Tại sao lại có đờm?

Chào bạn, cảm ơn bạn đã chia sẻ. Đờm – hay còn gọi là chất nhầy đường hô hấp – thực chất là một phản ứng bảo vệ tự nhiên của cơ thể, chứ không phải luôn là biểu hiện của bệnh lý nghiêm trọng. Tuy nhiên, việc hiểu rõ tại sao lại có đờm, khi nào cần lo lắng và cách xử trí phù hợp sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe hô hấp.

Nguyên nhân khiến cơ thể sản xuất đờm

Đờm được tạo ra bởi niêm mạc các bộ phận trong đường thở như mũi, họng, khí quản và phế quản. Dưới góc nhìn sinh lý học, đây là cơ chế làm sạch và bảo vệ rất tinh vi. Một số nguyên nhân phổ biến khiến bạn cảm nhận rõ đờm hơn bao gồm:

– Nhiễm trùng hô hấp: Cảm lạnh, cúm, viêm họng, viêm phế quản hay viêm phổi đều kích thích niêm mạc tăng tiết chất nhầy để “bẫy” virus, vi khuẩn và đào thải chúng ra ngoài qua ho.

– Dị ứng hoặc kích ứng môi trường: Phấn hoa, bụi mịn, lông thú cưng, khói thuốc lá (kể cả hút thụ động) hay hóa chất tẩy rửa có thể gây viêm nhẹ ở niêm mạc, dẫn đến tăng tiết đờm – thường trong, loãng và kèm ngứa họng.

– Bệnh lý hô hấp mạn tính: Ở những người mắc hen suyễn, COPD (bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) hay giãn phế quản, hệ hô hấp liên tục trong trạng thái viêm, nên đờm xuất hiện gần như thường xuyên.

– Trào ngược dạ dày – thực quản (GERD): Axit từ dạ dày trào lên kích thích vùng hầu họng, gây cảm giác vướng, khạc đờm dai dẳng – đặc biệt vào buổi sáng hoặc sau ăn.

– Mất nước hoặc khô niêm mạc: Khi bạn uống ít nước, sống trong môi trường máy lạnh hoặc thời tiết hanh khô, đờm trở nên đặc quánh, khó khạc và dễ gây cảm giác khó chịu.

Dấu hiệu cảnh báo bạn nên đi khám

Không phải lúc nào có đờm cũng đáng lo, nhưng bạn cần lưu ý nếu xuất hiện các biểu hiện sau:

– Đờm đổi màu: vàng đậm, xanh, nâu hoặc lẫn máu.

– Ho kéo dài trên 2–3 tuần không đỡ, dù đã nghỉ ngơi và dùng biện pháp tại nhà.

– Kèm theo sốt, khó thở, đau ngực hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.

– Cảm giác vướng đờm ở cổ họng dai dẳng, đặc biệt về đêm hoặc sau ăn – có thể gợi ý trào ngược.

Tôi từng gặp nhiều bệnh nhân nghĩ rằng “chỉ là ho có đờm thông thường”, nhưng sau kiểm tra mới phát hiện viêm xoang mạn tính, viêm phế quản tái diễn hoặc thậm chí tổn thương phổi do hút thuốc lâu năm.

Cách giảm đờm và phòng ngừa hiệu quả

Bạn hoàn toàn có thể hỗ trợ cơ thể làm loãng và tống xuất đờm một cách an toàn:

– Uống đủ nước (1.5–2 lít/ngày): Giúp đờm loãng, dễ khạc hơn.

– Súc họng bằng nước muối ấm 2–3 lần/ngày: Làm sạch niêm mạc, giảm kích ứng.

– Duy trì độ ẩm không khí: Dùng máy tạo ẩm nếu sống trong môi trường máy lạnh hoặc hanh khô.

– Tránh khói thuốc, bụi và chất gây dị ứng: Đây là yếu tố thúc đẩy viêm niêm mạc dai dẳng.

– Không lạm dụng thuốc long đờm hay kháng sinh: Chỉ dùng khi có chỉ định, vì tự ý dùng có thể che lấp triệu chứng hoặc gây kháng thuốc.

Việc có đờm không đồng nghĩa với bệnh nặng, mà thường là dấu hiệu hệ hô hấp đang “dọn dẹp” các tác nhân gây hại. Tuy nhiên, nếu đờm xuất hiện kéo dài, thay đổi tính chất hoặc đi kèm triệu chứng bất thường, đó là lời nhắc nhở cơ thể bạn cần được đánh giá chuyên sâu. Hãy lắng nghe cơ thể – và đừng ngần ngại tìm đến bác sĩ khi nghi ngờ.