Ra máu âm đạo bất thường là gì?

Chào bạn Trịnh Thị Trâm (33 tuổi) và quý bạn đọc đang lo lắng về hiện tượng chảy máu vùng kín bất thường!

Trong suốt những năm tháng sinh sản của người phụ nữ, chu kỳ kinh nguyệt bình thường diễn ra đều đặn từ 21 đến 35 ngày, thời gian hành kinh kéo dài từ 3 đến 7 ngày với lượng máu mất trung bình khoảng 30–80 ml. Khi máu bỗng nhiên rỉ ra từ âm đạo ngoài những ngày hành kinh dự kiến (chảy máu giữa chu kỳ, chảy máu sau khi quan hệ tình dục, hoặc rong kinh kéo dài không dứt), tâm lý hoang mang, sợ hãi là điều khó tránh khỏi. Hàng loạt câu hỏi xuất hiện: “Ra máu âm đạo bất thường là bệnh gì? Tại sao bác sĩ luôn yêu cầu phải thử thai đầu tiên? Khi nào cần kiểm tra cổ tử cung và buồng tử cung khẩn cấp?”.

Hiện tượng ra máu bất thường không bao giờ là một biểu hiện ngẫu nhiên vô hại. Nó luôn là “tiếng kêu cứu” của niêm mạc tử cung hoặc cổ tử cung trước một tổn thương thực thể hoặc xáo trộn nội tiết tố nghiêm trọng. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết cơ chế bệnh học theo bảng phân loại quốc tế chuẩn mực và hướng dẫn bạn Trâm các bước thăm khám sống còn.

Ra máu âm đạo bất thường (AUB) là gì? Hệ thống phân loại PALM-COEIN chuẩn quốc tế

Trong y học hiện đại, thuật ngữ chính thức cho tình trạng này là “Xuất huyết tử cung bất thường” (Abnormal Uterine Bleeding – AUB). Để chẩn đoán chính xác nguyên nhân, Liên đoàn Sản Phụ khoa Quốc tế (FIGO) đã ban hành hệ thống phân loại kinh điển PALM-COEIN chia nguyên nhân thành hai nhóm lớn:

Nhóm 1: Nguyên nhân do TỔN THƯƠNG THỰC THỂ (Nhóm PALM – Phát hiện qua Chẩn đoán hình ảnh và Giải phẫu bệnh):

• P (Polyp): Polyp buồng tử cung hoặc polyp cổ tử cung. Đây là những khối u nhỏ có cuống mọc nhô ra từ lớp niêm mạc. Polyp rất giàu mạch máu và dễ vỡ, thường gây ra máu lấm tấm giữa chu kỳ hoặc chảy máu tươi ngay sau khi quan hệ tình dục.
• A (Adenomyosis): Bệnh lạc nội mạc trong cơ tử cung. Lớp niêm mạc xâm lấn sâu vào thành cơ tử cung làm tử cung to ra, cơ tử cung co bóp kém gây rong kinh nặng, ra máu cục kèm theo đau bụng kinh dữ dội.
• L (Leiomyoma): U xơ tử cung (đặc biệt là u xơ dưới niêm mạc chèn ép vào lòng tử cung). Khối u làm tăng diện tích bề mặt niêm mạc và cản trở sự co thắt của các mạch máu, gây hiện tượng băng kinh, cường kinh làm người bệnh thiếu máu xanh xao.
• M (Malignancy & Hyperplasia): Quá sản nội mạc tử cung không điển hình hoặc Ung thư nội mạc tử cung, Ung thư cổ tử cung. Tổn thương ác tính xâm lấn phá hủy các mao mạch máu gây chảy máu âm đạo tự phát bất thường, máu thường có màu nâu sẫm lẫn dịch hôi.

Nhóm 2: Nguyên nhân KHÔNG DO TỔN THƯƠNG THỰC THỂ (Nhóm COEIN):

• C (Coagulopathy): Bệnh lý rối loạn đông máu toàn thân (như bệnh Von Willebrand, giảm tiểu cầu).
• O (Ovulatory dysfunction): Rối loạn phóng noãn do mất cân bằng nội tiết tố (hội chứng buồng trứng đa nang PCOS, suy giáp, stress nặng). Khi không có sự phóng noãn, hoàng thể không hình thành, estrogen tăng cao kéo dài làm niêm mạc tử cung dày lên quá mức rồi tự sụp đổ bong tróc nham nhở từng đợt.
• E (Endometrial): Rối loạn chức năng nguyên phát tại niêm mạc nội mạc tử cung.
• I (Iatrogenic): Do tác dụng phụ của thuốc tránh thai khẩn cấp, thuốc nội tiết cấy que, dụng cụ tử cung (đặt vòng tránh thai) hoặc thuốc chống đông máu.
• N (Not yet classified): Các nguyên nhân hiếm gặp chưa phân loại.

