Chỉ số acid uric là gì? Cách hạ nồng độ chuẩn y khoa

Chào bạn,

Cảm ơn bạn đã tin tưởng gửi kết quả sức khỏe đến chuyên mục Nội Cơ Xương Khớp của chúng tôi. Việc bạn nhận thấy chỉ số acid uric tăng cao qua kỳ khám sức khỏe định kỳ dù chưa có triệu chứng lâm sàng là một tín hiệu cảnh báo rất giá trị từ cơ thể. Acid uric là một sản phẩm phụ tự nhiên của quá trình trao đổi chất, nhưng khi tích tụ quá nhiều, nó có thể trở thành mầm mống của nhiều bệnh lý nguy hiểm. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giúp bạn hiểu rõ cơ chế hình thành của chất này, phân biệt rõ tình trạng của bạn với bệnh gout, đồng thời hướng dẫn cách giảm acid uric an toàn, hiệu quả.

Chỉ số acid uric trong máu thực chất là chất gì?

Dưới góc độ sinh hóa, acid uric là một hợp chất dị vòng chứa carbon, nitơ, oxy và hydro. Nó được tạo ra một cách hoàn toàn tự nhiên khi cơ thể tiến hành phân hủy purine – một hợp chất hóa học được tìm thấy trong một số loại thực phẩm và cũng do chính các tế bào trong cơ thể sản sinh ra khi chúng thoái hóa.

Theo Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), phần lớn chất này sẽ hòa tan trong máu, di chuyển đến thận và được thận lọc, đào thải ra khỏi cơ thể thông qua nước tiểu (một lượng nhỏ qua phân). Nó vốn dĩ không phải là chất độc. Ở nồng độ bình thường, nó thậm chí còn hoạt động như một chất chống oxy hóa bảo vệ mạch máu. Tuy nhiên, khi quá trình sản xuất diễn ra quá mức hoặc thận giảm khả năng đào thải, lượng chất thải này sẽ ứ đọng lại trong máu, dẫn đến tình trạng tăng acid uric cao.

Nồng độ acid uric ở mức bao nhiêu là vượt ngưỡng an toàn?

Để đánh giá chính xác, các bác sĩ sẽ dựa vào kết quả xét nghiệm acid uric trong máu. Do sự khác biệt về sinh lý học và nội tiết tố (hormone estrogen ở nữ giới giúp tăng cường đào thải chất này qua thận), ngưỡng an toàn ở nam và nữ là khác nhau.

Theo hướng dẫn lâm sàng từ Mayo Clinic, mức tham chiếu bình thường thường rơi vào khoảng:

• Nam giới: 4.0 – 8.5 mg/dL (khoảng 238 – 506 µmol/L).

• Nữ giới: 2.7 – 7.3 mg/dL (khoảng 160 – 434 µmol/L). Nếu kết quả của bạn vượt qua các ngưỡng trên, bạn đã mắc hội chứng tăng acid uric máu.

Nguyên nhân tăng acid uric phổ biến nhất là do đâu?

Sự mất cân bằng giữa việc sản xuất và đào thải chính là nguyên nhân cốt lõi. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), nguyên nhân tăng acid uric chủ yếu bắt nguồn từ lối sống và bệnh lý nền:

• Chế độ ăn dư thừa purine: Việc tiêu thụ quá nhiều thịt đỏ (thịt bò, chó, dê), nội tạng động vật, và hải sản có vỏ (tôm, cua, sò) sẽ giải phóng một lượng lớn chất thải này vào máu.

• Lạm dụng rượu bia: Rượu bia không chỉ chứa nhiều purine (như bia) mà còn cạnh tranh đào thải tại thận, khiến thận ưu tiên lọc cồn và giữ lại acid uric.

• Sự suy giảm chức năng thận: Các bệnh lý mạn tính gây suy thận khiến cơ quan này không thể hoàn thành nhiệm vụ lọc máu hiệu quả.

• Yếu tố di truyền và bệnh lý chuyển hóa: Thừa cân, béo phì, kháng insulin hoặc việc sử dụng một số loại thuốc lợi tiểu cũng làm tăng vọt chỉ số này.

Tình trạng acid uric cao có chắc chắn là bị bệnh gout không?

Đây là sự nhầm lẫn phổ biến nhất mà chúng tôi gặp phải. Sự thật là: Bạn có thể có chỉ số máu rất cao nhưng không hề bị bệnh gout. Tình trạng của bạn hiện tại (không có triệu chứng) được y khoa gọi là “tăng acid uric máu vô triệu chứng”.

Tuy nhiên, theo Cleveland Clinic, nếu tình trạng dư thừa này kéo dài, các phân tử này sẽ kết tủa lại thành những tinh thể urat hình kim sắc nhọn. Khi những tinh thể này lắng đọng tại các khớp (thường là khớp ngón chân cái), chúng sẽ kích hoạt phản ứng miễn dịch, gây ra cơn đau khớp dữ dội, sưng viêm đỏ rực – lúc này bạn mới chính thức mắc bệnh gout. Nếu tinh thể lắng đọng ở thận, chúng sẽ hình thành sỏi thận urat.

Người bệnh cần làm gì để giảm acid uric một cách an toàn?

Đối với tình trạng tăng vô triệu chứng như của bạn, việc sử dụng thuốc hạ urat chưa thực sự cần thiết và tiềm ẩn tác dụng phụ. Phác đồ ưu tiên hàng đầu là thay đổi thói quen sinh hoạt:

Bạn cần cắt giảm ngay nội tạng động vật, hạn chế thịt đỏ và hải sản, thay thế bằng protein từ thịt trắng (ức gà) và các loại đậu. Tuyệt đối kiêng rượu bia và các loại nước ngọt chứa nhiều đường fructose (siro ngô). Quan trọng nhất, hãy uống ít nhất 2 đến 3 lít nước lọc mỗi ngày. Nước là dung môi tốt nhất giúp thận tăng tốc độ lọc và bài tiết chất thải này ra ngoài qua đường nước tiểu.

Nếu có triệu chứng kéo dài hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, bạn nên chủ động đặt lịch khám với bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và đánh giá phù hợp. Người bệnh có thể đặt lịch qua App TCI Hospital tại app.thucuc.vn hoặc liên hệ 0936388288 để được hỗ trợ lựa chọn thời gian thăm khám và quản lý lịch khám thuận tiện hơn.

Chúng tôi khuyên bạn nên thực hiện chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt trong vòng 1 tháng và xét nghiệm lại để đánh giá hiệu quả kiểm soát của cơ thể.