Hemangioma gan là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Hemangioma gan là một dạng u máu lành tính thường được phát hiện tình cờ khi siêu âm hoặc chụp chiếu ổ bụng. Phần lớn trường hợp không gây triệu chứng và không cần điều trị. Tuy nhiên, một số hemangioma gan có thể phát triển lớn hoặc gây đau, khó chịu, cần được theo dõi và đánh giá chuyên khoa để kiểm soát nguy cơ biến chứng.

1. Hemangioma gan là gì?

Hemangioma gan (hay còn gọi là u máu gan, tiếng Anh là hepatic hemangioma) là một khối u lành tính hình thành do các mạch máu trong gan tập hợp và tạo thành một cụm bất thường. Đây là một trong những tổn thương lành tính thường gặp ở gan và không phải ung thư gan.

Phần lớn trường hợp, u máu gan có kích thước nhỏ, không gây triệu chứng và được phát hiện tình cờ khi người bệnh siêu âm, chụp CT hoặc MRI vì một lý do khác. Người bệnh thường không cần điều trị nếu khối u ổn định và không gây ảnh hưởng đến sức khỏe.

Hiện chưa xác định rõ nguyên nhân hình thành hemangioma gan. Một số tài liệu cho rằng tổn thương này có thể đã xuất hiện từ khi sinh ra. Hemangioma gan được ghi nhận phổ biến hơn ở nữ giới và có thể chịu ảnh hưởng của hormone estrogen, đặc biệt trong thai kỳ hoặc khi sử dụng liệu pháp hormone thay thế.

Điều quan trọng là u máu gan không đồng nghĩa với ung thư. Theo Mayo Clinic, hiện không có bằng chứng cho thấy hemangioma gan không được điều trị sẽ tiến triển thành ung thư gan. Tuy nhiên, với những khối u có kích thước lớn, phát triển hoặc gây triệu chứng, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi bằng hình ảnh hoặc cân nhắc phương pháp điều trị phù hợp.

2. Nguyên nhân nào gây ra hemangioma gan?

Hiện nay, chưa xác định chính xác nguyên nhân gây hemangioma gan. Các chuyên gia cho rằng u máu gan có thể hình thành do sự phát triển bất thường của các mạch máu và nhiều trường hợp đã tồn tại từ khi sinh ra.

Một số yếu tố được cho là có liên quan đến sự xuất hiện hoặc phát triển của hepatic hemangioma gồm:

• Yếu tố bẩm sinh: Hemangioma gan có khả năng đã hiện diện từ khi sinh ra. Đây không phải là hậu quả trực tiếp của việc ăn uống hay sinh hoạt không lành mạnh.
• Hormone estrogen: Hemangioma gan được phát hiện ở nữ giới nhiều hơn nam giới. Nồng độ estrogen tăng trong thai kỳ được cho là có thể thúc đẩy một số khối u phát triển.
• Thai kỳ: Phụ nữ từng mang thai có khả năng được phát hiện hemangioma gan cao hơn. Điều này có thể liên quan đến những thay đổi nội tiết trong thai kỳ, đặc biệt là sự gia tăng estrogen.
• Liệu pháp hormone thay thế: Việc sử dụng hormone thay thế trong giai đoạn mãn kinh có thể liên quan đến nguy cơ xuất hiện hoặc tăng kích thước của hemangioma gan ở một số phụ nữ.

Tuy nhiên, cần hiểu rằng đây là các yếu tố liên quan hoặc có khả năng thúc đẩy khối u phát triển, không phải nguyên nhân đã được chứng minh chắc chắn. Hiện chưa có bằng chứng cho thấy rượu bia, một loại thực phẩm cụ thể hay bệnh gan thông thường là nguyên nhân trực tiếp gây u máu gan.

3. Hemangioma gan có những dấu hiệu nào?

Phần lớn hemangioma gan không gây triệu chứng. Nhiều người chỉ tình cờ phát hiện u máu gan khi siêu âm, chụp CT hoặc MRI ổ bụng vì một vấn đề sức khỏe khác. Khi khối u lớn hoặc gây chèn ép các cơ quan xung quanh, người bệnh mới có thể xuất hiện một số biểu hiện.

