Người bị viêm gan B có hiến máu được không?

Viêm gan B có hiến máu được không là thắc mắc của nhiều người khi muốn tham gia hiến máu nhân đạo. Do virus viêm gan B có khả năng lây truyền qua đường máu, người đang nhiễm HBV thường không được tiếp nhận máu hiến. Tuy nhiên, mỗi trường hợp cần được đánh giá dựa trên tình trạng sức khỏe và kết quả xét nghiệm cụ thể.

1. Người bị viêm gan B có hiến máu được không?

Người viêm gan B có hiến máu không là điều được nhiều người quan tâm. Thực tế, người đang nhiễm viêm gan B không được hiến máu, kể cả khi không có triệu chứng hoặc cảm thấy hoàn toàn khỏe mạnh. Lý do là virus viêm gan B (HBV) có thể lưu hành trong máu và lây truyền qua đường truyền máu. Vì vậy, máu của người nhiễm HBV không được sử dụng để truyền cho người bệnh.

Người tham gia hiến máu sẽ được sàng lọc virus viêm gan B. Viện thực hiện xét nghiệm HBsAg và xét nghiệm sinh học phân tử NAT trên các đơn vị máu nhằm phát hiện cả những trường hợp nhiễm HBV có thể chưa biểu hiện rõ hoặc đang ở giai đoạn cửa sổ.

Do đó, với câu hỏi viêm gan B có hiến máu được không, câu trả lời là không nếu người hiến đã được xác định nhiễm HBV. Tương tự, bị viêm gan B có hiến máu được không hay viêm gan B có được hiến máu không đều cần được trả lời dựa trên tình trạng nhiễm virus chứ không chỉ dựa vào việc người bệnh có triệu chứng hay không.

Người có kết quả xét nghiệm cho thấy từng dương tính với viêm gan B cũng cần thông báo trung thực với nhân viên y tế tại điểm hiến máu để được tư vấn. Việc tự nhận thấy mình khỏe mạnh không đồng nghĩa với việc máu đủ điều kiện sử dụng để truyền cho người khác. Một số hướng dẫn quốc tế cũng không cho phép người từng có xét nghiệm dương tính với viêm gan B hiến máu.

Lưu ý: Nếu chưa biết mình có nhiễm HBV hay không nhưng muốn hiến máu, người dân vẫn có thể đăng ký và thực hiện quy trình sàng lọc tại cơ sở tiếp nhận. Không nên tự suy đoán nhiễm viêm gan B có hiến máu được không dựa trên triệu chứng hoặc chỉ số men gan; bác sĩ sẽ đánh giá dựa trên kết quả xét nghiệm và tiêu chuẩn hiến máu.

2. Cần làm xét nghiệm gì để biết có thể hiến máu?

Trước khi hiến máu, người đăng ký sẽ được khám, hỏi bệnh sử và đánh giá sức khỏe để xác định có đủ điều kiện hiến máu hay không. Không phải chỉ dựa vào một xét nghiệm riêng lẻ. WHO cũng nhấn mạnh việc lựa chọn người hiến dựa trên tình trạng sức khỏe, tiền sử bệnh, thuốc đang sử dụng và các yếu tố nguy cơ có thể ảnh hưởng đến an toàn truyền máu.

Thông thường, quy trình sẽ bao gồm:

• Kiểm tra sức khỏe và tiền sử: Nhân viên y tế hỏi về bệnh đang mắc, thuốc sử dụng, tình trạng sức khỏe hiện tại và một số yếu tố nguy cơ. Người đang cảm thấy không khỏe, thiếu máu hoặc thuộc nhóm chưa được phép hiến máu có thể được tạm hoãn hoặc từ chối hiến.

• Kiểm tra hemoglobin (Hb): Giúp đánh giá tình trạng thiếu máu và xác định người hiến có đủ điều kiện về huyết sắc tố hay không.

• Xét nghiệm sàng lọc bệnh truyền qua đường máu trên đơn vị máu đã hiến: WHO khuyến nghị sàng lọc bắt buộc đối với HIV, viêm gan B, viêm gan C và giang mai trước khi máu được sử dụng cho người bệnh. Trong đó, viêm gan B thường được sàng lọc bằng HBsAg; Viêm gan C bằng xét nghiệm kháng thể hoặc kết hợp kháng nguyên-kháng thể; HIV bằng xét nghiệm kháng nguyên-kháng thể hoặc kháng thể; Giang mai bằng xét nghiệm kháng thể đặc hiệu.

