Migraine có aura là gì? Có nguy hiểm đến sức khỏe không?
Migraine có aura là gì và tại sao người bệnh lại nhìn thấy những tia sáng hoặc vùng tối bất thường trước khi đau đầu? Aura là nhóm triệu chứng thần kinh có tính chất tạm thời, thường liên quan đến sự thay đổi hoạt động điện và hóa học trong não. Tình trạng này cần được nhận biết đúng để tránh nhầm lẫn với các vấn đề sức khỏe khác, từ đó có hướng điều trị hiệu quả.
1. Giải đáp đau đầu migraine có aura là gì?
Migraine có aura là gì? Đây là một dạng đau nửa đầu đi kèm các triệu chứng thần kinh tạm thời, còn gọi là tiền triệu hoặc hào quang. Người bệnh sẽ gặp hiện tượng nhìn thấy ánh sáng nhấp nháy, điểm mù, tê bì tay chân hoặc khó diễn đạt bằng lời nói trước khi cơn đau đầu xuất hiện. Các triệu chứng này cũng có thể xảy ra ngay khi bắt đầu đau đầu.
Migraine có aura chiếm khoảng 25 – 30% số người mắc chứng đau nửa đầu. Các dấu hiệu tiền triệu đa phần xuất hiện trước cơn đau khoảng 1 giờ, kéo dài từ 5 – 60 phút rồi tự thuyên giảm
Aura được cho là có liên quan đến hiện tượng ức chế lan tỏa vỏ não (Cortical Spreading Depression – CSD). Đây là quá trình hoạt động điện của các tế bào thần kinh thay đổi và lan truyền chậm qua vỏ não, khiến lưu lượng máu tại một số vùng não biến đổi tạm thời. Khi hiện tượng này xảy ra ở vùng xử lý thị giác, người bệnh sẽ nhìn thấy những tia sáng, đường zigzag hoặc vùng tối bất thường.
Bên cạnh đó, CSD còn có thể kích hoạt hệ thống dây thần kinh sinh ba – mạng lưới thần kinh liên quan đến cảm giác đau ở vùng đầu. Quá trình này làm giải phóng các chất trung gian gây viêm, truyền tín hiệu đau đến não và góp phần khởi phát cơn đau nửa đầu đặc trưng của migraine.

2. Migraine có aura có những triệu chứng gì?
Migraine có aura gây ra các triệu chứng thần kinh tạm thời trước hoặc trong cơn đau đầu. Biểu hiện ở mỗi người không giống nhau, phổ biến nhất là rối loạn thị giác, cảm giác và ngôn ngữ. Cụ thể:
-
Rối loạn thị giác: Đây là biểu hiện thường gặp nhất của migraine có aura thị giác. Người bệnh nhìn thấy tia sáng nhấp nháy, đốm sáng, đường zigzag hoặc hình dạng bất thường trong tầm nhìn. Một số trường hợp xuất hiện điểm mù hoặc mất một phần thị lực tạm thời.
-
Rối loạn cảm giác: Người bệnh có cảm giác tê, ngứa ran hoặc châm chích ở một vùng cơ thể. Triệu chứng bắt đầu ở bàn tay, cánh tay rồi lan đến môi hoặc lưỡi, đôi khi chỉ xuất hiện ở một bên cơ thể.
-
Rối loạn ngôn ngữ: Một số người gặp khó khăn khi diễn đạt, nói lắp, nhầm lẫn từ ngữ hoặc không tìm được từ phù hợp khi giao tiếp.
-
Triệu chứng tiền triệu: Giai đoạn tiền triệu là bước khởi đầu trong bốn giai đoạn của một cơn migraine điển hình. Những dấu hiệu này xuất hiện trước giai đoạn aura, từ vài giờ đến vài ngày trước khi cơn đau nửa đầu khởi phát.
3. Migraine có aura được chẩn đoán như thế nào?
Migraine có aura chủ yếu được chẩn đoán thông qua thăm khám lâm sàng và khai thác tiền sử bệnh. Bác sĩ sẽ đánh giá đặc điểm cơn đau đầu, triệu chứng tiền triệu và thời gian xuất hiện aura để đối chiếu với tiêu chuẩn chẩn đoán ICHD-3 của Hiệp hội Đau đầu Quốc tế. Từ đó đưa ra kết luận và phân biệt migraine và đau đầu căng thẳng để lên phương án điều trị chính xác.
Đánh giá triệu chứng theo tiêu chuẩn ICHD-3:
-
Số lần xuất hiện: Người bệnh từng trải qua ít nhất 2 cơn có triệu chứng aura đáp ứng tiêu chuẩn chẩn đoán.
-
Đặc điểm aura: Xuất hiện các triệu chứng thần kinh có khả năng hồi phục hoàn toàn, phát triển dần trong vài phút và kéo dài từ 5 – 60 phút. Biểu hiện thường gặp gồm chớp sáng, điểm mù, tê bì tay chân, khó nói hoặc rối loạn ngôn ngữ.
-
Thời điểm đau đầu: Cơn đau nửa đầu xuất hiện cùng lúc với aura hoặc trong vòng 60 phút sau khi triệu chứng này kết thúc. Một số trường hợp có aura nhưng không xuất hiện đau đầu, được gọi là migraine aura không đau đầu.
-
Loại trừ bệnh lý khác: Bác sĩ cần phân biệt với các tình trạng có biểu hiện tương tự như đột quỵ, cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) hoặc động kinh.

