Trẻ mấy tuổi bị tay chân miệng nhiều nhất hiện nay?

Chào bạn,

Giải đáp trực tiếp cho thắc mắc trẻ mấy tuổi bị tay chân miệng, nhóm đối tượng mắc bệnh phổ biến nhất là trẻ dưới 5 tuổi, trong đó đỉnh điểm tập trung cao nhất ở giai đoạn từ 1 đến 3 tuổi. Ở lứa tuổi này, hệ thống miễn dịch niêm mạc của trẻ chưa hoàn thiện và chưa có đủ lượng kháng thể tự nhiên để chống lại các chủng virus đường ruột. Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi kể cả trẻ lớn và người trưởng thành, nhưng nhóm trẻ dưới 3 tuổi luôn đối diện với tỷ lệ biến chứng thần kinh và tim mạch cao nhất.

Vì sao trẻ dưới 5 tuổi lại có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất?

Bệnh tay chân miệng lây lan qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp, do các virus thuộc nhóm Enterovirus gây ra, điển hình là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 (EV71).

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thống kê rằng có tới hơn 90% số ca nhiễm trùng ghi nhận hằng năm xảy ra ở trẻ em dưới 5 tuổi.

Những yếu tố sinh học và hành vi giải thích cho tỷ lệ này bao gồm:

• Hệ miễn dịch dịch thể chưa phát triển đầy đủ: Nồng độ kháng thể truyền từ mẹ qua nhau thai đã suy giảm hoàn toàn sau 6 tháng đầu đời, trong khi cơ thể trẻ chưa từng tiếp xúc với các chủng virus đường ruột để tự sản xuất kháng thể bảo vệ.

• Thói quen khám phá bằng miệng: Trẻ từ 1–3 tuổi có thói quen ngậm mút ngón tay, cắn đồ chơi và chạm tay lên các bề mặt sàn nhà rồi đưa lên mắt, mũi, miệng.

• Môi trường sinh hoạt tập thể: Khi bắt đầu đi nhà trẻ hoặc nhóm trẻ gia đình, sự tiếp xúc gần gũi giữa các bé tạo điều kiện cho giọt bắn nước bọt và dịch tiết từ các nốt phỏng nước lây lan chéo nhanh chóng.

Trẻ lớn và người lớn có thể bị mắc bệnh không?

Mặc dù trẻ nhỏ chiếm đa số, nhưng trẻ lớn trên 5 tuổi, trẻ vị thành niên và người trưởng thành hoàn toàn vẫn có thể mắc bệnh nếu chưa có miễn dịch với chủng virus đang phơi nhiễm.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) lưu ý các đặc điểm dịch tễ ở nhóm tuổi lớn hơn:

• Triệu chứng thường mờ nhạt hoặc không điển hình: Ở trẻ lớn và người trưởng thành, hệ miễn dịch trưởng thành giúp kìm hãm sự nhân lên của virus, khiến biểu hiện bệnh chỉ thoáng qua như viêm họng nhẹ, sốt nhẹ hoặc một vài vết loét miệng nhỏ dễ nhầm với nhiệt miệng thông thường.

• Nguy cơ trở thành nguồn lây thầm lặng: Do triệu chứng nhẹ và không có ban đỏ tay chân rõ rệt, người lớn hoặc trẻ lớn thường chủ quan không cách ly, vô tình mang mầm bệnh về lây nhiễm cho các em nhỏ trong gia đình.

• Vẫn có nguy cơ diễn tiến nặng: Dù hiếm gặp, trẻ trên 5 tuổi nếu nhiễm chủng Enterovirus 71 có độc lực cao vẫn có thể khởi phát viêm não màng não hoặc suy hô hấp nếu cơ thể đang trong tình trạng suy giảm miễn dịch.

Độ tuổi nào có nguy cơ gặp biến chứng nặng nhất?

Mức độ nghiêm trọng của bệnh phụ thuộc vào sự tương tác giữa độc lực chủng virus và khả năng đề kháng của hàng rào máu não ở trẻ.

Các nghiên cứu lâm sàng của Hội Nhi khoa Việt Nam chỉ ra nhóm nguy cơ đặc biệt:

• Nhóm trẻ dưới 3 tuổi: Chiếm hơn 80% các trường hợp có biến chứng nặng độ 2b, độ 3 và độ 4 như viêm thân não, viêm cơ tim, phù phổi cấp và sốc tim.

• Cơ chế tổn thương nhanh: Ở độ tuổi này, hàng rào máu não chưa hoàn thiện liên kết chặt chẽ, tạo điều kiện cho virus EV71 xâm nhập thẳng vào hệ thần kinh trung ương chỉ sau 24–48 giờ khởi phát sốt.

