Tại sao trẻ sơ sinh hay bị nấc và hướng dẫn chăm sóc an toàn từ bác sĩ

Chào bạn,

Hiện tượng tại sao trẻ sơ sinh hay bị nấc thường xuất phát từ sự co thắt đột ngột và không tự chủ của cơ hoành do hệ thần kinh chưa hoàn thiện của trẻ bị kích thích bởi các yếu tố sinh lý như dạ dày giãn nở nhanh sau khi bú hoặc do nuốt phải nhiều không khí.

Theo các khảo sát lâm sàng sơ sinh, nấc cụt là một hiện tượng sinh học rất đỗi bình thường và có thể xuất hiện từ khi thai nhi còn ở trong bụng mẹ. Ở giai đoạn sau sinh, các phản xạ thần kinh cơ chi phối hoạt động hô hấp và tiêu hóa của trẻ vẫn đang trong quá trình đồng bộ hóa. Do đó, bất kỳ sự thay đổi đột ngột nào về thể tích dạ dày hoặc nhiệt độ môi trường xung quanh đều có khả năng kích hoạt phản ứng này.

Hiện tượng tại sao trẻ sơ sinh hay bị nấc diễn ra do đâu?

Cơ chế cốt lõi của cơn nấc là sự phối hợp không nhịp nhàng giữa nhịp co của cơ hoành và việc đóng lại đột ngột của dây thanh âm.

Theo thông tin từ Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), cơ hoành là cơ hình vòm ngăn cách giữa khoang ngực và khoang bụng, giữ vai trò chủ chốt trong hoạt động hít thở. Khi dây thần kinh phế vị hoặc các nhánh thần kinh điều khiển cơ hoành bị kích thích, cơ này sẽ co thắt mạnh ngoài ý muốn, ép luồng khí đi vào phổi bị chặn lại đột ngột tại thanh quản, tạo ra âm thanh “hấc” đặc trưng. Hiện tượng này sẽ tự động giảm dần tần suất khi cấu trúc cơ thể của trẻ hoàn thiện hơn qua từng tháng tuổi.

Những nguyên nhân trẻ sơ sinh bị nấc phổ biến nhất là gì?

Phần lớn các tác nhân kích hoạt cơn nấc ở trẻ nhỏ đều liên quan trực tiếp đến thói quen ăn uống và sinh hoạt hằng ngày.

Theo các chuyên gia Nhi khoa tại Mayo Clinic, niêm mạc dạ dày và thực quản của trẻ sơ sinh vô cùng nhạy cảm. Việc chăm sóc dinh dưỡng chưa đúng cách có thể gián tiếp tạo áp lực cơ học lên vùng cơ hô hấp lân cận.

Cơ hoành bị kích thích do dạ dày giãn nở ra sao?

Kích thước dạ dày của bé ở những tuần đầu đời còn khá nhỏ và nằm ngang. Khi trẻ bú quá nhiều sữa trong một cữ hoặc bú quá nhanh, dạ dày sẽ bị giãn nở căng phồng một cách đột ngột. Sự gia tăng thể tích này tạo nên áp lực trực tiếp chèn ép lên cơ hoành nằm ngay phía trên, dẫn đến các nhịp co thắt phản xạ gây ra hiện tượng trẻ sơ sinh hay bị nấc cụt.

Việc trẻ nuốt nhiều không khí khi bú ảnh hưởng thế nào?

Một nguyên nhân trẻ sơ sinh bị ho hoặc nấc khác là kỹ thuật bú chưa chuẩn xác. Theo Cleveland Clinic, nếu trẻ ngậm bắt núm vú không khít (với bú mẹ) hoặc núm vú bình sữa không chứa đầy sữa, trẻ sẽ nuốt nhiều không khí vào trong bụng trong quá trình mút. Lượng khí gas tích tụ này đẩy bong bóng hơi lên phía trên thực quản, kích thích các đầu mút thần kinh và khởi phát cơn nấc cụt kéo dài.

Hiện tượng trẻ sơ sinh nấc nhiều có sao không đối với sức khỏe?

Phần lớn các cơn nấc cụt sinh lý hoàn toàn không gây đau đớn hay nguy hiểm gì cho sức khỏe thể chất của trẻ.

Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), trái với sự lo lắng của các bậc phụ huynh, nấc cụt không làm trẻ bị khó thở hay đau tức ngực. Trẻ sơ sinh vẫn có thể ngủ ngon, vui chơi hoặc thậm chí tiếp tục bú bình thường ngay cả khi đang có cơn nấc. Nếu cơn nấc tự biến mất trong khoảng 10 đến 15 phút, đó hoàn toàn là biểu hiện sinh lý bình thường mà cha mẹ không cần phải quá can thiệp sâu.

Bác sĩ hướng dẫn các mẹo chữa nấc cho trẻ sơ sinh an toàn?

Bỏ túi các mẹo chữa nấc cho trẻ sơ sinh đúng phương pháp giúp làm dịu nhanh chóng các kích thích thần kinh cơ vùng bụng của con.

Theo khuyến cáo từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cha mẹ tuyệt đối không áp dụng các biện pháp dân gian phản khoa học như búng tai, giật mình, giẫm chân hoặc dùng ngón tay ấn mạnh vào thóp của trẻ vì dễ gây tổn thương mô mềm nguy hiểm.

Cha mẹ nên áp dụng các cách xử lý chuẩn y khoa sau:

• Cho trẻ bú một lượng sữa nhỏ: Dòng sữa ấm đi qua thực quản sẽ tạo ra nhu động đều đặn, giúp xoa dịu các kích thích ở dây thần kinh phế vị và làm giãn cơ hoành.

• Thực hiện vỗ ợ hơi: Bế dựng trẻ áp vào vai mẹ, dùng lòng bàn tay khum lại vỗ nhẹ nhàng từ dưới lưng lên trên. Việc này giúp trục xuất các bong bóng khí thừa ra ngoài, làm giảm áp lực nội dạ dày.

• Thay đổi tư thế bú: Đảm bảo giữ đầu của trẻ cao hơn thân mình một góc khoảng 30–45 độ khi bú để sữa đi xuống đáy dạ dày dễ dàng hơn.

• Massage lưng nhẹ nhàng: Đặt trẻ nằm sấp trên đùi hoặc giường, vuốt ve nhẹ nhàng vùng lưng theo chiều dọc để giúp các nhóm cơ thân trên được thư giãn.

Khi nào tình trạng trẻ sơ sinh hay bị nấc cụt cần đi khám?

Dù là hiện tượng phổ biến, nấc cụt đôi khi cũng là tấm gương phản chiếu một số bệnh lý tiêu hóa tiêu biểu.

Theo nghiên cứu được công bố trên hệ thống Y khoa Johns Hopkins Medicine, nếu tình trạng nấc cụt diễn ra liên tục trên 48 giờ không dứt, hoặc mỗi cơn nấc kéo dài quá 20 phút và lặp lại liên tục kèm theo triệu chứng nôn trớ sữa phun trào, trẻ ho khè, sụt cân, điều này có thể cảnh báo hội chứng trào ngược dạ dày thực quản (GERD). Axit dịch vị trào ngược gây viêm loét niêm mạc thực quản và kích thích cơ hoành liên tục. Lúc này, trẻ cần được thăm khám bởi bác sĩ nhi khoa chuyên khoa tiêu hóa.

Để chủ động thiết lập lịch trình kiểm tra và nhận các hướng dẫn chăm sóc sức khỏe sơ sinh chuẩn xác, cha mẹ có thể tải App TCI Hospital tại app.thucuc.vn để chủ động lựa chọn thời gian thăm khám phù hợp với gia đình, quản lý hồ sơ bệnh án khoa học và nhận tư vấn trực tiếp từ các chuyên gia Nhi khoa thông qua số điện thoại hỗ trợ 0936388288.

Tóm lại, câu hỏi tại sao trẻ sơ sinh hay bị nấc đã được giải đáp cụ thể bằng những chuyển biến sinh lý bình thường của hệ cơ hoành và hệ tiêu hóa non yếu. Chìa khóa để khắc phục tình trạng này nằm ở việc điều chỉnh tốc độ bú, chú ý vỗ ợ hơi thường xuyên cho bé và luôn giữ không gian phòng ấm áp, thoáng khí. Chúng tôi khuyên bạn hãy luôn kiên nhẫn quan sát nhịp sinh học của con, tránh tâm lý hoảng loạn và hãy chủ động tìm kiếm sự đồng hành y tế khi các dấu hiệu co thắt có xu hướng bất thường nhằm bảo vệ đà tăng trưởng tốt nhất cho con yêu.