Người lớn bị tay chân miệng uống thuốc gì?

Chào bạn,

Đối với thắc mắc người lớn bị tay chân miệng uống thuốc gì, hiện nay y học vẫn chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu để tiêu diệt mầm bệnh; phác đồ chủ yếu là điều trị triệu chứng, giảm đau hạ sốt và bù nước điện giải. Bệnh do virus đường ruột tự giới hạn và thường tự thoái lui hoàn toàn sau 7–10 ngày nếu chăm sóc đúng cách. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc kháng sinh để uống vì kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng đối với virus, chỉ làm tăng gánh nặng chuyển hóa qua gan thận.

Bệnh tay chân miệng ở người trưởng thành diễn tiến ra sao?

Bệnh tay chân miệng ở người lớn thường khởi phát do lây nhiễm các chủng virus thuộc chi Enterovirus, phổ biến nhất là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 (EV71), thông qua tiếp xúc trực tiếp với giọt bắn đường hô hấp, dịch tiết nốt phỏng hoặc phân của người bệnh.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) ghi nhận đa số người trưởng thành có hệ miễn dịch hoàn thiện nên triệu chứng thường nhẹ hơn trẻ nhỏ, đôi khi chỉ biểu hiện thoáng qua như cảm cúm.

Tuy nhiên, người lớn mắc bệnh vẫn phải trải qua các giai đoạn điển hình:

• Giai đoạn ủ bệnh và khởi phát: Kéo dài 3–6 ngày, người bệnh cảm thấy mệt mỏi toàn thân, đau nhức cơ bắp, đau họng và sốt nhẹ từ 37,5–38,5°C.

• Giai đoạn toàn phát: Xuất hiện các vết loét miệng ở niêm mạc má, nướu và lưỡi gây đau rát dữ dội khi ăn uống; kèm theo các nốt hồng ban có mụn nước nhỏ ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông hoặc đầu gối.

• Khả năng phát tán mầm bệnh cao: Ngay cả khi triệu chứng nhẹ, người lớn vẫn đào thải lượng lớn virus qua đường tiêu hóa trong vài tuần, trở thành nguồn lây nhiễm nguy hiểm cho trẻ nhỏ trong gia đình.

Người lớn mắc bệnh nên uống những nhóm thuốc nào?

Chiến lược sử dụng thuốc nhằm mục đích xoa dịu cảm giác đau buốt ở miệng họng, hạ nhiệt độ cơ thể và ngăn ngừa hiện tượng mất nước do kém ăn uống.

Theo Hướng dẫn Chẩn đoán và Điều trị của Bộ Y tế, các nhóm thuốc thiết yếu bao gồm:

• Thuốc hạ sốt giảm đau: Sử dụng paracetamol với liều tiêu chuẩn 10–15 mg/kg cân nặng (khoảng 500–650mg cho người lớn) mỗi 4–6 giờ khi sốt trên 38,5°C hoặc đau rát họng nhiều; có thể dùng ibuprofen thay thế nếu không có tiền sử viêm loét dạ dày nhưng tuyệt đối tránh dùng aspirin.

• Dung dịch bù nước và điện giải: Uống dung dịch oresol pha đúng tỷ lệ theo hướng dẫn trên bao bì, nước dừa tươi hoặc nước trái cây để bù lại lượng nước thất thoát qua mồ hôi và sốt.

• Bổ sung vi chất hỗ trợ miễn dịch: Uống thêm vitamin C (500–1.000mg/ngày) và kẽm gluconat (15–20mg/ngày) trong 7–10 ngày để hỗ trợ quá trình tái tạo niêm mạc và rút ngắn thời gian tổn thương đóng vảy.

Các chế phẩm bôi và súc miệng hỗ trợ giảm đau tại chỗ là gì?

Tổn thương loét trong khoang miệng là nguyên nhân chính khiến người bệnh không thể nhai nuốt, do đó các biện pháp giảm đau tại chỗ đóng vai trò cứu trợ rất lớn.

Bác sĩ lâm sàng khuyến cáo các dạng chế phẩm sau:

• Gel bôi tê niêm mạc miệng: Sử dụng các loại gel chứa lidocain nồng độ thấp hoặc dung dịch bôi trơ sinh học bôi trực tiếp vào vết loét trước bữa ăn 10–15 phút để giảm cảm giác đau rát khi thức ăn tiếp xúc.

• Nước súc miệng sát khuẩn: Súc miệng nhẹ nhàng 3–4 lần/ngày bằng nước muối sinh lý 0,9% hoặc dung dịch chlorhexidine 0,12% nhằm làm sạch bề mặt và ngăn ngừa vi khuẩn cơ hội xâm nhập gây viêm loét lan rộng.

