Run tay khi cầm đồ vật là biểu hiện bệnh gì?
Bố tôi hay làm rơi cốc vì bàn tay run khi nhấc đồ. Gia đình muốn hỏi run tay khi cầm đồ vật là biểu hiện bệnh gì?

Chào bạn, run tay khi nhấc đồ hoặc cầm cốc có thể liên quan đến run vô căn, một số bệnh rối loạn vận động, tác dụng phụ của thuốc hoặc bất thường chuyển hóa. Không phải mọi người lớn tuổi bị run tay đều mắc Parkinson. Tuy nhiên, trường hợp bố bạn đã thường xuyên đánh rơi cốc cho thấy triệu chứng ảnh hưởng rõ chức năng bàn tay, cần được thăm khám sớm. Ngoài run, bác sĩ cần xác định ông có bị yếu tay, tê bì, chậm vận động hoặc mất phối hợp động tác hay không. Nếu ông đột ngột yếu một bên tay, méo miệng, nói khó hoặc mất thăng bằng, cần gọi cấp cứu 115.
Run tay khi cầm đồ vật là biểu hiện bệnh gì?
Run là chuyển động dao động không chủ ý của một bộ phận cơ thể. Viện Quốc gia về Rối loạn Thần kinh và Đột quỵ Hoa Kỳ (NINDS) phân biệt run khi nghỉ và run khi hoạt động. Run khi hoạt động có thể xuất hiện lúc giữ tay chống lại trọng lực, di chuyển tay hoặc đưa tay về một mục tiêu, chẳng hạn đưa cốc lên miệng. Việc nhận biết run xuất hiện trong tình huống nào giúp định hướng nguyên nhân.
Không phải mọi trường hợp đánh rơi đồ vật đều do run. Người có yếu cơ, giảm cảm giác ngón tay, tổn thương khớp hoặc mất phối hợp động tác cũng có thể khó giữ cốc. Vì vậy, gia đình nên quan sát xem tay bố bạn có rung nhịp nhàng khi nâng cốc hay bất ngờ mất lực, đồ vật tuột khỏi tay.
Run vô căn thường có đặc điểm gì?
Run vô căn là một rối loạn vận động có thể ảnh hưởng đến hai bàn tay, cẳng tay, đôi khi cả đầu hoặc giọng nói. Run thường rõ hơn lúc viết chữ, ăn bằng thìa, rót nước hoặc giữ vật, và có thể ít rõ khi tay nghỉ. Mức độ ở hai bên không nhất thiết giống nhau. Có người trong gia đình cũng bị run tương tự, nhưng không phải trường hợp nào cũng có tiền sử gia đình.
Mayo Clinic mô tả run vô căn có thể ảnh hưởng khả năng thực hiện công việc thường ngày; người triệu chứng nhẹ có thể không cần điều trị thuốc. Với người khó cầm cốc và làm rơi đồ như bố bạn, bác sĩ cần đánh giá mức độ ảnh hưởng và cân nhắc biện pháp hỗ trợ. Căng thẳng, thiếu ngủ và caffeine đôi khi làm run rõ hơn, nhưng không giải thích tất cả trường hợp run.
Run tay có phải dấu hiệu của bệnh Parkinson không?
Parkinson là bệnh tiến triển ảnh hưởng hệ thần kinh điều khiển vận động. Run điển hình có thể rõ khi tay nghỉ, thường bắt đầu không đối xứng. Các biểu hiện khác gồm chậm vận động, cứng cơ, thay đổi dáng đi hoặc giảm vung tay khi đi bộ. Một số người chữ viết nhỏ dần hoặc gặp khó khăn trong các động tác như cài cúc áo.
Tổ chức Parkinson’s UK lưu ý run ở người mắc Parkinson cũng có thể xuất hiện khi hoạt động, do đó không thể phân biệt Parkinson và run vô căn chỉ dựa vào thời điểm run. Bác sĩ cần tìm dấu hiệu chậm vận động và những bất thường khác. Không phải người mắc Parkinson nào cũng run và không phải người bị run tay nào cũng bị Parkinson.
Thuốc, bệnh tuyến giáp và các nguyên nhân khác có gây run không?
Một số thuốc điều trị hen, thuốc kích thích, thuốc ảnh hưởng hệ thần kinh hoặc các chất như caffeine có thể làm run tăng. Cường giáp có thể gây run tay kèm hồi hộp, dễ nóng, đổ mồ hôi hoặc sụt cân. Hạ đường huyết có thể gây run, vã mồ hôi, đói, chóng mặt, nhất là người đang sử dụng thuốc điều trị đái tháo đường.
Run tăng khi đưa tay tới mục tiêu, kèm đi không vững hoặc phối hợp kém, có thể gợi ý bệnh lý tiểu não hoặc nguyên nhân thần kinh khác. Nếu bố bạn bị tê tay, yếu ngón hoặc đau cổ lan xuống tay, cần xem xét thêm bệnh lý rễ thần kinh hoặc thần kinh ngoại biên. Không tự ngừng thuốc điều trị bệnh nền khi nghi ngờ thuốc gây run; hãy đem danh sách thuốc để bác sĩ đánh giá.
Bác sĩ kiểm tra gì để tìm nguyên nhân run tay?
Gia đình nên ghi nhận thời điểm bắt đầu, run một hay hai bên, run khi nghỉ hay khi cầm đồ, mức độ tiến triển và các thuốc đang sử dụng. Nếu an toàn, quay một đoạn video ngắn khi ông viết chữ hoặc nâng cốc rỗng có thể giúp bác sĩ hình dung kiểu run. Không nên yêu cầu ông cầm đồ nóng hoặc nặng chỉ để kiểm tra.
Bác sĩ có thể yêu cầu ông giữ tay ra trước, thực hiện động tác chạm ngón tay vào mục tiêu, viết chữ và đi vài bước để đánh giá vận động, sức cơ, phản xạ và phối hợp. Xét nghiệm đường huyết, chức năng tuyến giáp hoặc các chỉ số chuyển hóa được cân nhắc tùy biểu hiện. Chụp MRI không cần thiết cho tất cả người bị run nhưng có thể được chỉ định khi có dấu hiệu thần kinh không điển hình hoặc nghi nguyên nhân cấu trúc.
Run tay khi cầm đồ điều trị như thế nào?
Điều trị phụ thuộc nguyên nhân. Nếu run vô căn ảnh hưởng sinh hoạt, bác sĩ có thể xem xét thuốc như propranolol hoặc primidone, tùy chống chỉ định và tình trạng sức khỏe. Một số người có run nặng không đáp ứng thuốc có thể được đánh giá về phương pháp can thiệp chuyên sâu. Nếu do Parkinson, kế hoạch điều trị hoàn toàn khác và cần được xây dựng theo các triệu chứng cụ thể.
Gia đình có thể hỗ trợ ông sử dụng cốc nhẹ có quai chắc, cầm bằng hai tay, đậy nắp và tránh rót nước sôi khi run nhiều. Nghỉ ngơi đầy đủ và giảm caffeine nếu nhận thấy triệu chứng tăng. Nếu ông có run ngày càng rõ, yếu tay hoặc khó đi lại, hãy đi khám thay vì cho rằng đây là biểu hiện tự nhiên của tuổi già.
Tóm lại, run tay khi cầm đồ vật là biểu hiện bệnh gì cần được đánh giá dựa trên kiểu run và chức năng vận động. Gia đình có thể đăng ký thăm khám cho bố tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI qua App TCI Hospital: app.thucuc.vn để xác định nguyên nhân và lựa chọn phương án hỗ trợ an toàn.









