Bệnh giang mai lây qua những đường nào?

Chào bạn,

Thắc mắc bệnh giang mai lây qua những đường nào là mối quan tâm rất lớn của cộng đồng trong việc dự phòng các bệnh lý nhiễm trùng. Chúng tôi xin trả lời trực tiếp rằng bệnh giang mai lây truyền chủ yếu qua quan hệ tình dục không an toàn, lây truyền từ mẹ sang con và lây qua đường máu. Căn bệnh này do xoắn khuẩn giang mai có tên khoa học là Treponema pallidum gây ra. Loại vi khuẩn này cực kỳ nhạy cảm và dễ dàng xâm nhập vào cơ thể người lành thông qua các tổn thương da, vết trầy xước rất nhỏ hoặc qua lớp niêm mạc mỏng của cơ quan sinh dục, hậu môn và khoang miệng trong quá trình tiếp xúc trực tiếp với các vết loét giang mai của người bệnh.

Chi tiết các con đường lây truyền của bệnh giang mai

Để hiểu rõ bệnh giang mai lây qua những đường nào, cần nắm được đặc tính sinh học của xoắn khuẩn giang mai. Loại ký sinh trùng này không thể tồn tại lâu ở môi trường khô ráo bên ngoài cơ thể mà đòi hỏi sự tiếp xúc trực tiếp giữa các mô và dịch tiết biểu mô. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ, các phương thức lây nhiễm chính được xác định bao gồm ba con đường y khoa dưới đây.

Lây truyền qua đường tình dục

Đây là con đường phổ biến nhất, chiếm tới hơn 95% tổng số ca mắc bệnh trên lâm sàng. Việc quan hệ tình dục không an toàn dưới mọi hình thức, bao gồm giao hợp qua đường âm đạo, đường hậu môn hoặc quan hệ bằng miệng đều có nguy cơ truyền bệnh cao. Khi có sự cọ xát, xoắn khuẩn giang mai từ các vết loét (được gọi là săng giang mai) trên cơ thể người bệnh sẽ nhanh chóng bám dính và đi vào lớp biểu mô của đối tác. Đáng lưu ý, việc sử dụng bao cao su chỉ bảo vệ được vùng da được che phủ, các vùng tổn thương nằm ngoài phạm vi bảo vệ hoàn toàn có thể lây nhiễm cho bạn tình.

Lây truyền từ mẹ sang con (giang mai bẩm sinh)

Phụ nữ mang thai mắc bệnh có thể truyền vi khuẩn sang thai nhi thông qua rau thai từ tháng thứ tư của thai kỳ, hoặc lây nhiễm trực tiếp cho trẻ sơ sinh trong quá trình chuyển dạ sinh thường do em bé tiếp xúc với các vết săng ở đường sinh sản của người mẹ. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo, tình trạng giang mai bẩm sinh cực kỳ nguy hiểm, có thể dẫn đến các tai biến sản khoa nghiêm trọng như sảy thai, thai chết lưu, sinh non hoặc khiến trẻ sinh ra bị dị tật bẩm sinh nặng nề về xương, thính giác và thị giác.

Lây truyền qua đường máu và tiếp xúc gián tiếp

Xoắn khuẩn có thể hiện diện trong máu của người bệnh ở giai đoạn sớm. Do đó, việc sử dụng chung bơm kim tiêm, nhận máu hoặc các chế phẩm từ máu chưa qua sàng lọc y khoa nghiêm ngặt sẽ dẫn đến lây nhiễm trực tiếp. Đối với hình thức tiếp xúc gián tiếp, mặc dù tỷ lệ xảy ra rất thấp nhưng nếu một người có vết thương hở, vết trầy xước sâu mà vô tình tiếp xúc với dịch tiết, mủ từ các tổn thương giang mai của người bệnh hoặc dùng chung các vật dụng cá nhân có tính chất cọ xát cao như dao cạo râu, bàn chải đánh răng thì nguy cơ mắc bệnh vẫn tồn tại.

Triệu chứng lâm sàng và các giai đoạn tiến triển của bệnh

Bệnh lý này được mệnh danh là “kẻ giả mạo vĩ đại” vì triệu chứng của nó rất đa dạng và dễ nhầm lẫn với các bệnh da liễu thông thường. Nếu không được can thiệp, bệnh sẽ tiến triển âm thầm qua nhiều giai đoạn với mức độ phá hủy cơ thể tăng dần.

