Tiêm vắc xin rubella có thực sự cần thiết?

Chào bạn,

Vắc xin rubella là một trong những “lá chắn” quan trọng nhất giúp ngăn ngừa bệnh rubella – một căn bệnh tưởng chừng nhẹ nhưng lại cực kỳ nguy hiểm nếu xảy ra ở phụ nữ mang thai, đặc biệt trong 3 tháng đầu. Tiêm vắc xin rubella không chỉ bảo vệ bản thân bạn mà còn góp phần tạo miễn dịch cộng đồng, giảm nguy cơ bùng phát dịch.

Vì sao vắc xin rubella lại quan trọng đến vậy?

Rubella (còn gọi là bệnh sởi Đức) do virus Rubella gây ra. Ở người lớn và trẻ em, bệnh thường diễn biến nhẹ với sốt, phát ban và nổi hạch sau tai. Tuy nhiên, nếu phụ nữ nhiễm rubella trong thời kỳ mang thai – nhất là trước tuần thứ 20 – virus có thể xuyên qua nhau thai, tấn công thai nhi, dẫn đến hội chứng rubella bẩm sinh với các dị tật nghiêm trọng như:

– Đục thủy tinh thể, mù lòa

– Điếc bẩm sinh

– Dị tật tim

– Chậm phát triển trí tuệ

Đáng lo ngại là nhiều trường hợp nhiễm rubella ở mẹ không có triệu chứng rõ rệt, khiến việc phát hiện và can thiệp trở nên muộn màng. Vì thế, phòng bệnh bằng vắc xin là cách duy nhất hiệu quả và an toàn.

Ai nên tiêm vắc xin rubella và tiêm khi nào?

1. Trẻ em

– Mũi 1: Thường được tiêm vắc xin MR (sởi – rubella) miễn phí lúc 18 tháng tuổi trong Chương trình Tiêm chủng Mở rộng tại Việt Nam.

– Mũi 2: Nhiều gia đình chọn tiêm vắc xin MMR (sởi – quai bị – rubella) dịch vụ cho con từ 12–15 tháng tuổi, sau đó nhắc lại mũi 2 vào 4–6 tuổi để tăng hiệu quả bảo vệ lâu dài.

Trong phòng khám, tôi thường khuyên cha mẹ cân nhắc tiêm MMR sớm hơn (từ 12 tháng) nếu có điều kiện, vì rubella vẫn có thể lưu hành lẻ tẻ trong cộng đồng.

2. Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản

Nếu bạn chưa từng tiêm vắc xin rubella hoặc không rõ lịch sử tiêm chủng, hãy kiểm tra kháng thể (xét nghiệm IgG anti-Rubella).

– Nếu âm tính hoặc không có miễn dịch, bắt buộc phải tiêm vắc xin MMR.

– Lưu ý quan trọng: Phải tránh mang thai ít nhất 28 ngày (tốt nhất là 3 tháng) sau tiêm, vì vắc xin chứa virus sống giảm độc lực.

3. Người trưởng thành chưa từng tiêm

Dù không có kế hoạch sinh con, việc tiêm vắc xin rubella vẫn có ích – vừa bảo vệ bản thân, vừa tránh lây lan cho người xung quanh, đặc biệt là phụ nữ mang thai.

Vắc xin rubella hoạt động như thế nào và hiệu quả ra sao?

Sau khi tiêm, vắc xin rubella kích thích hệ miễn dịch tạo ra kháng thể đặc hiệu chống lại virus Rubella.

– Hiệu quả bảo vệ bắt đầu xuất hiện sau 2–4 tuần.

– Với 2 mũi tiêm đầy đủ, khả năng miễn dịch có thể duy trì suốt đời ở hơn 95% người được tiêm.

Ngoài tác dụng cá nhân, tiêm chủng còn giúp ngăn chặn chuỗi lây truyền trong cộng đồng, từ đó bảo vệ cả những người không thể tiêm vắc xin (như phụ nữ đang mang thai, người suy giảm miễn dịch).

Những lưu ý quan trọng khi tiêm vắc xin rubella

– Không tiêm nếu đang mang thai hoặc nghi ngờ có thai.

– Tạm hoãn tiêm nếu đang sốt cao, mắc bệnh cấp tính hoặc có rối loạn miễn dịch nặng.

– Sau tiêm, một số người có thể gặp phản ứng nhẹ như: sốt nhẹ, phát ban thoáng qua, đau tại chỗ tiêm – đây là phản ứng bình thường, thường tự hết trong 1–2 ngày.

– Không cần xét nghiệm lại kháng thể sau tiêm trừ khi thuộc nhóm nguy cơ cao (ví dụ: nhân viên y tế).

Tôi luôn nhấn mạnh với bệnh nhân rằng: “Phòng rubella không phải là lựa chọn – mà là trách nhiệm.” Một mũi tiêm đơn giản có thể tránh được bi kịch suốt đời cho một đứa trẻ chưa chào đời. Nếu bạn đang trong độ tuổi sinh sản và chưa chắc chắn về tình trạng miễn dịch, đừng chần chừ – hãy đến cơ sở y tế để được tư vấn và tiêm phòng kịp thời.

Và nhớ: ít nhất 3 tháng trước khi có ý định mang thai, hãy hoàn tất việc tiêm vắc xin rubella. Đó là món quà sức khỏe đầu tiên bạn dành cho con mình.