Nổi hạch dưới cằm có phải ung thư không?

Chào bạn, tôi hiểu nỗi lo khi sờ thấy hạch dưới cằm – đặc biệt nếu nó không biến mất sau vài ngày. Tuy nhiên, phần lớn các trường hợp nổi hạch ở vùng này là lành tính, thường do nhiễm trùng vùng đầu – mặt – cổ như viêm họng, viêm amidan, sâu răng hay thậm chí là mụn viêm gần cằm. Ung thư là nguyên nhân hiếm gặp, chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ trong số các trường hợp hạch kéo dài không đau.

Dưới đây, tôi sẽ giải đáp cụ thể từng thắc mắc của bạn để bạn hiểu rõ hơn về bản chất của hạch dưới cằm và biết khi nào cần can thiệp y tế.

Nguyên nhân lành tính thường gặp gây nổi hạch dưới cằm

Hạch bạch huyết là một phần quan trọng trong hệ miễn dịch, hoạt động như “trạm kiểm soát” để phát hiện và tiêu diệt vi khuẩn, virus xâm nhập. Khi có “kẻ xâm lược” ở vùng đầu – cổ, hạch dưới cằm (thuộc nhóm hạch dưới hàm) sẽ phản ứng bằng cách sưng lên. Các nguyên nhân lành tính phổ biến bao gồm:

– Viêm họng, viêm amidan hoặc viêm mũi xoang: Đây là lý do thường gặp nhất, đặc biệt ở người trẻ.
– Nhiễm trùng răng – lợi: Sâu răng, áp-xe răng, viêm nướu có thể kích thích hạch vùng dưới cằm.
– Mụn viêm hoặc trầy xước da quanh cằm, cổ: Vết thương nhỏ cũng đủ để hạch phản ứng.
– Nhiễm virus thông thường: Như cảm cúm, virus Epstein-Barr (gây bệnh bạch cầu đơn nhân), hoặc thậm chí sau tiêm vắc-xin.
– Viêm tuyến nước bọt dưới hàm: Có thể nhầm lẫn với hạch, nhưng thường kèm sưng rõ vùng dưới hàm.

Trong phòng khám, tôi thường gặp nhiều bệnh nhân hoảng hốt vì sờ thấy hạch, nhưng sau khi hỏi kỹ tiền sử và khám lâm sàng, đa số đều do nhiễm trùng nhẹ và tự lui trong 1–2 tuần.

Dấu hiệu cảnh báo hạch có thể ác tính – cần đi khám ngay

Mặc dù hiếm, hạch ác tính (do ung thư) thường có đặc điểm khác biệt so với hạch viêm thông thường. Bạn nên đi khám nếu hạch có một hoặc nhiều dấu hiệu sau:

– Không đau, sờ thấy cứng, di động kém hoặc dính vào mô xung quanh.
– Kích thước tăng dần (>1–2 cm) và kéo dài trên 2–3 tuần mà không có dấu hiệu nhiễm trùng rõ rệt.
– Kèm theo các triệu chứng toàn thân: sụt cân không rõ nguyên nhân, sốt kéo dài, đổ mồ hôi đêm, mệt mỏi dai dẳng.
– Xuất hiện thêm hạch ở nhiều vị trí khác: như nách, cổ bên kia, trên xương đòn.
– Tiền sử hút thuốc, uống rượu nhiều hoặc có người thân mắc ung thư đầu – cổ.

Lưu ý: Một số bệnh lý ác tính như lymphoma, ung thư di căn từ vùng miệng – lưỡi – tuyến giáp, hoặc ung thư hạch có thể biểu hiện đầu tiên qua hạch cổ – cằm. Việc chẩn đoán sớm rất quan trọng để điều trị hiệu quả.

Hạch dưới cằm bao lâu thì biến mất?

Nếu do nguyên nhân lành tính (như viêm họng, cảm cúm), hạch thường giảm sưng trong vòng 7–14 ngày sau khi tình trạng nhiễm trùng thuyên giảm. Trong một số trường hợp, hạch có thể tồn tại dưới dạng “hạch tồn dư” – nhỏ, mềm, không đau – trong vài tuần hoặc vài tháng, nhưng không gây hại.

Tuy nhiên, nếu sau 2–3 tuần hạch vẫn không nhỏ lại, hoặc tiếp tục to lên, bạn nên đi khám để loại trừ nguyên nhân nghiêm trọng hơn.

Cách phân biệt hạch lành tính và ác tính dưới cằm

Dưới góc nhìn lâm sàng, tôi thường dựa vào các đặc điểm sau:

Tuy nhiên, chỉ khám lâm sàng không đủ để chẩn đoán chắc chắn. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm hạch, xét nghiệm máu, hoặc sinh thiết nếu nghi ngờ ác tính.

Nổi hạch dưới cằm kèm đau họng, sốt – có cần lo?

Không cần quá lo lắng nếu bạn đồng thời có đau họng, sốt nhẹ, mệt mỏi – đây là phản ứng miễn dịch bình thường khi cơ thể chống lại nhiễm trùng. Hạch sưng trong trường hợp này là dấu hiệu cho thấy hệ miễn dịch đang hoạt động hiệu quả.

Tuy nhiên, nếu sốt cao kéo dài >3 ngày, khó nuốt, hạch to nhanh, hoặc xuất hiện mủ, bạn nên đi khám để được điều trị kịp thời (ví dụ: dùng kháng sinh nếu do vi khuẩn như liên cầu).

Mẹo giảm sưng hạch tại nhà (chỉ áp dụng khi chắc chắn do nguyên nhân lành tính)

Nếu bạn đã xác định hạch do viêm họng hoặc cảm cúm, có thể hỗ trợ giảm khó chịu bằng:

– Nghỉ ngơi đầy đủ, uống nhiều nước để tăng đào thải độc tố.
– Súc họng bằng nước muối ấm 2–3 lần/ngày nếu kèm viêm họng.
– Chườm ấm nhẹ vùng hạch (không chườm nóng mạnh) để tăng lưu thông máu, giúp hạch xẹp nhanh hơn.
– Tránh sờ, nắn, bóp hạch liên tục – điều này có thể gây kích ứng và làm sưng lâu hơn.
– Không tự ý dùng kháng sinh nếu không có chỉ định – vì đa số do virus, kháng sinh sẽ vô ích và gây kháng thuốc.

Hạch bạch huyết có vai trò gì trong cơ thể?

Hạch bạch huyết là trung tâm lọc và sản xuất tế bào miễn dịch. Chúng chứa lympho bào – loại tế bào giúp nhận diện và tiêu diệt vi sinh vật gây bệnh. Khi có nhiễm trùng ở vùng lân cận (miệng, da, mũi…), hạch tương ứng sẽ “kích hoạt”, sưng lên như một phản ứng bảo vệ. Vì vậy, nổi hạch không phải là bệnh, mà là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang chiến đấu với tác nhân gây hại.

Nổi hạch dưới cằm phần lớn là phản ứng lành tính do nhiễm trùng vùng đầu – cổ và thường tự hết trong 1–2 tuần. Tuy nhiên, nếu hạch không đau, cứng, tồn tại trên 2–3 tuần, hoặc kèm triệu chứng toàn thân, bạn nên đi khám chuyên khoa (tai mũi họng, nội tổng quát hoặc ung bướu) để được đánh giá kỹ. Đừng tự chẩn đoán ung thư, nhưng cũng đừng chủ quan bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo. Việc theo dõi sát và khám kịp thời sẽ giúp bạn yên tâm và điều trị hiệu quả nếu cần.