• Dung dịch sát khuẩn ngoài da: Các nốt phỏng nước ngoài da nếu bị trầy xước rách vỡ có thể chấm dung dịch sát khuẩn như betadine hoặc xanh methylen 1% để phòng ngừa nhiễm trùng da.

Những sai lầm cần tránh khi tự điều trị tại nhà là gì?

Việc lạm dụng thuốc hoặc kiêng cữ phản khoa học có thể biến một đợt bệnh lành tính thành tình trạng biến chứng nhiễm trùng hoặc dị ứng thuốc toàn thân.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) lưu ý người bệnh cần tránh các sai lầm phổ biến:

• Tự ý uống thuốc kháng sinh: Thuốc kháng sinh chỉ tiêu diệt được vi khuẩn, hoàn toàn không có hiệu lực trên virus đường ruột; việc uống thuốc bừa bãi chỉ gây rối loạn hệ vi sinh đường ruột và tiêu chảy cấp.

• Tự ý dùng thuốc chống viêm nhóm corticoid: Uống các thuốc chứa dexamethasone hoặc methylprednisolone khi mắc bệnh do virus sẽ làm suy giảm đáp ứng miễn dịch tự nhiên, khiến virus nhân lên nhanh hơn và làm tăng nguy cơ biến chứng nặng.

• Kiêng tắm, kiêng gió quá mức: Thói quen ủ kín người, không tắm rửa khiến mồ hôi ứ đọng làm các nốt mụn nước vỡ loét, dẫn đến tình trạng bội nhiễm vi khuẩn tụ cầu trên da.

• Chọc vỡ các nốt phỏng nước: Hành động dùng kim hoặc móng tay làm vỡ mụn nước sẽ phát tán dịch chứa nồng độ virus cao ra môi trường và tạo vết thương hở sâu trên biểu bì.

Khi nào người lớn cần đến bệnh viện thăm khám ngay?

Mặc dù tỷ lệ biến chứng ở người lớn thấp hơn trẻ em, nhưng các đợt nhiễm chủng Enterovirus 71 vẫn có thể tấn công vào hệ thần kinh trung ương và cơ tim nếu không được kiểm soát.

Bạn cần nhanh chóng đến bệnh viện chuyên khoa Truyền nhiễm kiểm tra nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo:

• Sốt cao liên tục trên 39°C kéo dài quá 48 giờ, dùng thuốc hạ sốt liều chuẩn nhưng thân nhiệt không hạ.

• Xuất hiện các dấu hiệu thần kinh: Có cơn giật mình chới với lúc thiu thiu ngủ, run rẩy tay chân, đi đứng loạng choạng, yếu liệt một bên chi hoặc đau đầu dữ dội kèm cứng gáy.

• Dấu hiệu tim mạch và hô hấp: Nhịp tim nhanh trên 100 lần/phút khi nằm nghỉ không sốt, hồi hộp đánh trống ngực, khó thở, thở gấp hoặc vã mồ hôi lạnh toàn thân.

• Vết loét miệng hoại tử rộng, chảy máu nhiều hoặc các nốt bọng nước ngoài da sưng đỏ căng bóng, rỉ dịch mủ đục kèm sưng hạch bạch huyết vùng lân cận.

Những trường hợp nghi ngờ biến chứng viêm não màng não hoặc viêm cơ tim cần được bác sĩ chuyên khoa thực hiện xét nghiệm công thức máu, đo men tim Troponin I, đo điện tâm đồ và chụp cộng hưởng từ sọ não để cấp cứu kịp thời. Để được đánh giá mức độ bệnh chính xác và nhận hướng dẫn chăm sóc chuẩn y khoa, bạn có thể chủ động lựa chọn lịch hẹn bằng cách Đặt lịch trên App TCI Hospital: app.thucuc.vn

Nắm vững việc người lớn bị tay chân miệng uống thuốc gì sẽ giúp bạn chủ động chăm sóc bản thân một cách khoa học, an toàn và rút ngắn thời gian hồi phục. Người bệnh chỉ cần kiên trì bù đủ nước, dùng thuốc hạ sốt giảm đau đúng liều lượng, giữ vệ sinh thân thể sạch sẽ bằng nước ấm và ăn các món ăn lỏng mát mềm như cháo súp nguội. Bên cạnh việc điều trị, bạn hãy chú ý đeo khẩu trang, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và khử khuẩn đồ dùng cá nhân để tránh làm lây lan mầm bệnh sang cho các thành viên khác trong gia đình.