Rối loạn lưỡng cực là gì và có chữa khỏi được không?

Chào bạn,

Chúng tôi rất chia sẻ với những lo lắng và băn khoăn của bạn trước các dấu hiệu bất ổn tâm lý của người thân. Những biến động tâm trạng cực đoan mà bạn mô tả hoàn toàn có thể là biểu hiện lâm sàng đặc trưng của hội chứng rối loạn lưỡng cực (hay còn có tên gọi khác là rối loạn cảm xúc lưỡng cực). Đây là một dạng bệnh lý rối loạn cảm xúc mạn tính nguy hiểm, gây đảo lộn nghiêm trọng đến tư duy, hành vi và khả năng vận hành cuộc sống hằng ngày của người bệnh. Việc chủ động tìm hiểu thông tin khoa học và nhận diện sớm các biểu hiện rối loạn lưỡng cực là bước đi tiên quyết giúp gia đình có hướng can thiệp y khoa đúng đắn, bảo vệ an toàn cho người bệnh.

Rối loạn lưỡng cực là căn bệnh như thế nào?

Theo số liệu thống kê dịch tễ học từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), rối loạn lưỡng cực là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm chức năng hành vi và ảnh hưởng sâu sắc đến sức khỏe tâm thần trên toàn cầu. Đây là trạng thái tổn thương hệ thống điều hòa tâm trạng của não bộ, khiến người bệnh phải trải qua những thay đổi đột ngột, sâu sắc giữa hai thái cực cảm xúc đối nghịch nhau một cách bất thường. Tình trạng này không đơn thuần là sự thay đổi vui buồn ngẫu nhiên theo hoàn cảnh sinh hoạt, mà là hệ quả của sự mất cân bằng nghiêm trọng giữa các chất dẫn truyền thần kinh trung ương như serotonin, norepinephrine và dopamine, khiến vỏ não mất đi khả năng tự điều tiết hành vi.

Làm sao nhận biết các giai đoạn của rối loạn lưỡng cực?

Căn bệnh này được đặc trưng bởi sự hoán đổi chu kỳ khí sắc mang tính cực đoan, chia thành hai giai đoạn lâm sàng hoàn toàn trái ngược nhau.

Giai đoạn hưng cảm có biểu hiện ra sao?

Khi bước vào giai đoạn hưng cảm, người bệnh sẽ tràn ngập một nguồn năng lượng dồi dào đến mức bất thường, giảm nhu cầu ngủ đáng kể nhưng không hề cảm thấy mệt mỏi. Các triệu chứng rối loạn lưỡng cực ở thời điểm này bao gồm tốc độ nói cực kỳ nhanh, tư duy nhảy cóc, tự cao quá mức, dễ bị kích động và mất khả năng phán đoán hành vi. Người bệnh có xu hướng tham gia vào các hoạt động liều lĩnh, tiêu xài hoang phí hoặc đưa ra các quyết định đầu tư mạo hiểm mà không lường trước hậu quả. Ở thể nhẹ hơn (gọi là hạ hưng cảm), các biểu hiện có thể chỉ dừng lại ở sự gia tăng hiệu suất làm việc tạm thời nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ mất kiểm soát.

Giai đoạn trầm cảm nhận biết thế nào?

Ngược lại hoàn toàn với sự phấn khích trước đó, khi chu kỳ chuyển dịch sang giai đoạn trầm cảm, người bệnh sẽ rơi vào trạng thái kiệt quệ năng lượng và tinh thần u uất sâu sắc. Người mắc bệnh lý rối loạn cảm xúc lưỡng cực lúc này sẽ mất hoàn toàn hứng thú với mọi hoạt động hằng ngày, luôn có cảm giác tội lỗi, trống rỗng và bất lực. Trạng thái trầm cảm kéo dài sẽ gây ra các rối loạn về giấc ngủ, chán ăn, sụt cân và cô lập bản thân khỏi các mối quan hệ xã hội. Hệ lụy nguy hiểm nhất là người bệnh bắt đầu xuất hiện các suy nghĩ tiêu cực về cái chết và có nguy cơ cao thực hiện các hành vi tự hủy hoại bản thân.

Vì sao chứng rối loạn lưỡng cực xuất hiện?

Cho đến nay, các nghiên cứu thực chứng từ Mayo Clinic khẳng định không có một nguyên nhân độc lập nào gây ra căn bệnh này. Thay vào đó, nguyên nhân rối loạn lưỡng cực là kết quả của sự tương tác phức tạp giữa các yếu tố sinh học nội sinh và môi trường ngoại cảnh. Yếu tố di truyền đóng vai trò cốt lõi khi các báo cáo lâm sàng cho thấy những cá nhân có thế hệ cận huyết (cha mẹ, anh chị em ruột) mắc bệnh sẽ có nguy cơ khởi phát cao gấp nhiều lần người bình thường. Bên cạnh đó, các tổn thương cấu trúc vi mô tại các vùng não chịu trách nhiệm quản lý cảm xúc, kết hợp với các áp lực tâm lý nặng nề hoặc sang chấn tinh thần lớn trong cuộc sống sẽ trở thành chất xúc tác kích hoạt gene bệnh hoạt động.

Bệnh rối loạn lưỡng cực có chữa được không?

Để trả lời khách quan cho thắc mắc rối loạn lưỡng cực có chữa được không, các chuyên gia y khoa xác định đây là một bệnh lý tiến triển mạn tính, đồng nghĩa với việc y học hiện tại chưa thể điều trị dứt điểm hoàn toàn. Tuy nhiên, theo các hướng dẫn điều trị chuẩn hóa từ Cleveland Clinic, bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát và ổn định một cách tối ưu nếu người bệnh tuân thủ phác đồ cá nhân hóa lâu dài. Việc phối hợp chặt chẽ giữa việc sử dụng thuốc chỉnh khí sắc để cân bằng hóa học não bộ và áp dụng các phương pháp liệu pháp tâm lý nhận thức hành vi sẽ giúp thu hẹp biên độ dao động cảm xúc, ngăn ngừa hiệu quả các đợt tái phát cấp tính và giúp người bệnh quay trở lại học tập, làm việc bình thường.

Khi nào người bệnh cần gặp bác sĩ tâm thần?

Việc tự ý ngưng thuốc hoặc không có sự can thiệp y tế chuyên sâu có thể đẩy người bệnh vào các trạng thái tâm thần kích động dữ dội hoặc trầm cảm sâu sắc, đe dọa trực tiếp đến an toàn tính mạng. Do đó, ngay khi gia đình nhận thấy các dấu hiệu thay đổi khí sắc bất thường, việc đưa người thân đến thăm khám với bác sĩ tâm thần là điều vô cùng cấp bách để được chẩn đoán phân biệt chính xác.

Nếu có các biểu hiện bất ổn về tâm lý kéo dài hoặc nghi ngờ người thân có dấu hiệu mắc bệnh, bạn nên chủ động đặt lịch khám với bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và đánh giá phù hợp. Người bệnh có thể đặt lịch qua App TCI Hospital tại app.thucuc.vn hoặc liên hệ 0936388288 để được hỗ trợ lựa chọn thời gian thăm khám và quản lý lịch khám thuận tiện hơn.