TẠI SAO BẮT BUỘC PHẢI THỬ THAI (TEST THAI / BETA-hCG) ĐẦU TIÊN?

Nguyên tắc y khoa bất di bất dịch của mọi bác sĩ sản phụ khoa trên thế giới đối với phụ nữ trong độ tuổi sinh sản bị ra máu âm đạo bất thường là: BẮT BUỘC PHẢI LOẠI TRỪ CÁC TÌNH TRẠNG LIÊN QUAN ĐẾN THAI NGHÉN ĐẦU TIÊN! Lý do sống còn:

• Ra máu báo thai bình thường: Quá trình phôi thai làm tổ vào niêm mạc tử cung có thể gây rỉ một vài giọt máu hồng nhạt trong 1–2 ngày.
• Đe dọa sảy thai hoặc Sảy thai tự nhiên: Thai phụ có thể bị ra máu đỏ tươi hoặc nâu đen kèm đau bụng dưới âm ỉ.
• NGUY HIỂM NHẤT LÀ THAI NGOÀI TỬ CUNG (Chửa ngoài dạ con): Rất nhiều phụ nữ có thai ngoài tử cung nhưng kinh nguyệt trước đó không đều nên hoàn toàn không biết mình có thai. Phôi thai làm tổ ở vòi trứng sẽ gây rỉ máu âm đạo màu nâu đen rỉ rả kéo dài. Nếu không thử thai và siêu âm phát hiện sớm, khối thai ngoài tử cung sẽ vỡ bung, gây xuất huyết ngập ổ bụng và cướp đi tính mạng người bệnh chỉ trong tích tắc!
• Thai trứng (Bệnh nguyên bào nuôi): Gai nhau thoái hóa thành các túi nước gây chảy máu âm đạo kéo dài nhiều tuần.
• Do đó, que thử thai nước tiểu hoặc xét nghiệm định lượng nồng độ Beta-hCG trong máu là bước xét nghiệm đầu tay bắt buộc phải làm để bảo vệ sự an toàn cho bạn Trâm.

Khi nào BẮT BUỘC PHẢI KIỂM TRA CỔ TỬ CUNG VÀ BUỒNG TỬ CUNG?

Sau khi đã loại trừ hoàn toàn khả năng có thai (Beta-hCG âm tính), bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra sâu các cơ quan sinh sản:

• Kiểm tra Cổ tử cung:
• Đặt mỏ vịt quan sát bề mặt cổ tử cung xem có polyp cổ tử cung thò ra ngoài lỗ tử cung không, có bị viêm trợt loét lộ tuyến rộng chảy máu hay không.
• Thực hiện xét nghiệm tầm soát ung thư cổ tử cung (ThinPrep Pap và HPV DNA test): Chảy máu bất thường – đặc biệt là CHẢY MÁU SAU KHI QUAN HỆ TÌNH DỤC (Contact bleeding) – là dấu hiệu cảnh báo kinh điển của tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư cổ tử cung giai đoạn xâm lấn vi thể.
• Kiểm tra Buồng tử cung:
• Siêu âm đầu dò âm đạo (Transvaginal Ultrasound): Đo độ dày lớp niêm mạc tử cung. Nếu niêm mạc tử cung quá dày ở người ra máu bất thường hoặc có hình ảnh nghi ngờ polyp buồng tử cung/u xơ dưới niêm mạc, bác sĩ sẽ thực hiện thêm kỹ thuật “Siêu âm bơm nước buồng tử cung” (Saline Infusion Sonohysterography – SIS) để quan sát rõ lòng tử cung.
• Sinh thiết niêm mạc nội mạc tử cung (Endometrial Biopsy): Bác sĩ sử dụng một ống hút Pipelle siêu nhỏ đưa qua cổ tử cung vào lòng tử cung để hút lấy mẫu mô niêm mạc làm giải phẫu bệnh, giúp loại trừ tuyệt đối nguy cơ quá sản nội mạc tử cung ác tính hoặc ung thư nội mạc tử cung.

Lời khuyên thiết thực dành riêng cho bạn Trịnh Thị Trâm

Ở tuổi 33, việc bạn bị ra máu giữa chu kỳ vài lần là dấu hiệu bệnh lý rõ ràng, tuyệt đối không được tự ý mua các loại thuốc cầm máu hoặc cao ích mẫu về uống tự điều trị. Hãy đến bệnh viện chuyên khoa để được thăm khám chuẩn mực:

• Thử que thai hoặc xét nghiệm máu Beta-hCG để loại trừ có thai.
• Khám mỏ vịt kiểm tra cổ tử cung và siêu âm đầu dò phụ khoa.
• Ghi chép lại chính xác ngày bắt đầu ra máu, lượng máu và màu sắc để thông báo cho bác sĩ.

Bạn có thể chủ động đặt lịch khám phụ khoa toàn diện cùng các chuyên gia hàng đầu thông qua App TCI Hospital: app.thucuc.vn.