Bác sĩ cho tôi hỏi, mẹ tôi 61 tuổi đã cắt túi mật 30 năm trước và đã đi mổ sỏi mật 3 lần, tán sỏi 2 lần, lần cuối tán sỏi vào 9/2025 và phát hiện có u nhầy đường mật, sau đó bác sĩ đã đốt u nhầy đó, nhưng vẫn không triệt để, hiện tại u vẫn tiết dịch và phải dùng ống xông ra bên ngoài, bác sĩ tại đại học y hướng dẫn và vệ sinh hút rửa hàng ngày tránh bị tắc dịch, 3 tháng thay ống 1 lần, bệnh viện đã sinh thiết đó là u lành, bác sĩ xem có phương pháp nào giúp mẹ tôi xử lý u nhầy đó không. Cảm ơn bác sĩ.

U nhầy đường mật điều trị thế nào triệt để?

Chào bạn,

Đối với bệnh lý u nhầy đường mật (IPNB) dù có kết quả sinh thiết mô bệnh học là u lành, phương pháp điều trị triệt để nhất được y văn thế giới công nhận vẫn là phẫu thuật cắt bỏ trọn vẹn phân thùy gan hoặc đoạn ống mật chứa tổn thương. Việc can thiệp đốt nhiệt tại chỗ hay dẫn lưu đường mật qua da đặt ống xông chỉ là giải pháp tạm thời nhằm giải áp tắc mật và ngăn ngừa ứ đọng dịch nhầy. Để đưa ra quyết định can thiệp dứt điểm, bác sĩ cần chụp cộng hưởng từ mật tụy và hội chẩn chuyên khoa gan mật để đánh giá chính xác vị trí giải phẫu cùng chức năng gan hiện tại của người bệnh.

Bản chất u nhầy đường mật là gì?

U nhầy đường mật là một dạng tổn thương tiền ung thư biểu mô tuyến hiếm gặp của đường mật, đặc trưng bởi sự tăng sinh nhú và bài tiết lượng lớn chất nhầy mucin vào lòng ống mật.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp u nhầy vào nhóm u tân sinh dạng nhú đường mật (Intraductal Papillary Neoplasm of the Bile Duct – IPNB). Khi khối u phát triển, lượng chất nhầy đặc quánh tích tụ liên tục sẽ cản trở dòng chảy sinh lý của dịch mật, làm giãn toàn bộ hệ thống ống mật trong hoặc ngoài gan và dẫn đến tình trạng ứ trệ dịch mật mạn tính.

Tổn thương này có mối liên hệ mật thiết với tiền sử can thiệp đường mật nhiều lần và tình trạng sỏi mật tái phát. Mặc dù kết quả sinh thiết mô bệnh học ban đầu ghi nhận tế bào lành tính hoặc nghịch sản mức độ thấp, bản chất của loại u này vẫn mang nguy cơ tiến triển thành ung thư biểu mô đường mật xâm lấn nếu không được loại bỏ triệt để khỏi cơ thể.

Vì sao đốt nhiệt u nhầy chưa triệt để?

Phương pháp đốt nhiệt tại chỗ như đốt sóng cao tần hay laser nội soi khó mang lại hiệu quả triệt để vì u nhầy đường mật thường có xu hướng lan rộng dạng bề mặt dọc theo lớp niêm mạc ống mật.

Hiệp hội Nội soi Tiêu hóa Châu Âu (ESGE) chỉ ra rằng các biện pháp nhiệt nội soi chỉ phá hủy được lớp mô u nổi gồ nhìn thấy trên bề mặt mà không thể triệt tiêu hoàn toàn các tế bào biểu mô tăng sinh nằm sâu ở lớp đáy niêm mạc hoặc các vùng tổn thương nhảy cóc (skip lesions). Sau khi can thiệp đốt, các tế bào biểu mô tuyến còn sót lại tiếp tục hoạt động và tiết dịch nhầy làm tắc lòng ống dẫn lưu.

Bên cạnh đó, lòng đường mật ở người bệnh từng trải qua nhiều lần phẫu thuật lấy sỏi thường có hiện tượng xơ hóa và chít hẹp phức tạp. Việc dịch nhầy liên tục tiết ra buộc phải sử dụng ống xông dẫn lưu đường mật qua da để đưa dịch ra ngoài, giúp giải phóng áp lực đường mật nhưng không giải quyết được căn nguyên sinh bệnh.

Các phương pháp điều trị u nhầy hiện nay?

Phẫu thuật cắt gan phân thùy hoặc cắt đoạn đường mật chứa u là phương pháp điều trị tối ưu giúp loại bỏ hoàn toàn tổn thương bài tiết chất nhầy.

