Chụp động mạch não là gì và khi nào thực hiện?

Chào bạn,

Chụp động mạch não là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu giúp quan sát chi tiết hệ thống mạch máu nuôi não nhằm phát hiện sớm các bất thường như phình động mạch não, dị dạng động mạch não (AVM) hay hẹp mạch máu não. Tùy từng tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định chụp không xâm lấn (như chụp mra não, chụp cta não) hoặc chụp xâm lấn can thiệp mạch (chụp dsa não). Bạn cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám trực tiếp để lựa chọn phương pháp chẩn đoán phù hợp và an toàn nhất.

Chụp mạch máu não để làm gì trên lâm sàng?

Kỹ thuật này giúp bác sĩ đánh giá chính xác cấu trúc giải phẫu, đường đi và dòng chảy của các nhánh mạch máu nuôi dưỡng toàn bộ nhu mô não. Theo Hội Tim mạch và Đột quỵ Hoa Kỳ (AHA/ASA), các phương pháp chụp mạch não cho phép phát hiện sớm các tổn thương mạch máu nguy hiểm trước khi xảy ra biến cố vỡ mạch hoặc nhồi máu não diện rộng.

Về mặt chẩn đoán, hình ảnh thu được giúp xác định kích thước, hình thái và vị trí của các túi phình động mạch não, phát hiện các ổ dị dạng động mạch não, bóc tách thành mạch hoặc mức độ hẹp mạch máu não do mảng xơ vữa. Ngoài ra, hình ảnh chụp mạch còn là bản đồ định hướng bắt buộc để các bác sĩ lên kế hoạch can thiệp nội mạch như đặt stent, nút túi phình bằng vòng xoắn kim loại (coil) hoặc phẫu thuật kẹp cổ túi phình.

Các phương pháp chụp động mạch não hiện nay?

Hiện nay có 3 phương pháp chẩn đoán hình ảnh mạch máu não chính, được phân loại theo mức độ xâm lấn và giá trị chẩn đoán.

Chụp MRA não có ưu điểm gì?

Chụp MRA não (Magnetic Resonance Angiography – chụp cộng hưởng từ mạch máu não) là phương pháp dựng hình mạch máu dựa trên công nghệ từ trường của máy MRI. Hướng dẫn từ Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) chỉ ra rằng MRA có ưu điểm vượt trội là không sử dụng tia X và trong nhiều trường hợp không cần tiêm thuốc cản quang, giúp an toàn tuyệt đối cho người có cơ địa dị ứng hoặc suy thận, thường được dùng để tầm soát định kỳ.

Chụp CTA não thực hiện ra sao?

Chụp CTA não (Computed Tomography Angiography – chụp cắt lớp vi tính mạch máu não) sử dụng máy chụp cắt lớp đa dãy kết hợp tiêm thuốc cản quang chứa iod qua đường tĩnh mạch. Theo Mayo Clinic, CTA chụp rất nhanh (chỉ mất vài phút), cho độ phân giải không gian cao và đánh giá vôi hóa thành mạch xuất sắc, đặc biệt tối ưu trong các trường hợp cấp cứu đột quỵ não cấp tính.

Chụp DSA não có vai trò thế nào?

Chụp DSA não (Digital Subtraction Angiography – chụp mạch số hóa xóa nền) là thủ thuật can thiệp xâm lấn tối thiểu. Bác sĩ luồn một ống thông (catheter) siêu nhỏ từ động mạch đùi hoặc động mạch quay đi lên tận các nhánh động mạch não để bơm thuốc chụp trực tiếp. Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) khẳng định chụp DSA não là “tiêu chuẩn vàng” có độ chính xác cao nhất để đánh giá huyết động dòng chảy và can thiệp điều trị mạch máu não trong cùng một lần thực hiện.

Chụp mạch máu não có nguy hiểm không?

Mức độ an toàn của kỹ thuật chụp mạch phụ thuộc vào từng phương pháp cụ thể và tiền sử bệnh lý của người bệnh.

Đối với MRA và CTA, thủ thuật nhìn chung rất an toàn. Rủi ro chủ yếu liên quan đến phản ứng dị ứng thuốc cản quang hoặc suy thận do thuốc cản quang ở bệnh nhân có sẵn bệnh thận mạn tính. Đối với chụp DSA não, các nghiên cứu lâm sàng trên tạp chí Stroke ghi nhận tỷ lệ xảy ra tai biến mạch máu não hoặc biến chứng thần kinh vĩnh viễn là rất thấp, dưới 0,5% khi được thực hiện bởi các bác sĩ can thiệp giàu kinh nghiệm tại các trung tâm chuyên khoa sâu. Một số biến chứng nhẹ có thể gặp gồm tụ máu tại vị trí chọc kim ở đùi hoặc bầm tím nhẹ và sẽ tự khỏi sau vài ngày.

Quy trình chuẩn bị trước khi chụp mạch não?

Việc chuẩn bị chu đáo giúp quá trình chụp diễn ra thuận lợi, giảm thiểu tối đa các phản ứng bất lợi của thuốc.

Người bệnh cần nhịn ăn ít nhất 4–6 giờ trước khi chụp đối với các phương pháp có sử dụng thuốc cản quang hoặc DSA; vẫn có thể uống nước lọc lượng vừa phải. Bạn cần thông báo chi tiết cho bác sĩ về tiền sử dị ứng hải sản, dị ứng thuốc cản quang, bệnh lý hen suyễn, suy giảm chức năng thận hoặc tình trạng mang thai. Bác sĩ sẽ tiến hành xét nghiệm đánh giá chức năng thận (chỉ số Creatinin và eGFR) và đông máu toàn bộ trước khi chỉ định chụp xâm lấn.

Khi nào bạn cần đến gặp bác sĩ?

Bạn cần đến cơ sở y tế chuyên khoa Thần kinh thăm khám ngay lập tức nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo bất thường như: đau đầu dữ dội đột ngột chưa từng có (“đau đầu sét đánh”), méo miệng, yếu liệt nửa người, nói ngọng, nhìn mờ một bên mắt, chóng mặt mất thăng bằng hoặc co giật.

Việc thăm khám chuyên khoa kết hợp chỉ định chụp động mạch não kịp thời giúp bác sĩ phát hiện sớm các tổn thương nguy hiểm, ngăn chặn nguy cơ vỡ túi phình gây xuất huyết não đe dọa tính mạng. Nếu bạn có triệu chứng đau đầu kéo dài hoặc cần tầm soát mạch máu não chuyên sâu, bạn có thể đặt lịch trên App TCI Hospital: app.thucuc.vn để chủ động sắp xếp thời gian khám phù hợp.

Tóm lại, chụp động mạch não thông qua các kỹ thuật như chụp MRA não, chụp CTA não hay chụp DSA não là phương tiện chẩn đoán hiện đại giúp đánh giá chính xác các bệnh lý mạch máu não nguy hiểm. Bạn hãy chủ động thăm khám khi có dấu hiệu nghi ngờ, tuân thủ đúng hướng dẫn chuẩn bị trước chụp để quá trình chẩn đoán diễn ra an toàn và đạt kết quả tối ưu.