Vàng da sinh lý có cần chiếu đèn không?

Chào bạn,

Đối với tình trạng vàng da sinh lý đơn thuần ở trẻ sơ sinh, việc sử dụng liệu pháp chiếu đèn y khoa thường không được chỉ định vì cơ thể bé có khả năng tự đào thải sắc tố này.

Sự lo lắng của bạn về việc vàng da sinh lý có cần chiếu đèn không là tâm lý chung của rất nhiều bà mẹ khi thấy làn da con chuyển màu trong những ngày đầu đời. Tình trạng trẻ sơ sinh bị vàng da có phải chiếu đèn không phụ thuộc hoàn toàn vào nồng độ sắc tố trong máu và tốc độ lây lan trên cơ thể. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ hướng dẫn bạn cách nhận diện đúng dấu hiệu vàng da sinh lý và bệnh lý, đồng thời giải đáp những lầm tưởng phổ biến về việc chăm sóc trẻ sơ sinh.

Tình trạng vàng da sinh lý có cần chiếu đèn không?

Nếu trẻ được bác sĩ chẩn đoán là vàng da sinh lý (tức là mức độ nhẹ và không kèm theo triệu chứng bất thường), bé hoàn toàn không cần phải nhập viện để thực hiện liệu pháp ánh sáng.

Theo Hướng dẫn chăm sóc sơ sinh của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), vàng da sinh lý bao lâu thì hết thường kéo dài từ 1 đến 2 tuần ở trẻ sinh đủ tháng. Trong khoảng thời gian này, gan của bé sẽ dần trưởng thành và tự động thực hiện chức năng lọc bỏ sắc tố vàng ra khỏi cơ thể thông qua đường phân và nước tiểu. Do đó, việc can thiệp y tế là không cần thiết và ba mẹ chỉ cần tăng cường cho bé bú sữa mẹ để đẩy nhanh quá trình đào thải.

Vì sao trẻ sơ sinh lại xuất hiện tình trạng vàng da sinh lý?

Sự đổi màu trên da là hệ quả của quá trình phá vỡ các tế bào máu dư thừa sau sinh, kết hợp với một hệ thống lọc thải chưa hoạt động tối đa công suất.

Khi còn trong bụng mẹ, thai nhi cần một lượng lớn tế bào hồng cầu để vận chuyển oxy. Theo phân tích từ Mayo Clinic, sau khi chào đời và tự thở bằng phổi, lượng hồng cầu thừa này sẽ bị vỡ ra, giải phóng một lượng lớn chất Bilirubin (có màu vàng) vào máu. Do gan chưa hoàn thiện chức năng, nó không thể xử lý kịp lượng Bilirubin ồ ạt này, khiến sắc tố vàng ngấm vào da và củng mạc mắt, tạo nên hiện tượng vàng da sinh lý.

Việc phơi nắng có thay thế được liệu pháp chiếu đèn không?

Dưới góc độ y khoa hiện đại, việc bế trẻ ra phơi nắng buổi sáng không có tác dụng điều trị vàng da và tuyệt đối không thể thay thế cho hệ thống chiếu đèn chuyên dụng tại bệnh viện.

Nhiều phụ huynh thắc mắc trẻ bị vàng da có nên phơi nắng, thực tế ánh sáng mặt trời chứa rất nhiều tia cực tím (UV) có thể gây bỏng rát và tổn thương làn da non nớt của trẻ. Theo khuyến cáo của Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), liệu pháp ánh sáng (Phototherapy) sử dụng tại bệnh viện phát ra bước sóng ánh sáng xanh đặc hiệu (khoảng 420-480 nm). Loại ánh sáng này xuyên qua da, phá vỡ cấu trúc của Bilirubin thành các phân tử hòa tan trong nước để cơ thể dễ dàng bài tiết, điều mà ánh nắng mặt trời thông thường không thể làm được một cách an toàn.

Làm sao để phân biệt vàng da sinh lý và vàng da bệnh lý?

Việc theo dõi tốc độ lan rộng của màu vàng trên cơ thể và các biểu hiện toàn trạng của bé là chìa khóa để cha mẹ phân định ranh giới giữa an toàn và nguy hiểm.

Để tự kiểm tra tại nhà, bạn có thể đưa bé ra nơi có ánh sáng tự nhiên, dùng ngón tay ấn nhẹ lên vùng da (trán, ngực, bụng, đùi) rồi nhấc lên. Nếu vùng da đó có màu vàng rõ rệt, hãy đối chiếu với bảng sau:

Nếu trẻ xuất hiện các dấu hiệu ở cột “Vàng da bệnh lý”, lượng Bilirubin trong máu đang tăng quá cao và có nguy cơ thấm qua hàng rào máu não, gây ra biến chứng vàng da nhân não cực kỳ nguy hiểm, để lại di chứng thần kinh vĩnh viễn.

Khi nào ba mẹ cần đưa trẻ đi khám và can thiệp y tế ngay?

Bạn cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức nếu vùng da vàng lan nhanh xuống tận lòng bàn tay/bàn chân, hoặc trẻ có biểu hiện li bì, bỏ bú và khóc thét bất thường.

Nếu có triệu chứng kéo dài hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, bạn nên chủ động đặt lịch khám với bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và đánh giá phù hợp. Người bệnh có thể đặt lịch qua App TCI Hospital tại app.thucuc.vn hoặc liên hệ 0936388288 để được hỗ trợ lựa chọn thời gian thăm khám và quản lý lịch khám thuận tiện hơn.

Với thắc mắc vàng da sinh lý có cần chiếu đèn không, chúng tôi khẳng định tình trạng này đa phần lành tính và tự thuyên giảm nhờ việc tăng cường bú mẹ mà không cần can thiệp chiếu đèn. Phụ huynh cũng cần lưu ý từ bỏ thói quen phơi nắng để chữa vàng da vì không mang lại hiệu quả y khoa. Tuy nhiên, ranh giới giữa sinh lý và bệnh lý đôi khi rất mong manh; hãy luôn theo dõi sát sao sự thay đổi màu da của trẻ để đưa đi thăm khám kịp thời, ngăn chặn các biến chứng đáng tiếc.