Một số dấu hiệu hemangioma gan có thể gặp gồm:

Đau hoặc tức vùng bụng phía trên bên phải: Đây là vị trí tương ứng với vùng gan. Cảm giác đau có thể xuất hiện khi khối hemangioma phát triển và gây chèn ép các cấu trúc lân cận.

Nhanh no, cảm giác đầy bụng: Người bệnh có thể thấy no dù chỉ ăn một lượng thức ăn nhỏ, nhất là khi khối u lớn gây áp lực lên dạ dày.

Buồn nôn, đôi khi nôn: Đây là những triệu chứng có thể xuất hiện ở người có hemangioma gan lớn, tuy nhiên không đặc hiệu và cũng có thể do nhiều bệnh lý tiêu hóa khác gây ra.

Chướng hoặc đầy bụng: Một số trường hợp có thể cảm thấy bụng căng tức do khối u lớn gây chèn ép.

Điểm cần lưu ý là những triệu chứng trên không đặc trưng riêng cho hepatic hemangioma. Khi người bệnh có đau bụng, buồn nôn hoặc nôn, nguyên nhân có thể đến từ một vấn đề sức khỏe khác chứ không nhất thiết do hemangioma. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào triệu chứng để tự xác định có u máu gan.

Nếu có triệu chứng kéo dài hoặc phát hiện khối bất thường ở gan trên siêu âm, người bệnh nên đi khám để bác sĩ đánh giá. Siêu âm, CT hoặc MRI có thể được sử dụng để xác định đặc điểm của tổn thương và phân biệt hemangioma với những khối bất thường khác ở gan.

4. U máu gan có nguy hiểm không?

Nhìn chung, u máu gan (hemangioma gan) là tổn thương lành tính và phần lớn trường hợp không nguy hiểm. Đây là một khối tạo thành từ các mạch máu, thường được phát hiện tình cờ khi người bệnh siêu âm, chụp CT hoặc MRI vì một lý do khác. Đa số u máu gan không gây triệu chứng, không cần điều trị và không có bằng chứng cho thấy hemangioma gan không được điều trị sẽ tiến triển thành ung thư gan.

Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào kích thước, vị trí, tốc độ phát triển và triệu chứng đi kèm. Những khối u lớn có thể gây cảm giác đau hoặc tức vùng hạ sườn phải, đầy bụng, nhanh no, buồn nôn do chèn ép các cơ quan lân cận.

Một số biến chứng nghiêm trọng như chảy máu trong ổ bụng hoặc vỡ u máu gan được ghi nhận nhưng rất hiếm gặp, chủ yếu liên quan đến những hemangioma gan lớn. Vì vậy, không nên quá lo lắng khi phát hiện u máu gan nhưng cũng không nên tự ý bỏ qua việc theo dõi nếu bác sĩ khuyến nghị.

Thông thường, người bệnh không có triệu chứng và được xác định chắc chắn là hemangioma gan điển hình chỉ cần theo dõi theo chỉ định, chưa cần can thiệp. Với trường hợp u lớn, phát triển hoặc gây triệu chứng, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp điều trị phù hợp.

5. Các phương pháp điều trị hemangioma gan hiện nay là gì?

Phần lớn u máu gan (hemangioma gan) là tổn thương lành tính, phát hiện tình cờ khi siêu âm hoặc chụp CT, MRI. Nếu khối u có hình ảnh điển hình, người bệnh không có triệu chứng và chức năng gan bình thường, thường không cần điều trị, mà chủ yếu theo dõi theo chỉ định của bác sĩ. Hướng dẫn của Hiệp hội Nghiên cứu Gan châu Âu (EASL) cũng nhấn mạnh việc xác định chính xác chẩn đoán trước khi lựa chọn xử trí.

