Tại sao phụ nữ bị chứng co thắt âm đạo khi sex?

Chào bạn,

Tình trạng co thắt ngoài ý muốn khiến việc gần gũi vợ chồng gặp khó khăn là một vấn đề y khoa khá phổ biến, thường được gọi là hội chứng vaginismus.

Hiện tượng này không xuất phát từ mong muốn chủ quan của bạn, mà là một phản xạ sinh lý vô điều kiện của cơ thể. Để giúp bạn hiểu rõ cơ chế và tìm ra giải pháp, chúng tôi xin chia sẻ những thông tin chuyên môn được tham chiếu từ các tổ chức y tế uy tín dưới đây.

Tại sao phụ nữ bị chứng co thắt âm đạo khi sex?

Tình trạng co hẹp đột ngột này xảy ra do sự co thắt mạnh mẽ, ngoài ý muốn của các bó cơ sàn chậu bao quanh âm đạo khi có bất kỳ tác nhân nào cố gắng xâm nhập. Đây là một dạng phản xạ bảo vệ quá mức của hệ thần kinh thực vật trước những mối lo ngại về mặt thể chất hoặc tâm lý.

Cơ sàn chậu phản ứng như thế nào khi hiện tượng co thắt xảy ra?

Khi cơ thể cảm nhận được áp lực hoặc dự đoán trước sự đau đớn, hệ thần kinh sẽ phát đi tín hiệu khẩn cấp làm co rút các nhóm cơ nâng hậu môn và cơ vòng âm đạo.

Theo nghiên cứu từ Hiệp hội Y học Tình dục Quốc tế (ISSM), phản xạ này hoạt động tương tự như việc mắt tự động nhắm lại khi có vật thể bay sát vào. Sự co thắt âm đạo vô thức này làm thu hẹp tối đa lối vào âm đạo, khiến việc thâm nhập của dương vật, ngón tay hoặc tampon gây đau đớn dữ dội hoặc hoàn toàn không thể thực hiện được.

Sự khác biệt giữa co thắt âm đạo nguyên phát và thứ phát là gì?

Hội chứng này được chia làm hai nhóm chính tùy thuộc vào thời điểm khởi phát các triệu chứng.

Theo cẩm nang y khoa MSD Manuals, sự khác biệt được thể hiện cụ thể như sau:

Tiêu chí	Co thắt âm đạo nguyên phát	Co thắt âm đạo thứ phát
Thời điểm xuất hiện	Ngay từ lần đầu tiên cố gắng thâm nhập (khi quan hệ hoặc dùng tampon).	Xuất hiện sau một thời gian dài sinh hoạt tình dục bình thường trước đó.
Nguyên nhân điển hình	Thường liên quan đến nỗi sợ đau, rào cản tâm lý hoặc giáo dục giới tính khắt khe.	Thường do chấn thương sinh nở, nhiễm trùng phụ khoa hoặc thay đổi nội tiết.
Khả năng thâm nhập	Chưa từng thâm nhập thành công.	Đã từng thâm nhập bình thường nhưng sau đó bị cản trở hoàn toàn.

Sự phân loại này giúp các bác sĩ xác định chính xác căn nguyên và xây dựng lộ trình điều trị cá thể hóa phù hợp nhất cho từng người bệnh.

Những nguyên nhân tâm lý nào gây ra tình trạng co thắt này?

Yếu tố tâm lý đóng vai trò cốt lõi trong phần lớn các ca mắc hội chứng vaginismus nguyên phát.

Theo các chuyên gia tâm thần học tại Cleveland Clinic, những rào cản tinh thần sau đây là tác nhân kích hoạt phản xạ co thắt:

• Nỗi sợ hãi đau đớn: Sự lo lắng cực độ về việc lần đầu quan hệ sẽ bị rách màng trinh hoặc bị đau khiến các cơ tự động phòng thủ.

• Ám ảnh tâm lý trong quá khứ: Những trải nghiệm tiêu cực như từng bị lạm dụng tình dục, chấn thương thể xác hoặc chứng kiến bạo lực có thể để lại dấu ấn sâu sắc trong tiềm thức.

• Xung đột trong mối quan hệ: Sự thiếu tin tưởng, rạn nứt tình cảm hoặc áp lực phải thực hiện nghĩa vụ tình dục với bạn đời tạo ra sự căng thẳng thần kinh khi lâm trận.

• Quan niệm khắt khe về tình dục: Giáo dục gia đình hoặc tôn giáo quá nghiêm khắc coi tình dục là điều tội lỗi, xấu hổ dễ tạo ra cảm giác tội lỗi vô thức khi quan hệ.

Các yếu tố thể chất nào có thể kích hoạt hội chứng vaginismus?

Mặc dù tâm lý là nguyên nhân phổ biến, nhiều trường hợp co thắt thứ phát lại bắt nguồn từ các tổn thương thực thể trên cơ thể.

