Bệnh gout là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị chuẩn

Chào bạn,

Cảm ơn bạn đã tin tưởng gửi câu hỏi đến chuyên mục Nội Cơ Xương Khớp của chúng tôi. Tình trạng sưng tấy, nóng rát và đau nhức dữ dội đột ngột ở khớp ngón chân mà bạn đang trải qua là những triệu chứng bệnh gout vô cùng điển hình. Bệnh gout (thống phong) là một dạng viêm khớp phức tạp nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát được nếu bạn hiểu đúng về nó. Những thắc mắc của bạn về nguyên nhân bệnh gout, phương hướng điều trị và bệnh gout kiêng ăn gì sẽ được chúng tôi giải đáp chi tiết ngay dưới đây dưới góc nhìn y khoa thực chứng, giúp bạn nhanh chóng vượt qua cơn đau và bảo vệ sức khỏe khớp lâu dài.

Bệnh gout thực chất là tình trạng tổn thương khớp như thế nào?

Dưới góc độ sinh hóa, bệnh gout là một rối loạn chuyển hóa liên quan trực tiếp đến sự dư thừa axit uric trong máu.

Theo Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), axit uric là một chất thải tự nhiên được tạo ra khi cơ thể phân giải một hợp chất hóa học gọi là purin. Thông thường, chất thải này hòa tan trong máu, đi qua thận và được đào thải ra ngoài qua nước tiểu. Tuy nhiên, khi cơ thể sản xuất quá nhiều hoặc thận không đào thải kịp, nồng độ chất này sẽ tăng vọt. Khi vượt quá ngưỡng bão hòa, chúng sẽ kết tủa lại thành các tinh thể urat có hình kim sắc nhọn. Các tinh thể này lắng đọng tại các mô sụn và bao hoạt dịch khớp, chọc thủng các màng tế bào, kích hoạt phản ứng tấn công từ hệ miễn dịch và gây ra tình trạng viêm sưng dữ dội.

Những nguyên nhân bệnh gout nào phổ biến nhất hiện nay?

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), nguyên nhân bệnh gout bắt nguồn từ sự mất cân bằng giữa việc nạp vào và đào thải, thường liên quan chặt chẽ đến chế độ sinh hoạt và các bệnh lý nền:

• Chế độ ăn dư thừa purin: Việc tiêu thụ lượng lớn thực phẩm giàu purin như nội tạng động vật, thịt đỏ và các loại hải sản có vỏ sẽ giải phóng một lượng khổng lồ axit dư thừa vào máu.

• Lạm dụng rượu bia: Bia chứa nhiều men purin, trong khi cồn lại làm giảm khả năng bài tiết chất thải này qua thận, khiến nồng độ độc tố tăng kép.

• Chức năng thận suy giảm: Bệnh nhân bị viêm cầu thận hoặc suy thận mạn tính sẽ mất đi khả năng lọc máu hiệu quả.

• Yếu tố di truyền và hội chứng chuyển hóa: Béo phì, cao huyết áp và kháng insulin cũng là những yếu tố làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa urat.

Đâu là các triệu chứng bệnh gout điển hình trong đợt cấp?

Cơn đau do gout thường không có dấu hiệu báo trước và có xu hướng tấn công vào nửa đêm hoặc rạng sáng.

Theo Mayo Clinic, triệu chứng bệnh gout lâm sàng đặc trưng nhất là cơn đau khởi phát dữ dội ở khớp ngón chân cái (chiếm hơn 50% trường hợp). Vùng khớp bệnh sẽ trở nên sưng đỏ, nóng rực và nhạy cảm đến mức ngay cả một tấm ga giường chạm nhẹ vào cũng gây đau đớn tột cùng. Cơn đau cấp tính thường đạt đỉnh trong 12-24 giờ đầu. Nếu tình trạng bệnh tiến triển sang giai đoạn mạn tính mà không được điều trị, các tinh thể sẽ tích tụ thành những khối u cục cứng dưới da gọi là hạt tophi, gây biến dạng khớp vĩnh viễn.

Người mắc bệnh gout kiêng ăn gì để ngăn ngừa tái phát?

Để kiểm soát bệnh thành công, chế độ dinh dưỡng đóng vai trò như một loại thuốc tự nhiên. Khi được hỏi bệnh gout kiêng ăn gì, chúng tôi luôn nhấn mạnh nguyên tắc cắt giảm nguồn cung cấp purin:

• Tuyệt đối tránh xa nội tạng động vật (gan, lòng, óc), thịt chó, thịt dê.

• Hạn chế tối đa các loại hải sản như tôm, cua, sò, ốc, cá mòi, cá trích.

• Không uống rượu, bia và các loại nước ngọt đóng chai chứa nhiều đường siro ngô (fructose).

• Thay vào đó, bạn nên uống từ 2-3 lít nước lọc mỗi ngày để hỗ trợ thận lọc máu, ăn nhiều rau xanh và sử dụng protein từ thịt trắng (ức gà) hoặc các loại đậu.

Cách chữa bệnh gout an toàn và kiểm soát axit uric ra sao?

Trong đợt viêm cấp, cách chữa bệnh gout ưu tiên hàng đầu là sử dụng thuốc chống viêm không steroid (NSAID), Colchicine hoặc Corticosteroid để dập tắt cơn đau và phản ứng sưng đỏ. Bạn tuyệt đối không chườm nóng hay xoa bóp dầu nóng vào khớp vì sẽ làm mạch máu giãn nở, khiến tình trạng viêm nặng nề hơn (chỉ được chườm lạnh).

Sau khi cơn đau cấp đã qua, bác sĩ sẽ đánh giá để kê đơn các loại thuốc hạ và duy trì nồng độ axit uric trong máu (như Allopurinol hoặc Febuxostat). Bạn không được tự ý ngừng uống thuốc này ngay cả khi không còn đau, vì mục tiêu dài hạn là làm tan dần các tinh thể đã lắng đọng.

Nếu có triệu chứng kéo dài hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, bạn nên chủ động đặt lịch khám với bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và đánh giá phù hợp. Người bệnh có thể đặt lịch qua App TCI Hospital tại app.thucuc.vn hoặc liên hệ 0936388288 để được hỗ trợ lựa chọn thời gian thăm khám và quản lý lịch khám thuận tiện hơn.

Trường hợp khớp ngón chân của bạn đang sưng tấy dữ dội, chúng tôi khuyên bạn nên đến bệnh viện ngay để được kê đơn thuốc cắt cơn cấp tính, kết hợp xét nghiệm máu định lượng chỉ số urat để có phác đồ điều trị chuẩn xác nhất nhé.