Áp xe trực tràng là bệnh gì? Chẩn đoán và điều trị ra sao?

Áp xe trực tràng xảy ra khi vi khuẩn gây nhiễm trùng, dẫn đến tích tụ mủ tại các mô quanh trực tràng. Người bệnh sẽ cảm thấy đau nhức vùng hậu môn, đặc biệt khi ngồi hoặc đi đại tiện, kèm theo sưng đỏ và sốt trong một số trường hợp. Tình trạng này cần được thăm khám sớm để xác định vị trí, mức độ tổn thương và hướng xử trí phù hợp. Nếu trì hoãn điều trị, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe.

1. Áp xe trực tràng là bệnh gì? Có nguy hiểm không?

Áp xe trực tràng là tình trạng nhiễm trùng tạo thành ổ mủ tại các mô xung quanh trực tràng, có thể lan đến vùng hậu môn hoặc các khoang sâu trong vùng chậu. Nguyên nhân thường do tắc nghẽn và nhiễm trùng các tuyến hậu môn, khiến vi khuẩn phát triển và hình thành ổ mủ.

Bệnh cần được điều trị sớm vì nhiễm trùng có thể lan rộng. Một số biến chứng áp xe trực tràng cần lưu ý gồm:

• Rò hậu môn: Hình thành đường thông bất thường từ ống hậu môn ra da, gây chảy mủ kéo dài hoặc tái phát.

• Nhiễm trùng lan rộng: Vi khuẩn lan sang các mô mềm vùng hậu môn, tầng sinh môn và mông.

• Hoại thư Fournier: Nhiễm trùng hoại tử tiến triển nhanh ở vùng tầng sinh môn, có thể đe dọa tính mạng.

• Nhiễm trùng huyết: Nhiễm trùng gây phản ứng toàn thân nghiêm trọng, có thể dẫn đến sốc nhiễm trùng và suy đa cơ quan.

2. Nguyên nhân áp xe trực tràng và dấu hiệu nhận biết

Áp xe trực tràng được hình thành khi vi khuẩn xâm nhập vào các mô quanh hậu môn và trực tràng, gây viêm nhiễm, tích tụ mủ. Nguyên nhân áp xe trực tràng có thể do:

• Tắc nghẽn tuyến hậu môn: Các tuyến nhỏ trong ống hậu môn bị bít tắc, khiến dịch tiết ứ đọng và tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, gây nhiễm trùng.

• Nhiễm khuẩn: Vi khuẩn từ đường ruột hoặc các vi khuẩn gây bệnh khác xâm nhập vào mô quanh hậu môn, dẫn đến viêm và hình thành ổ mủ.

• Bệnh lý hậu môn – trực tràng: Người mắc bệnh Crohn, viêm loét đại tràng hoặc nứt kẽ hậu môn có thể tăng nguy cơ nhiễm trùng tại khu vực này.

• Chấn thương hoặc can thiệp y tế: Tổn thương vùng hậu môn, trực tràng hoặc nhiễm trùng sau một số thủ thuật tạo điều kiện hình thành ổ áp xe.

• Suy giảm miễn dịch và bệnh nền: Người mắc bệnh tiểu đường, suy giảm miễn dịch hoặc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch kéo dài có nguy cơ nhiễm trùng cao hơn.

Triệu chứng áp xe trực tràng ở mỗi người bệnh không giống nhau, tuỳ thuộc vào vị trí và mức độ nhiễm trùng. Những dấu hiệu thường gặp bao gồm:

• Đau vùng hậu môn: Cơn đau âm ỉ hoặc dữ dội, tăng khi ngồi, đi lại, ho hoặc đại tiện. Đau thường kéo dài và có xu hướng tăng dần.

• Chảy mủ hoặc dịch bất thường: Khi ổ áp xe tự vỡ, mủ có thể chảy ra ngoài, đôi khi kèm mùi hôi. Cơn đau giảm tạm thời nhưng tình trạng nhiễm trùng vẫn cần được đánh giá và xử trí sớm.