Theo tài liệu chuyên môn từ Mayo Clinic, các tác nhân thể chất gây đau khi quan hệ tình dục và kích hoạt co thắt bao gồm:

• Viêm nhiễm vùng kín: Các bệnh lý như viêm âm đạo do nấm, nhiễm khuẩn hoặc viêm đường tiết niệu làm niêm mạc nhạy cảm và dễ bị kích ứng khi có ma sát.

• Thay đổi nội tiết tố: Phụ nữ sau sinh, đang cho con bú hoặc trong giai đoạn tiền mãn kinh bị sụt giảm estrogen nghiêm trọng, gây khô âm đạo và teo niêm mạc.

• Chấn thương vùng chậu: Các tổn thương sau phẫu thuật vùng chậu, rạch tầng sinh môn khi sinh nở chưa lành hẳn tạo ra các mô sẹo nhạy cảm gây đau.

• Dị dạng bẩm sinh: Các bất thường về mặt cấu trúc như màng trinh quá dày hoặc vách ngăn âm đạo cản trở đường thâm nhập tự nhiên.

Làm thế nào để điều trị chứng co thắt âm đạo hiệu quả?

Chứng co thắt âm đạo hoàn toàn có thể cải thiện tốt nhờ vào sự phối hợp điều trị đa mô thức giữa tâm lý và vật lý trị liệu phục hồi chức năng.

Theo hướng dẫn điều trị từ Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), các biện pháp phổ biến và đạt tỷ lệ thành công cao bao gồm:

• Liệu pháp tâm lý hành vi (CBT): Giúp người bệnh nhận diện, đối mặt và giải tỏa những nỗi sợ hãi vô căn cứ về tình dục, từ đó tái cấu trúc lại suy nghĩ tích cực hơn.

• Vật lý trị liệu sàn chậu: Chuyên gia hướng dẫn các bài tập thư giãn cơ sàn chậu (như bài tập Kegel ngược) kết hợp với kỹ thuật phản hồi sinh học để giúp người bệnh chủ động kiểm soát việc thả lỏng các nhóm cơ này.

• Sử dụng dụng cụ nong âm đạo: Người bệnh được hướng dẫn tự sử dụng các ống nong y khoa có kích thước từ nhỏ đến lớn tăng dần để giúp âm đạo làm quen dần với cảm giác thâm nhập một cách an toàn và không đau đớn.

• Liệu pháp tiếp xúc từng bước: Cho phép người bệnh tự chạm vào vùng kín của mình, sau đó cho bạn đời tham gia cùng khi bản thân đã cảm thấy hoàn toàn thoải mái và sẵn sàng.

Khi nào bạn cần đến gặp bác sĩ sản phụ khoa để thăm khám?

Tình trạng co thắt âm đạo không thể tự khỏi nếu không có sự can thiệp đúng hướng. Nếu bạn liên tục gặp khó khăn, đau đớn hoặc hoàn toàn không thể thâm nhập khi quan hệ trong vòng từ 1 đến 3 tháng, bạn nên chủ động tìm kiếm sự trợ giúp y khoa. Việc cố gắng chịu đựng cơn đau hoặc cố gắng thâm nhập bằng mọi giá chỉ làm cho phản xạ co thắt trở nên nghiêm trọng và khó điều trị hơn về sau.

Để gạt bỏ sự e ngại và chủ động quản lý thời gian thăm khám một cách riêng tư, thuận tiện nhất, bạn có thể tải và sử dụng App TCI Hospital tại app.thucuc.vn. Ứng dụng giúp bạn chủ động đặt lịch hẹn nhanh chóng với các chuyên gia Sản phụ khoa và Tâm lý học hành vi mà không phải xếp hàng chờ đợi lâu, hoặc bạn có thể liên hệ số điện thoại 0936388288 để được đội ngũ chăm sóc khách hàng hướng dẫn chi tiết.

Quá trình khám lâm sàng nhẹ nhàng kết hợp siêu âm phụ khoa sẽ giúp chẩn đoán phân biệt chính xác nguyên nhân thực thể để bác sĩ đưa ra phác đồ điều trị co thắt âm đạo tối ưu nhất cho bạn.

Tóm lại, hiện tượng co thắt âm đạo khi gần gũi là một phản xạ tự vệ vô thức của cơ thể, xuất phát từ cả yếu tố tâm lý lẫn thể chất. Bạn không nên tự trách móc bản thân hay chịu đựng âm thầm vì đây là một tình trạng bệnh lý hoàn toàn có thể chữa khỏi. Sự thấu hiểu, kiên nhẫn từ người bạn đời cùng sự đồng hành của các chuyên gia y tế sẽ giúp bạn sớm tìm lại sự tự tin và hạnh phúc trong đời sống lứa đôi.