Có nên dùng thuốc tăng sức đề kháng đường hô hấp cho trẻ?

Thuốc tăng sức đề kháng đường hô hấp cho trẻ được nhiều phụ huynh quan tâm. Tuy nhiên, việc sử dụng các sản phẩm này cần hết sức thận trọng vì không phải loại nào cũng phù hợp với thể trạng của trẻ và dễ bị ảnh hưởng đến hệ miễn dịch nếu dùng không đúng cách. Do đó, cha mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi quyết định sử dụng.

1. Có nên dùng thuốc tăng sức đề kháng đường hô hấp cho trẻ? Vì sao?

Không ít cha mẹ tin rằng thuốc tăng sức đề kháng đường hô hấp cho trẻ sẽ giúp con giảm số lần mắc bệnh, đồng thời rút ngắn thời gian hồi phục. Tuy nhiên, phần lớn thuốc tăng sức đề kháng đường hô hấp hiện nay chỉ mang tính chất bổ sung vitamin, khoáng chất hoặc vi chất để hỗ trợ cơ thể vận hành ổn định hơn, chứ không phải là thuốc điều trị có khả năng trực tiếp tạo ra một hệ miễn dịch vượt trội.

Theo Tiến sĩ Lippner – chuyên gia điều trị dị ứng và miễn dịch học tại Bệnh viện Nhi Lurie, hiện không có thuốc hay thực phẩm chức năng nào giúp trẻ tự động tạo thêm kháng thể. Cách tốt nhất là hỗ trợ hệ miễn dịch tự nhiên bằng dinh dưỡng hợp lý, tiêm chủng đầy đủ, ngủ đủ giấc và sinh hoạt lành mạnh. Việc sử dụng thuốc tăng sức đề kháng đường hô hấp cho trẻ chỉ nên cân nhắc khi thật sự cần thiết, có hướng dẫn của bác sĩ, tránh tình trạng lạm dụng thuốc tăng sức đề kháng đường hô hấp kéo dài gây tốn kém mà không đem lại lợi ích rõ rệt.

2. Các biện pháp giúp trẻ tăng cường sức đề kháng an toàn, hiệu quả

Để giúp trẻ nâng cao sức đề kháng một cách an toàn và bền vững, cha mẹ cần ưu tiên các biện pháp khoa học thay vì phụ thuộc vào thuốc tăng sức đề kháng đường hô hấp cho trẻ.  Các biện pháp giúp trẻ tăng cường sức đề kháng an toàn, hiệu quả hiện nay gồm:

2.1. Bổ sung thực phẩm có chứa hàm lượng kẽm cao

Việc bổ sung kẽm thông qua thực phẩm có thể mang lại lợi ích nhất định trong việc hỗ trợ miễn dịch cho trẻ, đặc biệt là với các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp. Nghiên cứu của Srinivasan và cộng sự ghi nhận trẻ được bổ sung kẽm có tỷ lệ tử vong do viêm phổi thấp hơn so với nhóm không bổ sung. 

Ngoài ra, một nghiên cứu tại Ấn Độ cũng cho thấy kẽm giúp giảm nguy cơ thất bại điều trị ở trẻ sơ sinh mắc nhiễm trùng nặng. Những kết quả này cho thấy bổ sung thực phẩm giàu kẽm có thể góp phần tăng sức đề kháng cho đường hô hấp của bé, tuy nhiên vẫn cần thêm các nghiên cứu quy mô lớn để khẳng định chắc chắn hiệu quả lâu dài.

2.2. Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh

Để tăng sức đề kháng cho trẻ một cách an toàn và bền vững, nền tảng quan trọng nhất vẫn là xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh. Khẩu phần hằng ngày nên ưu tiên nhiều rau xanh và trái cây (khoảng 5 phần/ngày, chiếm một nửa mỗi bữa ăn), kết hợp với ngũ cốc nguyên hạt và nguồn đạm nạc. Trẻ cũng cần được bổ sung sữa hoặc các thực phẩm giàu canxi, cùng chất béo tốt như dầu thực vật để hỗ trợ hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả.

Ngược lại, nên hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhiều đường và chất béo không lành mạnh. Trẻ vẫn có thể ăn bánh kẹo hay kem, nhưng không nên dùng thường xuyên. Không sản phẩm nào có thể thay thế vai trò của chế độ ăn khoa học. Trường hợp trẻ ăn uống kém đa dạng, có thể cân nhắc thuốc tăng sức đề kháng đường hô hấp cho trẻ theo tư vấn của bác sĩ.

2.3. Ngủ đủ giấc hỗ trợ nâng cao sức đề kháng đường hô hấp cho trẻ

Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao sức đề kháng đường hô hấp cho trẻ. Khi ngủ đủ và sâu, cơ thể trẻ có thời gian phục hồi, tái tạo năng lượng và giúp hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn. Nhu cầu ngủ thay đổi theo độ tuổi: Trẻ nhỏ cần ngủ 12 – 16 giờ mỗi ngày, trong khi trẻ lớn và thanh thiếu niên cần khoảng 8 – 10 giờ.

Để hỗ trợ trẻ ngủ ngon, cha mẹ nên duy trì giờ ngủ – thức cố định hằng ngày và hạn chế thiết bị điện tử trước khi đi ngủ. Môi trường ngủ yên tĩnh, thoải mái cũng góp phần giúp trẻ có giấc ngủ chất lượng, từ đó hỗ trợ tốt hơn cho sức khỏe hô hấp.

2.4. Tập thể dục đều đặn

Vận động đều đặn giúp trẻ tăng sức đề kháng và hạn chế ốm vặt. Mỗi ngày, trẻ nên vận động khoảng 60 phút với các hoạt động đơn giản như chạy nhảy, chơi ngoài trời, đi bộ hay đạp xe, không bắt buộc phải tập luyện chuyên nghiệp. Quan trọng là vận động vừa sức, tránh tập quá nhiều gây mệt mỏi, ảnh hưởng giấc ngủ và làm suy giảm hệ miễn dịch.

2.5. Tiêm vắc-xin đầy đủ

Tiêm vắc-xin là biện pháp quan trọng giúp bảo vệ trẻ trước nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Phụ huynh nên chủ động kiểm tra và đảm bảo con được tiêm chủng đầy đủ theo đúng lịch khuyến cáo. Đặc biệt, vắc-xin phòng cúm cần được tiêm hằng năm cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên để giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng liên quan.

Tóm lại, thuốc tăng sức đề kháng đường hô hấp cho trẻ chỉ nên được xem là giải pháp bổ trợ, không thể thay thế các biện pháp chăm sóc sức khỏe cơ bản. Một chế độ ăn cân đối, giàu vi chất, sinh hoạt điều độ và môi trường sống lành mạnh mới là yếu tố quyết định giúp trẻ ít mắc bệnh hô hấp. Sử dụng thuốc đúng thời điểm, đúng chỉ định sẽ giúp phát huy hiệu quả và đảm bảo an toàn cho trẻ.

Nguồn tài liệu tham khảo: Health.harvard.edu, Who.int, Luriechildrens.org