Giai đoạn nguyên phát (Giang mai giai đoạn 1)

Sau thời gian ủ bệnh trung bình từ 3 đến 4 tuần, tổn thương đầu tiên xuất hiện là các nốt săng giang mai. Đây là những vết loét nông, hình tròn hoặc hình bầu dục, bờ nhẵn, nền cứng, màu đỏ và đặc biệt là không gây đau, không gây ngứa hay chảy mủ. Tổn thương này thường khu trú ở quy đầu, thân dương vật (ở nam giới) hoặc âm đạo, cổ tử cung (ở nữ giới). Các vết loét này có thể tự lành sau 3 đến 6 tuần ngay cả khi không điều trị, khiến người bệnh lầm tưởng là đã khỏi bệnh, nhưng thực chất vi khuẩn đã đi sâu vào máu.

Giai đoạn thứ phát và giai đoạn tiềm ẩn

Sau khi vết săng lành được vài tuần, bệnh chuyển sang giai đoạn 2 với biểu hiện phát ban đỏ khắp cơ thể, đặc biệt là ở lòng bàn tay và lòng bàn chân, kèm theo triệu chứng sốt, hạch bạch huyết sưng to, mệt mỏi và rụng tóc. Nếu tiếp tục bỏ qua, bệnh sẽ chuyển sang giai đoạn tiềm ẩn, không có triệu chứng lâm sàng rõ rệt nào nhưng vi khuẩn vẫn âm thầm sinh sôi trong cơ thể.

Giai đoạn muộn và các biến chứng nguy hiểm

Sau nhiều năm muộn mằn, bệnh lý tiến triển đến giai đoạn cuối, gây ra các tổn thương vĩnh viễn không thể phục hồi tại các cơ quan nội tạng. Vi khuẩn phá hủy hệ thống tim mạch gây phình động mạch chủ, tấn công hệ thần kinh trung ương gây ra hội chứng giang mai thần kinh dẫn đến suy giảm trí tuệ, mù lòa, liệt và đột quỵ. Các tổn thương dạng u sùi, hoại tử sâu (gọi là củ giang mai hoặc kẹo giang mai) có thể xuất hiện và phá hủy cấu trúc xương khớp của người bệnh.

Phương pháp chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa y khoa

Nền y học hiện đại hoàn toàn có thể chữa khỏi căn bệnh này một cách triệt để nếu được phát hiện sớm ở những giai đoạn đầu, trước khi vi khuẩn gây ra các tổn thương thực thể cho nội tạng.

Chẩn đoán và phác đồ điều trị

Để xác định bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện các xét nghiệm giang mai như soi kính hiển vi nền đen tìm xoắn khuẩn từ dịch vết loét, hoặc thực hiện các xét nghiệm huyết thanh học tầm soát như RPR, VDRL và xét nghiệm khẳng định TPHA, FTA-ABS. Phương pháp điều trị tiêu chuẩn hiện nay là sử dụng kháng sinh liều cao, thường là Benzathine Penicillin G đường tiêm bắp theo phác đồ quy định của Bộ Y tế. Người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ thời gian và liều lượng thuốc, không tự ý ngưng điều trị và cần kết hợp điều trị đồng thời cho cả bạn tình để tránh nguy cơ tái nhiễm.

Biện pháp phòng ngừa chủ động

Để bảo vệ bản thân và gia đình trước các rủi ro lây nhiễm, mỗi cá nhân cần nâng cao ý thức phòng bệnh:

• Duy trì lối sống tình dục an toàn, chung thủy một vợ một chồng, sử dụng bao cao su đúng cách trong tất cả các lần quan hệ.

• Phụ nữ trước khi mang thai hoặc trong những tháng đầu thai kỳ cần thực hiện tầm soát sàng lọc giang mai để bảo vệ thai nhi khỏi nguy cơ giang mai bẩm sinh.

• Không sử dụng chung các vật dụng cá nhân có khả năng dính máu hoặc dịch tiết, tuyệt đối không dùng chung bơm kim tiêm.

Hiểu rõ bệnh giang mai lây qua những đường nào là cơ sở khoa học cốt lõi giúp bạn tự bảo vệ sức khỏe tình dục của chính mình và những người xung quanh. Việc chủ động thăm khám ngay khi có các yếu tố nguy cơ hoặc xuất hiện nốt loét lạ giúp tối ưu hóa hiệu quả điều trị và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm lên hệ thần kinh, tim mạch. Nhằm giúp quá trình đăng ký kiểm tra diễn ra nhanh chóng và bảo mật thông tin, bạn có thể chủ động lựa chọn thời gian thăm khám phù hợp thông qua App TCI Hospital tại app.thucuc.vn