Tùy kích thước, vị trí, triệu chứng và nguy cơ biến chứng, các phương pháp điều trị u máu gan có thể gồm:

5.1. Theo dõi định kỳ

Đây là lựa chọn thường gặp với những trường hợp hemangioma gan nhỏ, không gây triệu chứng và có đặc điểm hình ảnh điển hình. Người bệnh có thể được bác sĩ hẹn tái khám, siêu âm hoặc thực hiện phương tiện chẩn đoán hình ảnh phù hợp để đánh giá diễn biến của tổn thương.

Không nên tự ý điều trị hoặc phẫu thuật chỉ vì phát hiện có u máu gan, bởi đa số trường hợp không gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe.

5.2. Phẫu thuật cắt u máu gan

Phẫu thuật có thể được cân nhắc khi hemangioma gây triệu chứng rõ rệt, có biến chứng, phát triển đáng kể hoặc chẩn đoán chưa thể xác định chắc chắn bằng các phương tiện hình ảnh. Việc lựa chọn phẫu thuật cần đánh giá đồng thời kích thước, vị trí khối u, tình trạng gan và sức khỏe tổng thể.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định cắt phần gan chứa khối u thay vì can thiệp rộng hơn, nhằm bảo tồn tối đa mô gan lành.

5.3. Can thiệp nội mạch hoặc các phương pháp ít xâm lấn

Với một số trường hợp u máu gan có triệu chứng nhưng không phù hợp hoặc chưa cần phẫu thuật, bác sĩ có thể cân nhắc phương pháp can thiệp nội mạch tại cơ sở chuyên sâu. Mục tiêu là làm giảm dòng máu đến tổn thương, từ đó hạn chế sự phát triển hoặc giảm triệu chứng.

Tuy nhiên, đây không phải phương pháp áp dụng thường quy cho mọi bệnh nhân. Quyết định điều trị cần được đưa ra sau khi đánh giá hình ảnh học và nguy cơ của từng trường hợp.

5.4. Khi nào hemangioma gan cần điều trị?

Không phải cứ phát hiện hemangioma là phải điều trị. Bác sĩ thường cân nhắc can thiệp khi người bệnh có triệu chứng kéo dài hoặc biến chứng liên quan đến khối u, tổn thương lớn hoặc có diễn biến bất thường, hay khi chẩn đoán hình ảnh chưa đủ chắc chắn.

Vì vậy, điều trị u máu gan cần được cá thể hóa thay vì dựa đơn thuần vào kích thước khối u. Người bệnh nên được bác sĩ chuyên khoa gan mật, tiêu hóa hoặc ngoại khoa đánh giá trước khi quyết định theo dõi hay can thiệp.

6. Khi nào người bệnh có hemangioma gan cần đi khám?

Phần lớn hemangioma gan (u máu gan) lành tính, không gây triệu chứng và chỉ cần theo dõi. Tuy nhiên, người bệnh nên đi khám khi:

• Đau hoặc tức vùng bụng phía trên bên phải kéo dài.
• Thường xuyên đầy bụng, nhanh no, buồn nôn hoặc nôn.
• Đã phát hiện u máu gan nhưng xuất hiện triệu chứng mới hoặc nghi ngờ khối u tăng kích thước.
• Đau bụng dữ dội, đột ngột sau chấn thương, kèm choáng váng, yếu lả cần đến cơ sở y tế cấp cứu ngay vì có thể liên quan đến xuất huyết do vỡ khối u, dù biến chứng này rất hiếm.

Việc thăm khám giúp bác sĩ đánh giá chính xác đặc điểm và kích thước hemangioma gan, từ đó quyết định có cần theo dõi hay điều trị.

Tóm lại, Hemangioma gan hay u máu gan thường là tổn thương lành tính và không phải trường hợp nào cũng cần điều trị. Tuy nhiên, người bệnh vẫn nên thăm khám và theo dõi theo hướng dẫn của bác sĩ để đánh giá kích thước, đặc điểm tổn thương và nguy cơ biến chứng. Khi xuất hiện đau bụng kéo dài, cảm giác đầy tức vùng hạ sườn phải hoặc triệu chứng bất thường, người bệnh nên đi khám sớm để được kiểm tra phù hợp.