Bệnh gút: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị chuẩn

Chào bạn,

Cảm ơn bạn đã tin tưởng gửi thắc mắc đến chuyên mục Cơ Xương Khớp của chúng tôi. Tình trạng sưng đau đột ngột ở ngón chân cái, đặc biệt bùng phát sau khi sử dụng rượu bia như bạn mô tả, chính là một dấu hiệu bệnh gút vô cùng điển hình. Bệnh gút không chỉ đơn thuần là những cơn đau thoáng qua mà là biểu hiện của một tình trạng rối loạn chuyển hóa toàn thân. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân bệnh gút, những nguy cơ tiềm ẩn và hướng dẫn cách trị bệnh gút cũng như chế độ dinh dưỡng chuẩn y khoa để bạn sớm kiểm soát được tình trạng này.

Bệnh gút là gì và do nguyên nhân nào gây ra?

Dưới góc độ y khoa, bệnh gút (Gout) là một dạng viêm khớp vi tinh thể vô cùng đau đớn. Theo Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), nguyên nhân cốt lõi gây ra bệnh là do sự gia tăng quá mức nồng độ axit uric trong máu.

Bình thường, axit uric là một chất thải được tạo ra khi cơ thể phân hủy purin – một hợp chất có sẵn trong các mô cơ thể và trong nhiều loại thực phẩm. Thông thường, chất này hòa tan trong máu, đi qua thận và được bài tiết ra ngoài qua nước tiểu. Tuy nhiên, khi cơ thể tạo ra quá nhiều axit uric hoặc thận đào thải không kịp, nồng độ chất này trong máu sẽ tăng cao. Hệ quả là chúng kết tủa lại thành những tinh thể urat hình kim sắc nhọn, lắng đọng tại các mô sụn và màng hoạt dịch khớp, chọc thủng các tế bào và gây ra phản ứng viêm dữ dội.

Dấu hiệu bệnh gút ở giai đoạn đầu như thế nào?

Khác với các bệnh lý xương khớp khác thường tiến triển âm thầm, cơn gút cấp thường tấn công người bệnh một cách vô cùng bất ngờ và bạo liệt. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), dấu hiệu bệnh gút đặc trưng nhất bao gồm:

• Cơn đau khớp bùng phát đột ngột: Cơn đau thường xuất hiện vào giữa đêm, mức độ đau đớn dữ dội đến mức người bệnh không thể chịu nổi ngay cả khi một tờ giấy chạm vào nốt sưng.

• Vị trí đặc trưng: Khoảng 80% trường hợp cơn gút cấp đầu tiên xảy ra tại khớp ngón chân cái. Tuy nhiên, nó cũng có thể ảnh hưởng đến mắt cá chân, đầu gối, khuỷu tay hoặc cổ tay.

• Sưng đỏ và nóng rát: Vùng khớp bị tổn thương sưng to, da căng bóng, có màu đỏ bầm hoặc tím, chạm vào thấy rất nóng. Triệu chứng này thường thuyên giảm sau 3 đến 10 ngày, khiến nhiều người chủ quan cho rằng bệnh đã tự khỏi.

Bệnh gút có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm gì?

Nếu không được điều trị hạ axit uric kịp thời, tần suất các cơn gút cấp sẽ ngày càng dày đặc và tiến triển thành gút mạn tính. Theo Mayo Clinic, khi các tinh thể urat tích tụ trong thời gian dài dưới da, chúng sẽ tạo thành các khối u sần sùi gọi là hạt tophi. Những hạt tophi này khi vỡ ra không chỉ gây nhiễm trùng mà còn ăn mòn, phá hủy hoàn toàn cấu trúc sụn khớp, dẫn đến tàn phế vĩnh viễn.

Nghiêm trọng hơn, tinh thể urat còn lắng đọng tại nhu mô thận và đường tiết niệu, hình thành sỏi thận urat. Về lâu dài, tình trạng này sẽ gây viêm cầu thận, tắc nghẽn đường tiểu và dẫn đến suy thận mạn tính, đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh.

Người mắc bệnh gút kiêng ăn gì để kiểm soát axit uric?

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò tiên quyết trong việc ngăn ngừa tái phát. Khi tư vấn bệnh gút kiêng ăn gì, chúng tôi luôn nhấn mạnh việc kiểm soát nhóm thực phẩm giàu purin. Bạn cần tránh tuyệt đối các loại nội tạng động vật (gan, lòng, óc), thịt đỏ (thịt bò, chó, dê) và các loại hải sản có vỏ (tôm, cua, sò, mực).

Đặc biệt, rượu bia và các loại nước ngọt có ga chứa nhiều đường fructose là “kẻ thù số một” của người bệnh gút. Chúng không chỉ chứa chất làm tăng sản xuất axit uric mà còn cạnh tranh đào thải tại thận, khiến axit uric bị giữ lại trong máu. Thay vào đó, bạn nên uống ít nhất 2 – 2,5 lít nước lọc mỗi ngày để hỗ trợ thận bài tiết độc tố tốt hơn.

Cách trị bệnh gút chuẩn y khoa được thực hiện ra sao?

Cách trị bệnh gút hiện đại được chia làm hai mục tiêu song song: cắt đứt cơn đau cấp tính và điều trị dự phòng lâu dài. Khi cơn gút đang bùng phát, bác sĩ sẽ chỉ định các loại thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs), Colchicine hoặc Corticosteroid để nhanh chóng dập tắt phản ứng viêm, sưng tại khớp.

Tuy nhiên, sai lầm lớn nhất của người bệnh là ngừng uống thuốc khi đã hết đau. Để ngăn chặn biến chứng hạt tophi và bảo vệ thận, bạn bắt buộc phải sử dụng các loại thuốc ức chế tổng hợp axit uric (như Allopurinol, Febuxostat) hoặc thuốc tăng đào thải urat theo phác đồ duy trì của bác sĩ.

Nếu có triệu chứng kéo dài hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, bạn nên chủ động đặt lịch khám với bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và đánh giá phù hợp. Người bệnh có thể đặt lịch qua App TCI Hospital tại app.thucuc.vn hoặc liên hệ 0936388288 để được hỗ trợ lựa chọn thời gian thăm khám và quản lý lịch khám thuận tiện hơn.

Chúng tôi khuyên bạn nên sớm đến bệnh viện để xét nghiệm nồng độ axit uric máu và siêu âm khớp, từ đó có phác đồ điều trị chính xác nhất cho tình trạng hiện tại.