Tiêm vacxin thương hàn có thực sự cần thiết không?

Chào bạn! Câu hỏi của bạn rất đúng thời điểm và quan trọng — đặc biệt khi bệnh thương hàn vẫn còn lưu hành ở nhiều khu vực tại Việt Nam. Vacxin thương hàn là một trong những biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất đối với căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do vi khuẩn Salmonella Typhi gây ra. Tôi sẽ chia sẻ rõ hơn để bạn hiểu khi nào nên tiêm, tiêm như thế nào và những điều cần lưu ý.

Ai nên tiêm vacxin thương hàn?

Không phải ai cũng bắt buộc phải tiêm, nhưng những nhóm sau nên cân nhắc tiêm sớm để chủ động bảo vệ sức khỏe:

– Trẻ em từ 2 tuổi trở lên, nhất là ở vùng nông thôn, nơi điều kiện vệ sinh nước uống và ăn uống còn hạn chế.

– Người lớn sống hoặc thường xuyên đi du lịch đến các khu vực có dịch thương hàn, như một số tỉnh miền Tây, đồng bằng sông Cửu Long, hoặc các quốc gia đang phát triển ở châu Á, châu Phi.

– Nhân viên y tế hoặc nhân viên phòng thí nghiệm có nguy cơ tiếp xúc trực tiếp với vi khuẩn Salmonella Typhi.

– Người có tiếp xúc gần với người mang mầm bệnh (ví dụ: người nhà bị thương hàn mãn tính).

– Người suy giảm miễn dịch, bao gồm cả người nhiễm HIV/AIDS — vì họ dễ mắc bệnh nặng và biến chứng phức tạp hơn.

Trong thực tế lâm sàng, tôi từng gặp nhiều trẻ nhập viện muộn do thương hàn vì cha mẹ chủ quan nghĩ “chỉ là sốt thông thường”. Việc tiêm vacxin sớm có thể giúp tránh những hậu quả đáng tiếc.

Các loại vacxin thương hàn hiện nay

Hiện tại ở Việt Nam, có hai dạng vacxin chính:

– Vacxin bất hoạt (tiêm): Như Typhim VI (Pháp) hoặc Typhoid VI (sản xuất trong nước). Đây là dạng phổ biến nhất, chỉ cần tiêm một mũi duy nhất.

– Vacxin sống, giảm độc lực (uống): Dạng uống, thường dùng cho người lớn hoặc trẻ lớn, yêu cầu uống 4 liều cách nhau vài ngày.

Với trẻ nhỏ từ 2 tuổi, đa số phụ huynh chọn vacxin tiêm vì tiện lợi và ít ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa.

Lịch tiêm và nhắc lại

– Mũi đầu tiên: Khi trẻ đủ 24 tháng tuổi.

– Tiêm nhắc lại: Mỗi 3 năm/lần, nếu vẫn sinh sống hoặc làm việc trong môi trường có nguy cơ cao.

Lưu ý: Vacxin không tạo miễn dịch suốt đời, nên nếu bạn hoặc con bạn vẫn tiếp xúc với nguồn lây (nước bẩn, thực phẩm không an toàn…), việc nhắc lại là cần thiết.

Lợi ích vượt trội của vacxin thương hàn

– Kích thích cơ thể tạo kháng thể đặc hiệu, giúp nhận diện và tiêu diệt vi khuẩn Salmonella Typhi ngay từ khi xâm nhập.

– Giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh, từ đó tránh được các biến chứng nghiêm trọng như xuất huyết tiêu hóa, thủng ruột, viêm màng não, hoặc rối loạn tim mạch.

– Bảo vệ cộng đồng: Khi tỷ lệ tiêm chủng cao, nguy cơ bùng phát dịch sẽ giảm — đặc biệt quan trọng ở những nơi có hệ thống cấp nước và xử lý chất thải còn yếu.

Tác dụng phụ và lưu ý khi tiêm

Vacxin thương hàn rất an toàn, nhưng như mọi loại vacxin khác, vẫn có thể xảy ra một số phản ứng nhẹ:

– Tại chỗ tiêm: Sưng, đỏ, đau nhẹ — thường tự hết sau 1–2 ngày.

– Toàn thân: Sốt nhẹ, mệt mỏi, đau đầu hoặc đau cơ — hiếm khi nghiêm trọng.

Chống chỉ định tiêm trong các trường hợp sau:

– Trẻ dưới 2 tuổi (với vacxin Typhim VI).

– Người dị ứng nặng với bất kỳ thành phần nào của vacxin.

– Người đang bị rối loạn đông máu hoặc giảm tiểu cầu.

Ngoài ra, vacxin thương hàn có thể tiêm cùng lúc với một số vacxin khác (như Menactra – phòng não mô cầu), nhưng bạn nên tham vấn bác sĩ để đảm bảo an toàn và hiệu quả tối ưu.

Thương hàn không chỉ là “sốt kéo dài” — nó có thể dẫn đến tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Vacxin thương hàn tuy không thay thế được việc giữ gìn vệ sinh ăn uống, nhưng là “lá chắn” quan trọng giúp bạn và con bạn tránh rơi vào tình huống nguy hiểm. Đặc biệt với trẻ nhỏ, hệ miễn dịch chưa hoàn chỉnh, thì tiêm vacxin là cách đầu tư sức khỏe thông minh và thiết thực.

Nếu bạn đang sống ở vùng có nguy cơ hoặc chuẩn bị cho con đi học mẫu giáo, tôi khuyến nghị nên đưa vacxin thương hàn vào lịch tiêm chủng mở rộng của bé. Đừng đợi đến khi có dịch mới tiêm — phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh.