tai, ù tai hoặc giảm thính lực (do VA chèn ép vòi nhĩ).
– Khó nuốt, giọng nói mũi, ho khan kéo dài.

Trong phòng khám, tôi từng gặp nhiều trẻ đến muộn vì cha mẹ nghĩ “chỉ là cảm cúm thông thường”, nhưng thực tế VA đã phì đại nặng, gây biến dạng khuôn mặt và suy hô hấp mạn tính.

Hướng dẫn xử trí và phòng ngừa viêm VA hiệu quả

– Điều trị đúng theo chỉ định: Viêm VA do vi khuẩn cần dùng kháng sinh đầy đủ liều; không tự ý ngưng thuốc khi triệu chứng thuyên giảm.
– Vệ sinh mũi họng hàng ngày: Dùng nước muối sinh lý 0,9% rửa mũi cho trẻ, đặc biệt sau khi đi học hoặc ra ngoài.
– Giữ ấm cổ – ngực – bàn chân khi thời tiết chuyển lạnh.
– Tăng cường miễn dịch: Cho trẻ ăn đủ chất, bổ sung vitamin A, C, kẽm qua thực phẩm hoặc theo hướng dẫn y tế.
– Tránh khói thuốc, bụi mịn và nơi đông người trong mùa dịch.
– Theo dõi sát nếu trẻ ngủ ngáy: Nếu có cơn ngừng thở, cần nội soi vòm họng để đánh giá mức độ phì đại VA.

Trường hợp VA quá phát (phì đại lớn, che lấp cửa mũi sau), gây tắc nghẽn hô hấp hoặc tái phát viêm trên 5 lần/năm, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định nạo VA – một thủ thuật an toàn, ít biến chứng khi thực hiện đúng kỹ thuật.

Viêm VA tuy thường gặp nhưng không nên xem nhẹ, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Nếu không được kiểm soát tốt, bệnh có thể ảnh hưởng lâu dài đến hô hấp, thính lực, thậm chí sự phát triển thể chất và trí tuệ của bé. Bạn nên đưa con đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng ngay khi thấy các dấu hiệu bất thường kéo dài trên 5–7 ngày. Việc chẩn đoán sớm – điều trị đúng – theo dõi sát sẽ giúp con bạn tránh được những biến chứng đáng tiếc.