• Xác định nhóm máu ABO và RhD: Đây là xét nghiệm cần thiết để xác định nhóm máu và phục vụ việc lựa chọn, sử dụng máu phù hợp khi truyền cho người bệnh.

Điểm cần lưu ý là không nên tự xét nghiệm tại nhà rồi tự kết luận mình có thể hiến máu. Việc đủ điều kiện hiến máu cần được cơ sở tiếp nhận máu đánh giá dựa trên cả khám lâm sàng, thông tin sức khỏe và các tiêu chí chuyên môn.

Ngoài ra, xét nghiệm sàng lọc máu không loại bỏ hoàn toàn nguy cơ phát hiện nhiễm trùng mới mắc trong thời kỳ cửa sổ, vì vậy khai báo trung thực về sức khỏe và yếu tố nguy cơ trước khi hiến vẫn rất quan trọng.

3. Những trường hợp nào không nên hiến máu?

Không phải ai muốn hiến máu cũng có thể hiến ngay. Người hiến cần đảm bảo sức khỏe của chính mình và hạn chế nguy cơ truyền bệnh cho người nhận. Theo WHO, một số trường hợp sẽ được tạm hoãn hoặc không được hiến máu, tùy tình trạng cụ thể và quy định của từng quốc gia.

Những trường hợp thường không nên hiến máu gồm:

• Đang không khỏe hoặc mắc bệnh cấp tính: Ví dụ cảm cúm, đau họng, nhiễm trùng hoặc đang có các triệu chứng bất thường.

• Đang thiếu máu hoặc nồng độ hemoglobin không đạt yêu cầu: Người đang điều trị thiếu máu cần chờ đến khi tình trạng được xác định và điều trị ổn định.

• Đang mang thai, mới sinh hoặc đang cho con bú: Đây là những giai đoạn cơ thể cần được ưu tiên phục hồi và đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng cho mẹ và trẻ.

• Mắc một số bệnh lý hoặc đang sử dụng một số loại thuốc: Chẳng hạn một số bệnh tim mạch, bệnh mạn tính hoặc thuốc có thể khiến việc hiến máu không an toàn. Thời gian tạm hoãn phụ thuộc từng trường hợp.

• Có hoặc nghi ngờ mắc bệnh nhiễm trùng có thể lây truyền qua đường máu, như HIV, viêm gan B, viêm gan C hoặc giang mai.

• Mới xăm hình, xỏ khuyên hoặc thực hiện các thủ thuật có nguy cơ phơi nhiễm qua máu: Có thể cần tạm hoãn hiến máu trong một khoảng thời gian nhất định.

• Có tiền sử sử dụng ma túy qua đường tiêm hoặc thuộc nhóm có nguy cơ cao mắc các bệnh lây truyền qua đường máu.

• Mới đi đến hoặc sinh sống tại khu vực lưu hành một số bệnh truyền nhiễm như sốt rét, sốt xuất huyết hoặc Zika; thời gian trì hoãn phụ thuộc quy định của cơ sở tiếp nhận máu.

Lưu ý: Không phải mọi trường hợp trên đều đồng nghĩa với việc vĩnh viễn không được hiến máu. Nhiều trường hợp chỉ cần tạm hoãn một thời gian rồi có thể hiến lại khi sức khỏe đáp ứng yêu cầu. Việc đủ điều kiện cuối cùng cần được nhân viên y tế đánh giá tại điểm hiến máu.

Tóm lại, viêm gan B có hiến máu được không còn phụ thuộc vào tình trạng nhiễm virus và kết quả xét nghiệm. Nhìn chung, người đang mắc viêm gan B hoặc có bằng chứng nhiễm HBV không nên hiến máu để đảm bảo an toàn cho người nhận. Nếu từng mắc viêm gan B và cho rằng đã khỏi, bạn vẫn nên kiểm tra, đánh giá tình trạng sức khỏe tại cơ sở y tế trước khi quyết định hiến máu.