Thăm khám và thực hiện xét nghiệm cần thiết:
-
Khai thác tiền sử bệnh: Tìm hiểu tần suất xuất hiện, thời gian kéo dài, vị trí và tính chất cơn đau, các dấu hiệu thị giác hoặc cảm giác đi kèm.
-
Khám thần kinh: Kiểm tra phản xạ, cảm giác, khả năng vận động và chức năng ngôn ngữ nhằm phát hiện những bất thường thần kinh.
-
Chẩn đoán hình ảnh: Migraine cần chụp MRI không? Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định chụp CT hoặc MRI não để kiểm tra cấu trúc não và loại trừ các nguyên nhân khác.
4. Cách điều trị và phòng ngừa migraine có aura
Điều trị migraine có aura tập trung vào giảm triệu chứng trong cơn đau đầu và hạn chế tần suất tái phát. Hiểu rõ migraine có aura là gì và các yếu tố khởi phát giúp người bệnh chủ động kiểm soát triệu chứng, hạn chế ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
4.1. Cách điều trị migraine có aura
Khi nhận thấy dấu hiệu tiền triệu như nhìn thấy ánh sáng nhấp nháy, tê bì hoặc rối loạn thị giác, người bệnh nên tạm dừng công việc, nghỉ ngơi tại nơi yên tĩnh, ít ánh sáng. Nếu có thể, hãy nằm thư giãn trong phòng tối để giảm cảm giác khó chịu. Một số thuốc kiểm soát cơn đau được bác sĩ cân nhắc chỉ định gồm:
-
Thuốc giảm đau: Paracetamol, ibuprofen hoặc aspirin giúp giảm đau đầu. Người bệnh cần sử dụng đúng liều lượng và theo hướng dẫn của bác sĩ.
-
Thuốc nhóm Triptan: Có tác dụng làm giảm cơn đau migraine thông qua việc tác động lên các thụ thể serotonin. Thuốc có dạng viên uống, thuốc tiêm hoặc xịt mũi.
-
Thuốc chống buồn nôn: Metoclopramide hoặc prochlorperazine được sử dụng khi người bệnh buồn nôn, nôn trong cơn migraine.
-
Magie: Bổ sung magie được bác sĩ cân nhắc trong một số trường hợp, đặc biệt khi người bệnh thường xuyên gặp aura thị giác.

Lưu ý: Thuốc điều trị cần được lựa chọn dựa trên tình trạng cụ thể của mỗi người bệnh. Thuốc Triptan được dùng khi bắt đầu giai đoạn đau đầu, không tự ý sử dụng trong lúc xuất hiện aura. Người bệnh cũng cần tránh lạm dụng thuốc giảm đau vì có nguy cơ gây đau đầu do sử dụng thuốc quá mức.
4.2. Cách phòng ngừa migraine có aura
Hiện chưa có phương pháp phòng ngừa hoàn toàn migraine có aura, nhưng người bệnh có thể giảm tần suất và mức độ nghiêm trọng của các cơn đau bằng cách kết hợp dùng thuốc với điều chỉnh lối sống.
-
Sử dụng thuốc dự phòng theo chỉ định:
-
Thuốc chống trầm cảm: Thuốc cắt cơn migraine Amitriptyline hoặc venlafaxine giúp giảm tần suất xuất hiện cơn đau đầu.
-
Thuốc chống động kinh: Topiramate hoặc valproate cũng được sử dụng để kiểm soát migraine.
-
Thuốc điều trị tăng huyết áp: Một số thuốc chẹn beta như propranolol, metoprolol hoặc thuốc chẹn kênh canxi như verapamil được bác sĩ cân nhắc.
-
Thuốc kháng CGRP: Các thuốc như erenumab, fremanezumab, galcanezumab, eptinezumab hoặc atogepant giúp dự phòng migraine thông qua tác động lên peptide liên quan đến gen calcitonin.
-
Tiêm Botulinum toxin: Có thể được cân nhắc tiêm định kỳ 3 tháng/lần trong một số trường hợp migraine mạn tính.
-
-
Điều chỉnh thói quen sinh hoạt:
-
Duy trì giờ ngủ và thức dậy cố định, không thức quá khuya hoặc thiếu ngủ.
-
Ăn uống đúng bữa, đủ chất, uống đủ nước.
-
Hạn chế căng thẳng, dành thời gian thư giãn và vận động phù hợp.
-
Theo dõi thực phẩm kích hoạt migraine để chủ động điều chỉnh chế độ ăn.
-
-
Ghi nhật ký: Ghi lại thời điểm xuất hiện cơn đau, thời gian kéo dài, triệu chứng aura, thực phẩm đã sử dụng và những hoạt động trước đó. Nhật ký giúp xác định các yếu tố khởi phát, từ đó điều chỉnh thói quen và xây dựng kế hoạch phòng ngừa migraine phù hợp.
Hiểu rõ migraine có aura là gì giúp người bệnh phân biệt những dấu hiệu báo trước cơn đau với các bất thường thần kinh cần cấp cứu. Dù aura thường tự hết sau 5 – 60 phút, tình trạng này vẫn cần được đánh giá nếu mới xuất hiện hoặc thay đổi so với những lần trước. Người bệnh nên khám chuyên khoa thần kinh để xác định nguyên nhân, xây dựng phác đồ điều trị và kiểm soát tần suất tái phát.

















