Lỗ thủng màng nhĩ có tự lành không?

Chào bạn,

Lỗ thủng màng nhĩ kích thước 25% sau đợt viêm tai giữa cấp hiện chưa cần can thiệp phẫu thuật dao kéo phức tạp. Khi tai đã khô sạch dịch mủ và xuất hiện bờ biểu mô mỏng đang thu hẹp dần, tổn thương có khả năng tự liền sẹo sinh lý rất cao. Phẫu thuật chỉ đặt ra nếu màng nhĩ không thể tự đóng kín sau 3 tháng theo dõi hoặc xuất hiện tái phát nhiễm trùng, suy giảm thính lực đáng kể.

Màng nhĩ là lớp màng ngăn cách giữa ống tai ngoài và tai giữa, đóng vai trò truyền rung động âm thanh đến chuỗi xương con đồng thời che chắn bảo vệ hòm nhĩ. Khi áp lực dịch mủ trong đợt viêm tai giữa cấp tăng cao làm hoại tử một phần màng nhĩ, tổn thương thủng sẽ hình thành. Tuy nhiên, biểu mô màng nhĩ sở hữu cơ chế di chuyển biểu mô hướng tâm độc động lực học, cho phép mép mô hạt liên tục tăng sinh để đóng kín khoảng trống tự nhiên.

Màng nhĩ thủng 25% có tự lành không?

Màng nhĩ có thể tự liền sẹo hoàn toàn nếu diện tích thủng dưới 25% và tai giữa được giữ khô sạch, không còn ổ viêm.

Hiệp hội Bác sĩ Gia đình Hoa Kỳ (AAFP) cho biết hầu hết các tổn thương thủng màng nhĩ cấp tính kích thước nhỏ đến trung bình sẽ tự đóng kín trong vòng 6 đến 8 tuần mà không cần can thiệp ngoại khoa. Theo một nghiên cứu theo dõi tiến triển màng nhĩ đăng trên tạp chí The Laryngoscope, tỷ lệ tự đóng của các lỗ thủng màng nhĩ dưới 30% diện tích đạt trên 85% khi tai được kiểm soát dứt điểm ổ nhiễm trùng.

Con số này cho thấy với kích thước lỗ thủng 25% của bạn, khả năng tự hồi phục sinh lý là rất lớn. Việc bác sĩ nội soi tai nhìn thấy mép thủng thu hẹp, có lớp màng biểu mô mỏng và mặt màng nhĩ sáng bóng chứng tỏ mô hạt đáy đang tăng sinh lành mạnh. Quá trình này cần môi trường thông thoáng, vô khuẩn để các sợi collagen tái cấu trúc nguyên vẹn.

Khi nào cần vá màng nhĩ bằng phẫu thuật?

Phẫu thuật chỉ thực sự cần thiết khi lỗ thủng tồn tại dai dẳng trên 3 tháng hoặc cấu trúc tai giữa xuất hiện biến chứng cơ học.

Hướng dẫn thực hành lâm sàng của Viện Hàn lâm Tai Mũi Họng – Phẫu thuật Đầu Cổ Hoa Kỳ (AAO-HNS) khuyến nghị chỉ định phẫu thuật vá màng nhĩ (Tympanoplasty) đối với các trường hợp lỗ thủng không tự liền sau thời gian theo dõi từ 3 đến 6 tháng, hoặc diện tích thủng lớn kèm xơ chai mép tổn thương. Phương pháp phẫu thuật sử dụng mảnh ghép tự thân từ cân cơ thái dương hoặc sụn nắp tai để tái tạo toàn vẹn màng nhĩ.

Tuy nhiên, quyết định can thiệp không chỉ phụ thuộc duy nhất vào kích thước hay thời gian. Bác sĩ chuyên khoa còn phải đo thính lực đồ để đánh giá khoảng dẫn truyền âm thanh và kiểm tra chức năng thông khí vòi nhĩ. Nếu khoảng khí – xương cách biệt lớn hơn 30 dB, chuỗi xương con có thể đã bị tổn thương phối hợp và cần vi phẫu phục hồi cùng lúc.

Cách chăm sóc tai thủng màng nhĩ để mau liền?

Nguyên tắc phục hồi quan trọng nhất là bảo vệ tuyệt đối không để nước, vi khuẩn hoặc bụi bẩn xâm nhập vào khoang tai giữa.

Cơ quan Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) hướng dẫn người có lỗ thủng màng nhĩ đang trong giai đoạn hồi phục cần dùng bông gòn tẩm nhẹ mỡ vaseline đặt nông ở cửa tai khi tắm gội để ngăn nước tràn vào, đồng thời tránh bơi lội dưới mọi hình thức cho đến khi tổn thương liền hẳn.

Bên cạnh việc chống nước từ bên ngoài, bạn cần kiểm soát áp lực từ bên trong hòm nhĩ. Thói quen xì mũi mạnh cả hai bên cùng lúc hoặc nhịn hắt hơi sẽ đẩy dịch nhầy từ vòm mũi họng qua vòi eustache vào tai giữa, vừa gây nhiễm trùng tái phát vừa làm rách toạc cầu biểu mô non đang hình thành. Khi hắt hơi, bạn nên mở nhẹ miệng và xì mũi từng bên thật nhẹ nhàng. Bạn tuyệt đối không tự ý ngoáy tăm bông sâu vào ống tai làm cọ xát cơ học vào lớp màng mỏng vừa tái tạo.

Dấu hiệu màng nhĩ chưa liền cần đi khám lại?

Bạn cần tái khám ngay nếu tai xuất hiện dịch nhầy trở lại, cảm giác đau nhức sâu hoặc thính lực suy giảm đột ngột.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo tình trạng chảy dịch tai hoặc ù tai tiến triển sau đợt viêm tai giữa cấp là dấu hiệu cảnh báo mầm bệnh vi khuẩn vẫn khu trú hoặc màng nhĩ đang chịu áp lực nhiễm trùng mới, đòi hỏi can thiệp chuyên khoa kịp thời để ngăn nguy cơ nghe kém dẫn truyền không hồi phục.

Những trường hợp phục hồi thuận lợi cũng cần được bác sĩ chuyên khoa kiểm tra định kỳ mỗi 2 đến 4 tuần bằng hệ thống nội soi độ phóng đại cao để xác nhận cầu màng nhĩ đã nối liền hai bờ an toàn. Khi xuất hiện dịch chảy tái phát, đau nhức tăng dần hoặc cảm giác thính lực giảm sút, bạn nên thăm khám để bác sĩ đánh giá nguyên nhân cụ thể và kiểm tra lại tình trạng màng nhĩ. Để chủ động lựa chọn thời gian phù hợp, bạn có thể đặt lịch trên App TCI Hospital: app.thucuc.vn.

Lỗ thủng màng nhĩ 25% của bạn đang có tiến triển sinh lý rất khả quan và hoàn toàn chưa cần can thiệp phẫu thuật dao kéo phức tạp. Yếu tố quyết định trong giai đoạn này là duy trì vệ sinh tai khô ráo, tránh để nước lọt vào và không xì mũi mạnh gây chấn thương vòi nhĩ. Bạn nên tái khám định kỳ theo lịch hẹn để bác sĩ soi kiểm tra sự khép kín của màng nhĩ, đồng thời đo thính lực kiểm tra nhằm chắc chắn chức năng nghe được phục hồi nguyên vẹn.