Sốt siêu vi ở trẻ em có nguy hiểm không và khi nào cần đi khám?

Chào bạn, tôi hiểu nỗi lo của một phụ huynh khi thấy con sốt cao mà không rõ nguyên nhân. Sốt siêu vi ở trẻ là tình trạng rất phổ biến, thường do các virus đường hô hấp hoặc tiêu hóa gây ra, và đa số trường hợp sẽ tự khỏi trong vòng 3–5 ngày. Tuy nhiên, vì triệu chứng ban đầu khá giống với nhiều bệnh nhiễm trùng nghiêm trọng khác (như sốt xuất huyết, viêm màng não hay viêm phổi), nên việc theo dõi sát và nhận biết dấu hiệu cảnh báo là vô cùng quan trọng.

Dưới đây, tôi sẽ chia sẻ rõ hơn để bạn có thể phân biệt, xử trí đúng và biết khi nào cần đưa trẻ đi khám kịp thời.

Nguyên nhân thường gặp gây sốt siêu vi ở trẻ em

Sốt siêu vi không phải là một bệnh cụ thể, mà là phản ứng sốt do cơ thể chống lại nhiễm virus. Một số tác nhân phổ biến bao gồm:

– Virus hợp bào hô hấp (RSV): thường gây viêm tiểu phế quản ở trẻ nhỏ.
– Adenovirus, rhinovirus, coronavirus: gây cảm lạnh thông thường kèm sốt.
– Enterovirus: có thể gây sốt kèm đau họng, phát ban hoặc rối loạn tiêu hóa.
– Virus cúm (influenza): sốt cao đột ngột, đau cơ, mệt mỏi rõ rệt.

Điều quan trọng là sốt siêu vi không đáp ứng với kháng sinh, vì kháng sinh chỉ có tác dụng với vi khuẩn, không trị được virus.

Dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đi khám ngay

Mặc dù đa số ca sốt siêu vi lành tính, nhưng bạn không nên chủ quan nếu trẻ xuất hiện bất kỳ dấu hiệu sau:

– Sốt trên 39°C kéo dài trên 3 ngày không hạ dù đã dùng thuốc.
– Trẻ li bì, khó đánh thức, bỏ bú/bỏ ăn, ói liên tục.
– Co giật, tay chân lạnh, da nổi bầm hoặc phát ban không mất khi ấn.
– Thở nhanh, thở co lõm lồng ngực, hoặc có tiếng rít khi thở.
– Đau đầu dữ dội kèm nôn vọt (có thể gợi ý viêm màng não).

Ở trẻ dưới 3 tháng tuổi, bất kỳ cơn sốt nào cũng cần được đánh giá y tế ngay, vì hệ miễn dịch chưa hoàn thiện.

Cách chăm sóc trẻ bị sốt siêu vi tại nhà

Nếu trẻ tỉnh táo, vẫn chơi và uống được, bạn có thể chăm sóc tại nhà theo hướng dẫn sau:

– Hạ sốt đúng cách: dùng paracetamol liều 10–15 mg/kg/lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ (không dùng aspirin).
– Bù nước đầy đủ: cho trẻ uống oresol, nước dừa, sữa hoặc nước trái cây loãng để tránh mất nước.
– Chườm ấm (không chườm lạnh) ở trán, nách, bẹn nếu trẻ khó chịu.
– Không ủ kín, mặc quần áo thoáng mát, giữ phòng thông gió.
– Theo dõi sát nhiệt độ và các biểu hiện bất thường mỗi 2–4 giờ.

Tránh tự ý dùng kháng sinh, thuốc kháng virus hay các bài thuốc dân gian chưa được kiểm chứng.

Khi nào sốt siêu vi có thể trở nặng?

Trong thực tế lâm sàng, tôi từng gặp nhiều phụ huynh nghĩ con “chỉ bị sốt siêu vi” trong khi trẻ đã tiến triển thành viêm phổi, viêm cơ tim hoặc sốt xuất huyết. Virus có thể làm suy giảm miễn dịch tạm thời, tạo điều kiện cho bội nhiễm vi khuẩn (như viêm tai giữa, viêm phổi).

Do đó, sốt kéo dài quá 5 ngày, tái sốt sau khi đã hết, hoặc xuất hiện triệu chứng mới (ho nặng, đau tai, tiêu chảy ra máu…) đều là lý do để đi khám lại — ngay cả khi trước đó bác sĩ chẩn đoán là sốt siêu vi.

Sốt siêu vi ở trẻ phần lớn là lành tính, nhưng không thể chẩn đoán chắc chắn chỉ qua triệu chứng sốt đơn thuần. Bạn nên quan sát tổng trạng của con nhiều hơn là chỉ nhìn vào con số trên nhiệt kế. Nếu trẻ vẫn linh hoạt, mắt sáng, môi hồng, tiểu đủ — khả năng cao là diễn tiến tốt. Nhưng một khi có dấu hiệu bất thường, đừng chần chừ — hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá toàn diện.

Nhớ rằng: phòng ngừa luôn tốt hơn điều trị. Rửa tay thường xuyên, tiêm vắc xin đầy đủ (cúm, sởi, thủy đậu…), và hạn chế tiếp xúc nơi đông người khi dịch bệnh lưu hành — là những cách hiệu quả giúp giảm nguy cơ nhiễm virus ở trẻ.