Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính điều trị như thế nào?
Cha tôi có COPD, đi bộ ngắn đã khó thở. Gia đình muốn hiểu bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính điều trị như thế nào, có cần phục hồi chức năng phổi không?

Chào bạn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) cần được điều trị lâu dài để giảm khó thở, duy trì khả năng vận động và hạn chế đợt cấp. Với tình trạng cha bạn đi bộ một quãng ngắn đã khó thở, gia đình nên đưa ông đi đánh giá lại mức độ kiểm soát bệnh, cách dùng thuốc hít và các nguyên nhân có thể làm khó thở tăng. Phục hồi chức năng hô hấp thường là một phần quan trọng trong điều trị, nhất là ở người bị hạn chế hoạt động. Nếu khó thở mới tăng nhanh, xuất hiện ngay khi nghỉ, kèm tím môi, đau ngực hoặc lú lẫn, cần đi cấp cứu.
Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính điều trị như thế nào?
COPD là bệnh hô hấp mạn tính đặc trưng bởi hạn chế luồng khí, liên quan đến bất thường của đường thở hoặc túi khí trong phổi. Tiếp xúc khói thuốc lá, khói bếp và bụi hoặc hóa chất nghề nghiệp là những yếu tố nguy cơ quan trọng. Khi thở ra, phổi có thể khó tống khí hoàn toàn, khiến người bệnh nhanh hụt hơi khi gắng sức. Một số người kèm ho, khạc đờm hoặc đợt bệnh nặng lên do nhiễm trùng và các tác nhân kích thích.
COPD chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn, nhưng điều trị phù hợp có thể giúp kiểm soát triệu chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống. Sáng kiến Toàn cầu về Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (GOLD) xây dựng chiến lược quản lý bệnh dựa trên triệu chứng, chức năng phổi, tiền sử đợt cấp, yếu tố nguy cơ và bệnh đồng mắc. Không nên dựa vào một thông số duy nhất để lựa chọn phác đồ.
Thuốc giãn phế quản có vai trò gì?
Thuốc giãn phế quản dạng hít giúp mở rộng đường thở, có thể giảm cảm giác khó thở và cải thiện khả năng hoạt động. Bác sĩ cân nhắc thuốc tác dụng ngắn hoặc thuốc tác dụng kéo dài, chẳng hạn nhóm chủ vận beta-2 hoặc đối kháng muscarinic. Một số người cần phối hợp hai nhóm thuốc tác dụng dài để kiểm soát triệu chứng tốt hơn.
Nếu cha bạn đã có bình hít nhưng vẫn khó thở, không nhất thiết phải đổi thuốc ngay. Cần xem ông có sử dụng đúng kỹ thuật, đủ số lần theo toa và thiết bị có phù hợp với khả năng hít của ông không. Một số thiết bị đòi hỏi lực hít nhất định, trong khi thiết bị khác cần phối hợp tay và nhịp thở. Gia đình nên đem toàn bộ thuốc đang dùng đến để bác sĩ kiểm tra.
Có cần dùng corticosteroid dạng hít hoặc kháng sinh không?
Corticosteroid dạng hít không phải lựa chọn bắt buộc cho mọi người mắc COPD. Bác sĩ cân nhắc thành phần này theo tiền sử đợt cấp, đặc điểm viêm, tình trạng hen đồng mắc và nguy cơ tác dụng không mong muốn, bao gồm viêm phổi ở một số người. Không sử dụng corticosteroid tự ý hoặc coi thuốc là giải pháp giảm khó thở tức thời.
Kháng sinh và corticosteroid dạng uống có thể được chỉ định trong một số đợt cấp, nhưng không nên dùng hằng ngày khi chưa có chỉ định. Nếu đờm tăng, khó thở nhiều hoặc triệu chứng thay đổi, cần đánh giá để phân biệt đợt cấp COPD với viêm phổi, suy tim hoặc nguyên nhân khác.
Phục hồi chức năng hô hấp có giúp cha bạn đi bộ dễ hơn không?
Khi khó thở, nhiều người dần hạn chế vận động vì sợ lên cơn. Hậu quả là sức cơ giảm, khả năng chịu đựng gắng sức kém đi, khiến các hoạt động đơn giản càng làm người bệnh hụt hơi. Phục hồi chức năng hô hấp hướng tới cải thiện vòng lặp này thông qua chương trình tập luyện, giáo dục và tự quản lý bệnh.
Hội Lồng ngực Hoa Kỳ (ATS) khuyến nghị phục hồi chức năng phổi cho người trưởng thành mắc COPD ổn định và người vừa nhập viện vì đợt cấp. Chương trình thường được cá thể hóa theo thể lực, mức khó thở, oxy máu và bệnh nền, có thể bao gồm tập sức bền, tăng sức cơ, kỹ thuật điều hòa nhịp thở và hướng dẫn tiết kiệm năng lượng trong sinh hoạt.
Với cha bạn, bác sĩ có thể đánh giá khả năng gắng sức trước khi lựa chọn bài tập. Thay vì yêu cầu ông đi bộ thật xa ngay từ đầu, có thể bắt đầu bằng những khoảng vận động ngắn xen kẽ nghỉ, sau đó tăng dần khi phù hợp. Thở ra chậm qua môi chúm nhẹ đôi khi giúp người bệnh kiểm soát nhịp thở tốt hơn, nhưng nên được hướng dẫn cụ thể. Nếu đang khó thở tăng bất thường, không cố tập để vượt qua triệu chứng.
Người mắc COPD có cần thở oxy tại nhà không?
Không phải cứ thấy khó thở là cần sử dụng oxy. Khó thở là cảm giác chủ quan, trong khi chỉ định oxy dựa trên mức oxy máu và tình trạng lâm sàng. NHS mô tả oxy tại nhà là một phương pháp có thể được sử dụng cho một số người mắc COPD. Điều trị oxy dài hạn có lợi ở người đáp ứng tiêu chí thiếu oxy máu mạn tính nghiêm trọng khi nghỉ, nhưng cần được đánh giá và kê mức lưu lượng phù hợp. Tự mua máy oxy, chỉnh lưu lượng hoặc dùng oxy gần nguồn lửa có thể không an toàn.
Bác sĩ cũng có thể chỉ định các kiểm tra bổ sung như hô hấp ký, đo oxy lúc nghỉ và gắng sức, chụp X-quang ngực, điện tim hoặc xét nghiệm máu tùy biểu hiện. Thiếu máu, suy tim, rối loạn nhịp hoặc giảm thể lực có thể góp phần khiến người mắc COPD khó thở hơn.
Gia đình cần làm gì để hỗ trợ người bệnh lâu dài?
Cai thuốc lá nếu còn hút và tránh khói thuốc thụ động là những biện pháp thiết yếu. Gia đình nên giúp ông duy trì dinh dưỡng phù hợp, tránh sụt cân quá mức, tham gia hoạt động thể lực có hướng dẫn và tiêm chủng theo khuyến cáo dựa trên tuổi, bệnh nền. Hãy thống nhất với bác sĩ kế hoạch xử trí đợt cấp, trong đó ghi rõ dấu hiệu cần báo cơ sở y tế và cách sử dụng thuốc đã được kê.
Như vậy, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính điều trị như thế nào cần phối hợp thuốc, kiểm soát yếu tố nguy cơ, phục hồi chức năng và theo dõi. Gia đình có thể đăng ký khám cho cha tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI qua App TCI Hospital: app.thucuc.vn để đánh giá khó thở và xây dựng chương trình chăm sóc phù hợp với khả năng vận động của ông.