• Triệu chứng cảnh báo khó nhận biết: Trẻ chưa biết nói để diễn đạt cảm giác đau đầu, choáng váng hay tức ngực, biểu hiện chủ yếu qua quấy khóc vô cớ, bỏ bú và dễ bị bỏ sót trong giai đoạn sớm.

Cách chăm sóc và phòng ngừa bệnh theo từng độ tuổi là gì?

Chủ động cắt đứt chuỗi lây truyền dịch tễ và bảo đảm dinh dưỡng nâng cao thể trạng là biện pháp phòng vệ cốt lõi cho trẻ nhỏ.

Theo Hướng dẫn Phòng chống Dịch bệnh của Bộ Y tế, các biện pháp can thiệp bao gồm:

• Vệ sinh bàn tay thường xuyên: Rửa tay cho trẻ và người chăm sóc bằng xà phòng dưới vòi nước chảy trong ít nhất 30 giây, đặc biệt là trước khi chế biến thức ăn, trước khi cho trẻ ăn và sau khi thay tã, vệ sinh cho trẻ.

• Khử trùng vật dụng đồ chơi: Ngâm rửa đồ chơi, mặt bàn ghế và sàn nhà bằng dung dịch Cloramin B hoặc các chất tẩy rửa gia dụng thông thường hằng tuần.

• Chế độ dinh dưỡng lỏng nguội: Cho trẻ ăn các thức ăn mềm, mát, dễ nuốt như cháo loãng, súp nguội; tránh thức ăn chua, cay, mặn làm xót vết loét trong miệng; dùng thuốc hạ sốt paracetamol theo đúng cân nặng khi sốt trên 38,5°C.

• Cách ly y tế đúng thời gian: Giữ trẻ nghỉ học tại nhà từ 10–14 ngày tính từ khi phát bệnh cho đến khi các nốt bọng nước khô mài hoàn toàn để tránh làm bùng phát ổ dịch tại trường học.

Khi nào trẻ cần được đưa đến bệnh viện cấp cứu ngay?

Biến chứng thần kinh và tim mạch của bệnh tay chân miệng diễn tiến rất nhanh theo từng giờ, đòi hỏi cha mẹ phải túc trực theo dõi sát sao.

Bạn cần nhanh chóng đưa trẻ đến bệnh viện có chuyên khoa Nhi kiểm tra ngay khi xuất hiện các dấu hiệu:

• Dấu hiệu giật mình chới với: Trẻ có cơn giật mình nảy người khi thiu thiu ngủ hoặc giật mình trên 2 lần trong vòng 30 phút.

• Sốt cao khó hạ: Thân nhiệt trên 39°C liên tục không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường, hoặc tình trạng sốt kéo dài trên 48 giờ.

• Dấu hiệu thần kinh vận động: Trẻ đi đứng loạng choạng, run chi, run giật cơ, mắt nhìn ngược, rung giật nhãn cầu hoặc yếu liệt tay chân.

• Rối loạn tuần hoàn và hô hấp: Nhịp thở nhanh gấp, thở khò khè, lồng ngực rút lõm, tim đập nhanh trên 150 lần/phút khi nằm yên, da nổi vân tím hoặc đầu chi lạnh toát.

Các trường hợp tay chân miệng từ độ 2a trở lên cần được bác sĩ theo dõi liên tục các chỉ số sinh tồn, làm khí máu động mạch, định lượng men tim Troponin I và truyền tĩnh mạch gamma globulin (IVIG) kịp thời tại khu vực hồi sức cấp cứu. Để được tư vấn chuyên sâu về cách chăm sóc và tiêm phòng các bệnh truyền nhiễm theo lứa tuổi của bé, bạn có thể chủ động lựa chọn thời gian bằng cách Đặt lịch trên App TCI Hospital: app.thucuc.vn

Nắm rõ trẻ mấy tuổi bị tay chân miệng giúp phụ huynh chủ động nâng cao cảnh giác, đặc biệt khi con bước vào giai đoạn vàng từ 1 đến 3 tuổi chuẩn bị hòa nhập môi trường học đường. Bệnh hoàn toàn có thể tái nhiễm nhiều lần do các chủng virus khác nhau gây ra, do đó việc hình thành thói quen rửa tay bằng xà phòng mỗi ngày là tấm lá chắn bảo vệ tốt nhất cho con. Hãy luôn theo dõi sát các phản xạ thần kinh và giấc ngủ của bé trong suốt thời gian mắc bệnh để phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho sức khỏe của trẻ.