Oral sex có gây ung thư không?
Chào bác sĩ, gần đây tôi có đọc được thông tin nói rằng quan hệ tình dục bằng đường miệng có thể dẫn tới ung thư vòm họng. Tôi từng có sinh hoạt tình dục kiểu này nên hiện tại rất hoang mang. Bác sĩ cho tôi hỏi thực sự oral sex có gây ung thư không và cơ chế lây nhiễm diễn ra như thế nào?

Chào bạn,
Hành vi quan hệ tình dục đường miệng có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư vùng đầu mặt cổ do lây truyền virus sinh u. Bản thân hành động quan hệ không trực tiếp tạo ra tế bào ác tính, nhưng đây là con đường chính truyền virus HPV vào niêm mạc miệng và họng. Nguy cơ tiến triển thành bệnh chỉ xảy ra khi tình trạng nhiễm trùng chủng nguy cơ cao tồn tại dai dẳng nhiều năm mà không được hệ miễn dịch đào thải. Khi xuất hiện các vết loét hay nuốt vướng kéo dài, bạn cần thăm khám chuyên khoa sớm để tầm soát tổn thương.
Oral sex dẫn đến ung thư qua cơ chế nào?
Quan hệ tình dục đường miệng dẫn tới ung thư thông qua việc truyền các chủng virus sinh u có khả năng biến đổi tế bào niêm mạc.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), hành vi tiếp xúc giữa miệng với cơ quan sinh dục của bạn tình mang mầm bệnh sẽ đưa các hạt virus xâm nhập qua các vết xước vi thể trên bề mặt biểu mô họng. Trong đó, HPV type 16 là chủng nguy cơ cao chịu trách nhiệm cho khoảng 70% các ca bệnh ác tính tại khoang họng miệng. Sau khi xâm nhập, DNA của virus tích hợp vào bộ gen của tế bào vật chủ, kích hoạt các gen sinh ung thư E6 và E7.
Quá trình này làm bất hoạt hai protein ức chế khối u quan trọng của cơ thể là p53 và pRb. Hậu quả là chu trình phân chia tự nhiên bị phá vỡ, các tế bào biểu mô mất kiểm soát và tích tụ đột biến qua nhiều năm, cuối cùng hình thành tổn thương tiền ung thư rồi tiến triển thành khối u thực thể.
Nhiễm HPV đường miệng có chắc chắn bị ung thư?
Tình trạng nhiễm trùng virus ở vùng miệng họng phần lớn mang tính tạm thời và không đồng nghĩa với việc chắc chắn bị ung thư.
Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI) ghi nhận có tới 85% đến 90% các trường hợp nhiễm virus tại vùng họng miệng sẽ được hệ thống miễn dịch tự nhiên thanh thải hoàn toàn trong vòng 1 đến 2 năm mà không để lại bất kỳ di chứng nào. Khối u chỉ có cơ hội phát triển ở một tỷ lệ rất nhỏ những người bị nhiễm trùng dai dẳng kéo dài từ 10 đến 30 năm.
Tỷ lệ tiến triển ác tính chịu ảnh hưởng lớn từ các yếu tố cộng hưởng. Những người có thói quen hút thuốc lá hoặc lạm dụng rượu bia sẽ có nguy cơ cao gấp nhiều lần do niêm mạc họng bị tổn thương mạn tính, làm suy yếu hàng rào bảo vệ tại chỗ và cản trở khả năng tự đào thải mầm bệnh của cơ thể.
Ung thư vòm họng khác ung thư hầu họng thế nào?
Hai bệnh lý ác tính này xuất phát từ hai vị trí giải phẫu hoàn toàn khác biệt nhau và có nguyên nhân sinh bệnh học không đồng nhất.
