Đau dạ dày nên dùng thuốc gì phù hợp?

Tình trạng đau dạ dày là một biểu hiện lâm sàng rất phổ biến, thường xuất phát từ hiện tượng mất cân bằng giữa các yếu tố tấn công (acid dịch vị, vi khuẩn Helicobacter pylori, thuốc kháng viêm, stress) và các yếu tố bảo vệ niêm mạc (lớp nhầy bicarbonat, sự tưới máu mạch máu). Việc lựa chọn thuốc điều trị phù hợp bắt buộc phải dựa trên cơ chế bệnh sinh cụ thể của từng cá nhân.

Theo hướng dẫn chẩn đoán và điều trị các bệnh lý dạ dày – tá tràng của Hiệp hội Tiêu hóa Việt Nam và Hiệp hội Tiêu hóa Hoa Kỳ (AGA), các nhóm thuốc điều trị đau dạ dày được phân loại rõ ràng theo các mục đích điều trị chuyên sâu sau đây:

1. Các nhóm thuốc điều trị đau dạ dày phổ biến hiện nay

Nhóm thuốc giảm đau, cắt cơn cấp tốc (Thuốc kháng acid – Antacids)

• Cơ chế hoạt động: Các thuốc này chứa các muối kiềm (nhôm hydroxyd, magie hydroxyd hoặc canxi cacbonat) có tác dụng trung hòa trực tiếp lượng acid dư thừa trong dịch vị ngay lập tức, làm giảm nhanh cảm giác nóng rát, cồn cào thượng vị.

• Tên biệt dược phổ biến: Phosphalugel (thuốc chữ P), Yumangel (thuốc chữ Y), Gastropulgite.

• Cách dùng: Uống ngay khi xuất hiện cơn đau hoặc sau bữa ăn từ 1 đến 2 giờ.

Nhóm thuốc ức chế tiết acid mạnh (Thuốc kháng tiết PPI)

• Cơ chế hoạt động: Đây là nhóm thuốc nền tảng trong điều trị viêm loét dạ dày. Thuốc hoạt động bằng cách khóa các “bơm proton” ở tế bào thành dạ dày, làm giảm bài tiết acid dịch vị một cách bền vững suốt 24 giờ, tạo môi trường pH lý tưởng để các vết loét, vết trợt niêm mạc tự phục hồi.

• Tên hoạt chất phổ biến: Omeprazole, Esomeprazole (Nexium), Pantoprazole, Rabeprazole.

• Cách dùng: Uống 1 lần duy nhất trong ngày vào buổi sáng, trước bữa ăn sáng từ 30 đến 60 phút khi bụng còn rỗng để thuốc đạt sinh khả dụng tối đa.

Nhóm thuốc bao bọc và bảo vệ niêm mạc (Mucosal Protectants)

• Cơ chế hoạt động: Khi vào dạ dày, thuốc tương tác với dịch acid để tạo thành một lớp màng bám dính cơ học, che phủ các ổ loét và niêm mạc bị viêm, ngăn không cho acid và pepsin tiếp tục bào mòn dạ dày.

• Tên hoạt chất phổ biến: Sucralfate, Rebamipide.

• Cách dùng: Thường uống trước các bữa ăn hoặc trước khi đi ngủ.

Nhóm thuốc giảm co thắt cơ trơn (Antispasmodics)

• Cơ chế hoạt động: Áp dụng cho các trường hợp đau dạ dày dạng đau quặn, co thắt dữ dội. Thuốc làm giãn các cơ trơn vùng nón dạ dày, giúp xoa dịu cơn co bóp quá mức.

• Tên hoạt chất phổ biến: Alverine, Mebeverine, Drotaverine (No-Spa).

2. Quy trình và nguyên tắc sử dụng thuốc an toàn

Đau dạ dày có thể là biểu hiện của viêm dạ dày cấp, loét dạ dày – tá tràng, trào ngược dạ dày thực quản, hoặc nguy hiểm hơn là nhiễm vi khuẩn HP (Helicobacter pylori) – một tác nhân chính gây ung thư dạ dày. Do đó, bạn cần tuân thủ các nguyên tắc:

• Tuyệt đối không tự ý dùng kháng sinh: Nếu đau dạ dày do vi khuẩn HP, việc điều trị bắt buộc phải phối hợp từ 2 loại kháng sinh trở lên kết hợp với thuốc PPI theo phác đồ nghiêm ngặt (phác đồ nối tiếp, phác đồ 4 thuốc). Việc tự ý mua kháng sinh uống đơn lẻ sẽ gây ra tình trạng kháng thuốc, khiến bệnh tái phát và rất khó điều trị về sau.

• Không lạm dụng thuốc giảm đau cấp tốc (Antacids): Các loại thuốc chữ P, chữ Y chỉ có tác dụng cắt cơn đau ngọn tạm thời, không thể chữa lành gốc rễ ổ loét. Dùng kéo dài không có chỉ định có thể gây rối loạn tiêu hóa (táo bón hoặc tiêu chảy) và làm lu mờ các triệu chứng tiến triển nặng của bệnh.

3. Bạn cần đi khám bác sĩ khi nào?

Bạn nên đến các cơ sở y tế có chuyên khoa Tiêu hóa để thực hiện Nội soi dạ dày ống mềm. Đây là phương pháp chính xác nhất giúp bác sĩ quan sát trực tiếp tổn thương, test tìm vi khuẩn HP và kê đơn thuốc chính xác.

Đặc biệt, cần đi khám ngay lập tức nếu có các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm:

• Nôn ra máu hoặc nôn ra dịch có màu nâu đen như bã cà phê.

• Đi ngoài phân đen, sệt, có mùi hôi thối đặc trưng (dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa).

• Đau bụng dữ dội vùng trên rốn, bụng cứng đơ (dấu hiệu thủng dạ dày).

• Sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân, nuốt nghẹn, sờ thấy khối u vùng bụng.