• Rối loạn đại tiện: Người bệnh cảm thấy đau khi đi ngoài, táo bón do ngại rặng hoặc khó chịu, căng tức vùng trực tràng.

• Triệu chứng toàn thân: Sốt, ớn lạnh, mệt mỏi có thể xuất hiện khi tình trạng nhiễm trùng tiến triển. Với ổ áp xe nằm sâu, người bệnh đôi khi còn bị đau bụng dưới hoặc khó tiểu.

3. Chẩn đoán áp xe trực tràng bằng những phương pháp nào?

Để chẩn đoán áp xe trực tràng, bác sĩ thường thăm khám vùng hậu môn, đánh giá các dấu hiệu sưng, đau, chảy mủ và có thể thăm trực tràng bằng tay để phát hiện ổ áp xe nằm sâu.

Trường hợp nghi ngờ áp xe sâu, tái phát hoặc có đường rò phức tạp, người bệnh có thể được chỉ định chụp CT hoặc MRI vùng chậu để xác định vị trí, kích thước và mức độ lan rộng của ổ mủ.

Ngoài ra, xét nghiệm máu giúp đánh giá tình trạng nhiễm trùng, trong khi nội soi hậu môn – trực tràng chỉ được thực hiện khi cần kiểm tra thêm các tổn thương liên quan.

4. Điều trị áp xe trực tràng như thế nào?

Các cách chữa áp xe trực tràng chủ yếu nhằm loại bỏ ổ mủ, kiểm soát nhiễm trùng và hạn chế nguy cơ tái phát hoặc hình thành rò hậu môn. Phương pháp điều trị phụ thuộc vào vị trí, kích thước ổ áp xe và tình trạng sức khỏe của người bệnh. Bao gồm:

• Chích rạch và dẫn lưu mủ: Bác sĩ tạo một đường rạch để tháo mủ ra ngoài, giúp giảm áp lực và kiểm soát ổ nhiễm trùng. Với áp xe nông, thủ thuật có thể được thực hiện dưới gây tê tại chỗ. Những trường hợp áp xe nằm sâu hoặc phức tạp cần phẫu thuật trong phòng mổ. Nếu phát hiện đường rò hậu môn đi kèm, bác sĩ sẽ đánh giá và lựa chọn hướng xử lý phù hợp.

• Sử dụng thuốc theo chỉ định:

  • Kháng sinh: Được chỉ định khi nhiễm trùng lan rộng, người bệnh sốt hoặc có bệnh nền như tiểu đường, suy giảm miễn dịch. Lưu ý, kháng sinh không thể thay thế dẫn lưu khi ổ áp xe cần can thiệp.

  • Thuốc giảm đau: Giúp giảm đau nhức, khó chịu và hỗ trợ người bệnh sinh hoạt thuận lợi hơn.

  • Thuốc làm mềm phân: Được sử dụng khi người bệnh bị táo bón, giúp đại tiện dễ dàng và hạn chế đau rát vùng hậu môn.

• Chăm sóc tại nhà sau điều trị:

  • Bổ sung rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu chất xơ và uống đủ nước để hạn chế táo bón.

  • Không tự nặn, chọc hút ổ mủ hoặc tự ý ngừng thuốc.

  • Tái khám đúng lịch, đặc biệt khi vết thương chảy mủ, đau tăng hoặc xuất hiện sốt.

Áp xe trực tràng là tình trạng nhiễm trùng cần được phát hiện và điều trị sớm để hạn chế nguy cơ biến chứng. Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau nhức, sưng đỏ vùng hậu môn, chảy mủ hoặc sốt, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám. Tùy vị trí và mức độ tổn thương, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp. Người bệnh không nên tự xử lý ổ mủ tại nhà để tránh khiến tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng hơn.