Hiệp hội Ung thư Lâm sàng Hoa Kỳ (ASCO) chỉ rõ sự khác biệt bản chất giữa hai vị trí giải phẫu này như sau:
| Đặc điểm so sánh | Ung thư hầu họng | Ung thư vòm họng |
| Vị trí giải phẫu | Amidan, đáy lưỡi, khẩu cái mềm, thành sau họng | Nằm ở ngách cao nhất của họng, ngay sau hốc mũi |
| Căn nguyên chính | Liên quan chặt chẽ đến việc lây nhiễm virus HPV | Liên quan mật thiết đến nhiễm trùng virus Epstein-Barr |
| Đường lây chủ yếu | Hành vi quan hệ tình dục đường miệng | Nước bọt, hô hấp, yếu tố di truyền và chế độ ăn |
| Mức độ phổ biến | Tăng nhanh ở người trẻ, nam giới nhiều hơn | Phổ biến tại khu vực Đông Nam Á và miền nam Trung Quốc |
Nhiều người thường nhầm lẫn hai bệnh danh này do cùng nằm trong vùng họng. Bằng chứng dịch tễ cho thấy nguy cơ từ hành vi tình dục đường miệng chủ yếu gây ra ung thư hầu họng chứ không phải là nguyên nhân gây ra khối u ở vòm họng phía sau mũi.
Biện pháp nào giúp giảm nguy cơ mắc bệnh hiệu quả?
Tiêm phòng vắc xin và áp dụng các rào cản bảo vệ vật lý là những phương pháp hữu hiệu nhất để giảm thiểu nguy cơ nhiễm bệnh.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị tiêm vắc xin HPV cho cả nam và nữ trong độ tuổi từ 9 đến 26 tuổi, lý tưởng nhất là trước khi bắt đầu có quan hệ tình dục. Các dữ liệu lâm sàng cho thấy vắc xin đạt hiệu quả bảo vệ lên đến hơn 90% trong việc ngăn ngừa các chủng sinh u nguy cơ cao, bao gồm cả chủng type 16 gây bệnh vùng họng.
Bên cạnh tiêm chủng, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) nhấn mạnh việc dùng bao cao su hoặc tấm chắn miệng bằng cao su khi quan hệ giúp giảm đáng kể sự tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết sinh dục chứa mầm bệnh. Đồng thời, việc giữ gìn vệ sinh răng miệng và từ bỏ thuốc lá đóng vai trò cốt lõi trong việc bảo vệ biểu mô hô hấp.
Khi nào bạn cần đi khám tầm soát chuyên khoa?
Bạn nên đến bệnh viện kiểm tra ngay khi nhận thấy các bất thường tại vùng họng kéo dài trên 2 đến 3 tuần mà không thuyên giảm.
Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) khuyến cáo các triệu chứng cảnh báo cần được bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc Ung bướu thăm khám trực tiếp bao gồm:
-
Cảm giác đau rát họng dai dẳng, nuốt vướng hoặc nuốt nghẹn một bên.
-
Xuất hiện hạch cổ sưng to, chắc, không đau và có xu hướng tăng kích thước.
-
Amidan sưng to không cân xứng ở một bên hoặc có vết loét lâu lành.
-
Khàn tiếng, đổi giọng nói kéo dài hoặc ho ra lẫn vệt máu nhỏ.
Việc thăm khám nội soi hạ họng và sinh thiết sớm giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn đầu, thời điểm mà tỷ lệ điều trị thành công có thể đạt trên 80%. Nếu bạn từng có hành vi nguy cơ và xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ kể trên, bạn nên thăm khám sớm để bác sĩ đánh giá cụ thể niêm mạc họng. Để chủ động lựa chọn thời gian phù hợp, bạn có thể đặt lịch trên App TCI Hospital: app.thucuc.vn.
Tóm lại, câu hỏi oral sex có gây ung thư đã được khoa học chứng minh thông qua con đường truyền virus sinh u dai dẳng vào niêm mạc họng. Dù tỷ lệ tiến triển thành khối u ác tính thực tế không quá cao nhờ hệ miễn dịch tự nhiên, bạn vẫn không nên chủ quan trước các hành vi nguy cơ. Hãy chủ động phòng bệnh bằng vắc xin, quan hệ tình dục an toàn và đi kiểm tra tai mũi họng định kỳ khi có dấu hiệu bất thường để bảo vệ sức khỏe dài lâu.







