Trẻ sơ sinh bị lõm đầu phía sau có sao không?

Chào bạn,

Hiện tượng phần sau hộp sọ của trẻ không cân đối tương đối phổ biến và phần lớn liên quan đến các yếu tố cơ học bên ngoài. Tình trạng này nhìn chung không gây nguy hiểm trực tiếp đến chức năng não bộ nếu được phát hiện, phân biệt đúng nguyên nhân và xử trí phù hợp từ sớm.

Vì sao trẻ sơ sinh bị lõm đầu phía sau?

Hộp sọ của trẻ sơ sinh rất mềm và được cấu tạo bởi nhiều mảnh xương chưa liền nhau nhằm giúp đầu bé dễ dàng đi qua đường sinh sản của người mẹ. Theo nghiên cứu từ Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), cấu trúc linh hoạt này khiến xương sọ trẻ sơ sinh dễ bị biến dạng khi chịu áp lực liên tục từ bên ngoài.

Tình trạng lõm hoặc móp đầu phía sau thường xuất phát từ các nguyên nhân phổ biến sau:

• Tư thế nằm ngửa kéo dài: Việc trẻ nằm ngửa quá lâu trên các bề mặt phẳng, cứng như đệm, nôi, hoặc ghế ô tô trẻ em sẽ tạo áp lực liên tục lên vùng sau gáy. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến hội chứng đầu phẳng ở trẻ.

• Áp lực trong quá trình sinh nở: Việc thai nhi bị chèn ép trong tử cung (do đa thai, ngôi mông) hoặc do các thủ thuật hỗ trợ sinh như dùng giác hút, kẹp sản khoa có thể khiến trẻ sơ sinh bị biến dạng hộp sọ tạm thời.

• Tật vẹo cổ bẩm sinh: Khi cơ cổ của trẻ bị co rút một bên, trẻ xu hướng chỉ quay đầu về một phía cố định, làm gia tăng áp lực lên một vùng sọ cụ thể.

Trẻ sơ sinh bị lõm đầu phía sau có sao không?

Theo thông tin hướng dẫn sức khỏe từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hội chứng đầu phẳng ở trẻ do tư thế thông thường là một tình trạng lành tính. Hiện tượng này chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ bên ngoài của hộp sọ chứ không tác động tiêu cực đến sự phát triển cấu trúc não bộ hay trí tuệ của trẻ.

Tuy nhiên, phụ huynh cần lưu ý phân biệt giữa vết lõm sinh học tại vị trí thóp sau của trẻ sơ sinh và vết lõm do móp xương sọ. Thóp sau là khoảng hở tự nhiên giữa các xương sọ, thường sẽ tự đóng kín khi trẻ được 2 đến 3 tháng tuổi.

Nếu tình trạng lõm đầu diễn ra do bệnh lý dính khớp sọ sớm, các đường khớp giữa các mảnh xương sọ bị đóng lại quá nhanh trước khi não bộ phát triển hoàn thiện. Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), trường hợp bệnh lý này nếu không can thiệp kịp thời có thể làm hạn chế không gian phát triển của não, gây tăng áp lực nội sọ và ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của trẻ.

Làm sao phân biệt lõm đầu do tư thế và bệnh lý?

Để giúp cha mẹ dễ dàng nhận diện và giảm bớt lo lắng, dưới đây là bảng đối chiếu các đặc điểm đặc trưng giữa hiện tượng lõm đầu do tư thế và bệnh lý dị tật dính khớp sọ sớm được tổng hợp dựa trên các tiêu chí lâm sàng của Mayo Clinic:

Những dấu hiệu phân biến trên đây giúp phụ huynh có cái nhìn khách quan, tránh việc tự ý kết luận tình trạng của con khi chưa có sự đánh giá từ chuyên gia y tế.

Cách khắc phục tình trạng lõm đầu sau gáy tại nhà là gì?