Hiệp hội Nghiên cứu Bệnh Gan Hoa Kỳ (AASLD) và các đồng thuận quốc tế về u nhú đường mật ghi nhận rằng phẫu thuật cắt bỏ tổn thương với diện cắt sạch tế bào u (diện cắt R0) mang lại tỷ lệ kiểm soát bệnh lâu dài vượt trội trên 80%. Tùy thuộc vào vị trí u khu trú ở một thùy gan hay lan tỏa, các phương pháp được xem xét gồm:

• Phẫu thuật triệt căn: Tiến hành cắt gan tương ứng với phân thùy có u nhầy khu trú hoặc cắt ống mật chủ kết hợp vét hạch và tái tạo lưu thông mật – ruột.

• Nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP): Hỗ trợ đặt ống stent thông dòng tạm thời, bơm rửa lòng ống mật hoặc cắt đốt bổ trợ cho những bệnh nhân không đủ điều kiện đại phẫu.

• Dẫn lưu đường mật và bơm rửa định kỳ: Biện pháp chăm sóc bảo tồn giúp kiểm soát tình trạng ứ dịch, giảm áp lực đường mật và hạn chế biến chứng nhiễm trùng khi chưa thể phẫu thuật.

Biến chứng nào có thể xảy ra khi mang ống xông?

Tình trạng lưu ống dẫn lưu đường mật kéo dài tiềm ẩn nguy cơ cao gây ra các đợt nhiễm trùng đường mật tái diễn và viêm đường mật cấp.

Theo tài liệu chuyên môn từ Mayo Clinic, sự hiện diện của ống xông nhân tạo cùng với môi trường dịch nhầy ứ đọng tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn đường ruột xâm nhập ngược dòng. Người bệnh mang ống xông lâu ngày có thể đối mặt với các nguy cơ sau:

• Tắc nghẽn ống dẫn lưu do chất nhầy mucin vón cục và lắng đọng bùn mật.

• Nhiễm khuẩn chân ống dẫn lưu gây viêm tấy mô mềm thành bụng.

• Hình thành sỏi mật thứ phát trên nền ứ trệ và nhiễm trùng mạn tính.

• Mất nước và rối loạn điện giải nếu lượng dịch mật thoát ra ngoài quá nhiều mỗi ngày.

Khi nào người bệnh cần đi khám đánh giá lại?

Người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế chuyên khoa Gan mật tái khám ngay khi xuất hiện dấu hiệu sốt rét run, tắc ống dẫn lưu, đau tức hạ sườn phải hoặc xuất hiện triệu chứng vàng da tắc mật.

Theo hướng dẫn theo dõi bệnh lý gan mật của Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), bệnh nhân có can thiệp đường mật cần được đánh giá y tế khẩn cấp nếu gặp một trong các dấu hiệu cảnh báo sau:

• Sốt cao trên 38°C kèm cảm giác ớn lạnh, rét run từng cơn.

• Ống dẫn lưu đột ngột ngừng chảy dịch mật hoặc dịch đổi màu đục, có mủ hay mùi hôi.

• Cơn đau tức dữ dội vùng bụng trên bên phải lan ra sau lưng hoặc vai.

• Da và củng mạc mắt chuyển màu vàng sậm, nước tiểu sẫm màu như nước vối.

• Dịch nhầy hoặc máu rò rỉ nhiều quanh vị trí chân ống xông ra ngoài thành bụng.

Đối với trường hợp của mẹ bạn, việc mang ống xông và hút rửa hàng ngày chỉ là giải pháp tình thế để tránh ứ đọng dịch nhầy. Gia đình nên đưa bác đưa hồ sơ bệnh án và các phim chụp trước đây đến bệnh viện có trung tâm Phẫu thuật Gan mật chuyên sâu để thực hiện chụp cộng hưởng từ đường mật (MRCP), từ đó các chuyên gia sẽ đánh giá chính xác cấu trúc giải phẫu và xem xét chỉ định phẫu thuật cắt bỏ triệt để tổn thương u nhầy nếu thể trạng người bệnh cho phép. Để chủ động lựa chọn thời gian phù hợp, bạn có thể đặt lịch trên App TCI Hospital: app.thucuc.vn.

Bệnh lý u nhầy đường mật là một dạng tổn thương phức tạp đòi hỏi chiến lược điều trị chuyên sâu và toàn diện. Việc điều trị đốt nhiệt trước đây chưa đem lại hiệu quả triệt để do đặc tính lan tỏa theo bề mặt niêm mạc của khối u, khiến dịch nhầy tiếp tục tiết ra và cần duy trì ống dẫn lưu ngoài. Thăm khám đánh giá lại cấu trúc giải phẫu và hội chẩn ngoại khoa gan mật là bước quan trọng nhất hiện nay nhằm tìm kiếm cơ hội phẫu thuật dứt điểm, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.