Sex có dễ lây HIV không?

Chào bạn,

Mức độ sex có dễ lây hiv phụ thuộc hoàn toàn vào hành vi quan hệ cụ thể, tình trạng tổn thương niêm mạc và việc bạn có quan hệ tình dục không an toàn với người mang virus HIV hay không. Về mặt y học, nguy cơ lây truyền qua một lần quan hệ tình dục không bảo vệ dao động từ dưới 0,01% đến 1,38% tùy vị trí tiếp xúc. Tuy nhiên, nếu bạn dùng bao cao su đúng cách hoặc bạn tình điều trị kháng virus đạt ngưỡng tải lượng virus dưới phát hiện ($K=K$), nguy cơ lây truyền sẽ bằng không. Nếu vừa phát sinh hành vi nguy cơ trong 72 giờ, bạn cần uống thuốc PEP ngay để can thiệp kịp thời.

Khả năng lây nhiễm HIV khi quan hệ là bao nhiêu?

Xác suất truyền bệnh trong một lần quan hệ tình dục không dùng biện pháp bảo vệ được thống kê cụ thể theo từng vị trí tiếp xúc giải phẫu.

Theo số liệu từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), ước tính tỷ lệ lây truyền HIV cho mỗi 10.000 lần phơi nhiễm không bảo vệ với nguồn mang virus được phân loại như sau:

• Quan hệ qua đường hậu môn tiếp nhận: 138 ca trên 10.000 lần phơi nhiễm (tương đương 1,38%).

• Quan hệ qua đường hậu môn đưa vào: 11 ca trên 10.000 lần phơi nhiễm (tương đương 0,11%).

• Quan hệ qua đường âm đạo tiếp nhận ở nữ giới: 8 ca trên 10.000 lần phơi nhiễm (tương đương 0,08%).

• Quan hệ qua đường âm đạo đưa vào ở nam giới: 4 ca trên 10.000 lần phơi nhiễm (tương đương 0,04%).

• Quan hệ bằng đường miệng: Nguy cơ rất thấp, ước tính dưới 1 ca trên 10.000 lần tiếp xúc.

Dù tỷ lệ tính trên một lần phơi nhiễm có vẻ nhỏ, nhưng đây là mức trung bình trên quần thể nghiên cứu. Nếu đối tác đang trong giai đoạn nhiễm trùng cấp tính (tải lượng virus trong máu và dịch sinh dục tăng vọt), nguy cơ lây nhiễm thực tế sẽ cao hơn gấp nhiều lần.

Yếu tố nào làm tăng nguy cơ nhiễm HIV khi quan hệ?

Nguy cơ lây truyền HIV tăng vọt khi bề mặt biểu mô sinh dục xuất hiện các ổ trầy xước, viêm nhiễm hoặc các bệnh đồng nhiễm kèm theo.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chỉ ra rằng người đang mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs) có vết loét như giang mai, Herpes sinh dục hay sùi mào gà sẽ có nguy cơ nhiễm HIV cao gấp 2 đến 5 lần. Các tổn thương viêm loét này phá hủy lớp bảo vệ biểu mô, tạo ngõ vào trực tiếp cho virus xâm nhập thẳng vào hệ tuần hoàn.

Ngoài ra, cấu trúc niêm mạc trực tràng chỉ gồm một lớp tế bào biểu mô mỏng và không có tuyến tiết nhờn tự nhiên, nên rất dễ bị rách vi thể khi chịu lực cọ xát. Ngược lại, niêm mạc âm đạo có biểu mô lát tầng dày dặn hơn, giải thích vì sao đường hậu môn luôn tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm cao nhất.

Dùng thuốc PEP dự phòng sau phơi nhiễm ra sao?

Khi vừa phát sinh quan hệ không bảo vệ với đối tượng nghi nhiễm, bạn cần can thiệp y tế dự phòng càng sớm càng tốt để ngăn virus nhân lên.

Theo hướng dẫn điều trị của WHO và Bộ Y tế, điều trị dự phòng sau phơi nhiễm bằng thuốc PEP (Post-Exposure Prophylaxis) bắt buộc phải được triển khai trong thời gian vàng 72 giờ đầu tiên sau khi có hành vi nguy cơ. Việc uống thuốc kháng virus đầy đủ trong vòng 28 ngày giúp ức chế sự nhân bản của virus và mang lại hiệu quả bảo vệ lên tới hơn 80–90%.

Đối với những người có hành vi quan hệ tình dục nguy cơ cao thường xuyên, CDC khuyến cáo sử dụng thuốc PrEP (Pre-Exposure Prophylaxis) hàng ngày trước khi phơi nhiễm nhằm chủ động giảm tới 99% nguy cơ lây nhiễm qua đường tình dục.

Sex có dễ lây hiv và khi nào cần đi xét nghiệm?

Bạn cần đến cơ sở y tế thực hiện xét nghiệm HIV ngay sau khi có hành vi quan hệ tình dục không an toàn để được đánh giá nguy cơ và theo dõi đúng phác đồ.

Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) khuyến cáo người có hành vi phơi nhiễm nên làm xét nghiệm kháng nguyên/kháng thể thế hệ 4 (HIV Combo Ag/Ab) vào mốc 4 tuần sau phơi nhiễm, và kiểm tra khẳng định lại sau 12 tuần để có kết quả chính xác tuyệt đối sau khi hết giai đoạn cửa sổ. Bạn không nên chỉ dựa vào các biểu hiện lâm sàng như sốt nhẹ, nổi hạch hay phát ban vì chúng rất dễ nhầm lẫn với bệnh cảm sốt thông thường.

Khi bạn vừa có hành vi quan hệ không an toàn hoặc lo lắng về nguy cơ phơi nhiễm của bản thân, việc thăm khám sớm giúp bạn được chỉ định thuốc dự phòng khẩn cấp và làm xét nghiệm đúng thời điểm. Để chủ động lựa chọn thời gian phù hợp, bạn có thể đặt lịch trên App TCI Hospital: app.thucuc.vn.

Tóm lại, đối với thắc mắc sex có dễ lây hiv, nguy cơ lây nhiễm là có thực và phụ thuộc lớn vào hành vi quan hệ cũng như mức độ bảo vệ. Bạn hãy chủ động phòng bệnh bằng cách sử dụng bao cao su đúng cách, duy trì lối sống lành mạnh và đến ngay cơ sở y tế trong 72 giờ đầu để dùng thuốc dự phòng kịp thời nếu xảy ra sự cố ngoài ý muốn.