Đối với các trường hợp móp đầu lành tính do tư thế nằm, độ đàn hồi của sọ ở giai đoạn dưới 6 tháng tuổi còn rất tốt nên khả năng tự điều chỉnh cao. Theo khuyến cáo của Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) đăng tải trên PubMed, phụ huynh có thể áp dụng các cách khắc phục trẻ bị lõm đầu thông qua việc thay đổi thói quen chăm sóc hàng ngày:

• Khuyến khích trẻ nằm sấp (Tummy time): Khi trẻ còn thức, hãy cho trẻ nằm sấp dưới sự giám sát của người lớn khoảng 3–5 phút mỗi lần, thực hiện nhiều lần trong ngày. Bài tập này giúp giảm áp lực hoàn toàn lên vùng sau gáy, đồng thời tăng cường sức mạnh cơ cổ và vai.

• Thay đổi hướng nằm của trẻ: Định kỳ thay đổi đầu đuôi giường hoặc xoay hướng mặt của trẻ khi ngủ để kích thích trẻ tự quay đầu sang hướng khác nhau nhằm tìm kiếm ánh sáng hoặc âm thanh.

• Hạn chế thời gian nằm thiết bị cố định: Giảm thiểu việc để trẻ nằm quá lâu trên ghế rung, nôi xách tay hoặc xe đẩy khi không thực sự cần thiết.

• Bế trẻ nhiều hơn: Thay vì đặt trẻ nằm liên tục, việc bế thẳng người hoặc sử dụng đai điu mềm sẽ giúp giảm áp lực cơ học lên vùng xương sọ phía sau.

Khi nào cha mẹ nên đưa trẻ đi khám bác sĩ?

Mặc dù phần lớn các trường hợp trẻ sơ sinh bị móp đầu sau gáy có thể tự cải thiện theo thời gian, việc thăm khám y khoa vẫn là cần thiết nếu cha mẹ nhận thấy các biểu hiện bất thường.

Theo hướng dẫn từ Cleveland Clinic, phụ huynh nên đưa trẻ đến bệnh viện chuyên khoa để bác sĩ tiến hành đánh giá trực tiếp hoặc chỉ định các cận lâm sàng như chụp X-quang xương sọ khi có các dấu hiệu sau:

• Vết lõm phía sau đầu ngày càng sâu hơn và không có dấu hiệu cải thiện sau khi đã tích cực thay đổi tư thế nằm trong 2–3 tháng.

• Đầu của trẻ có hình dạng bất đối xứng nghiêm trọng, trán nhô ra một bên hoặc tai bị lệch hẳn về phía trước.

• Sờ thấy các gờ xương cứng nổi rõ dọc theo các đường khớp sọ sau gáy hoặc thóp của trẻ có dấu hiệu liền lại quá sớm trước 3 tháng tuổi.

• Trẻ có kèm theo các triệu chứng của tật vẹo cổ bẩm sinh, khó quay đầu sang một bên hoặc chậm phát triển các kỹ năng vận động thô.

Đối với các trường hợp biến dạng nặng hoặc do bệnh lý, bác sĩ có thể cân nhắc áp dụng phương pháp đeo mũ chỉnh hình chuyên dụng trước khi trẻ được 1 tuổi hoặc can thiệp ngoại khoa để giải phóng các khớp sọ bị dính sớm.

Lưu ý quan trọng cho cha mẹ:

Để việc quản lý lịch khám thuận tiện hơn và giúp chủ động lựa chọn thời gian thăm khám phù hợp với các chuyên gia nhi khoa, phụ huynh có thể tham khảo việc đặt lịch hẹn qua ứng dụng chuyên dụng App TCI Hospital tại app.thucuc.vn hoặc liên hệ trực tiếp đến tổng đài 0936388288 để được hướng dẫn chi tiết.

Tóm lại, hiện tượng trẻ sơ sinh bị lõm đầu phía sau có sao không phụ thuộc lớn vào nguyên nhân hình thành. Phần lớn các trường hợp chỉ là biến dạng cơ học lành tính do tư thế nằm và có thể tự điều chỉnh nhờ các biện pháp chăm sóc tại nhà. Tuy nhiên, cha mẹ không nên chủ quan trước các dấu hiệu của dị tật dính khớp sọ sớm. Việc chủ động đưa trẻ đi thăm khám chuyên khoa khi phát hiện những bất thường về hình dáng hộp sọ là giải pháp tốt nhất để bảo vệ sức khỏe toàn diện cho con.