Bong gân cổ chân bao lâu thì khỏi?

Chào bạn, tôi hiểu nỗi lo lắng khi gặp phải chấn thương như bong gân – đặc biệt là ở cổ chân, nơi chịu lực lớn trong sinh hoạt hàng ngày. Bong gân cổ chân thường không nguy hiểm đến tính mạng, nhưng nếu xử trí sai cách, nó có thể kéo dài thời gian hồi phục, thậm chí dẫn đến lỏng khớp mạn tính hoặc đau tái phát. Tôi sẽ chia sẻ rõ ràng về thời gian hồi phục, cách xử lý tại nhà đúng và những dấu hiệu cảnh báo cần đi khám ngay.

Nguyên nhân và mức độ bong gân cổ chân

Bong gân cổ chân xảy ra khi dây chằng – cấu trúc nối giữa các xương – bị kéo giãn quá mức hoặc rách do xoay vặn, trượt ngã, hoặc mang giày không phù hợp. Tùy mức độ tổn thương, bong gân được chia thành 3 độ:

– Độ 1: Dây chằng chỉ bị giãn nhẹ, sưng đau nhẹ, vẫn đi lại được.
– Độ 2: Dây chằng bị rách một phần, sưng rõ, bầm tím, đau khi vận động.
– Độ 3: Dây chằng đứt hoàn toàn, mất ổn định khớp, đau dữ dội, không thể dồn trọng lượng lên chân.

Trong phòng khám, tôi thường gặp nhiều bệnh nhân chủ quan với bong gân độ 1–2, nghĩ “chỉ là trẹo chân”, nhưng sau đó lại bị tái phát nhiều lần do dây chằng chưa lành hẳn đã vận động mạnh.

Bong gân cổ chân bao lâu thì hết sưng và khỏi hẳn?

Thời gian hồi phục phụ thuộc trực tiếp vào mức độ tổn thương và cách bạn chăm sóc trong những ngày đầu:

– Độ 1: Sưng giảm sau 2–3 ngày, hồi phục trong 5–7 ngày.
– Độ 2: Sưng kéo dài 5–10 ngày, cần 2–4 tuần để lành.
– Độ 3: Sưng có thể tồn tại 2–3 tuần, thời gian hồi phục 4–8 tuần hoặc hơn, đôi khi cần nẹp cố định hoặc vật lý trị liệu chuyên sâu.

Lưu ý: “Hết sưng” không đồng nghĩa với “hết tổn thương”. Dây chằng cần thời gian để tái tạo và lấy lại độ chắc – nếu bạn vội vàng đi lại mạnh, nguy cơ tái bong gân rất cao.

Cách xử trí bong gân cổ chân tại nhà đúng chuẩn (nguyên tắc R.I.C.E)

Trong 72 giờ đầu, bạn nên áp dụng nguyên tắc R.I.C.E – đây là nền tảng giúp giảm sưng, đau và thúc đẩy phục hồi:

– Rest (Nghỉ ngơi): Tránh dồn lực lên chân bị thương. Nếu đau nhiều, nên dùng nạng trong vài ngày đầu.
– Ice (Chườm lạnh): Chườm đá 15–20 phút mỗi 2–3 giờ trong 2–3 ngày đầu. Không chườm trực tiếp lên da – hãy bọc đá trong khăn mỏng.
– Compression (Băng ép): Dùng băng thun quấn nhẹ quanh cổ chân để hạn chế sưng, nhưng không quấn quá chặt gây tê hoặc tím đầu ngón chân.
– Elevation (Kê cao chân): Khi nghỉ, kê chân cao hơn tim để giảm ứ dịch và sưng nề.

Lưu ý quan trọng:
– Không đắp lá, rượu, hoặc các loại thuốc dân gian nóng trong 48–72 giờ đầu – điều này làm tăng lưu lượng máu, khiến sưng và bầm tím nặng hơn.
– Không xoa bóp mạnh vùng tổn thương trong giai đoạn cấp.

Bài tập phục hồi giúp giãn và tăng cường dây chằng cổ chân

Sau khi cơn đau cấp giảm (thường từ ngày thứ 3–5 trở đi), bạn nên bắt đầu vận động nhẹ để tránh cứng khớp và tăng lưu thông máu. Dưới đây là một số bài tập đơn giản, an toàn:

– Động tác chữ cái (Alphabet exercise): Ngồi, duỗi chân ra, dùng ngón chân “viết” các chữ cái A–Z trong không khí. Làm 2 lần/ngày.
– Cuốn khăn (Towel curl): Đặt khăn dưới lòng bàn chân, dùng ngón chân cuốn khăn về phía mình – giúp tăng lực bám và linh hoạt.
– Nâng gót – nâng mũi chân: Đứng dựa tường, luân phiên nâng gót (đứng bằng mũi chân) và nâng mũi chân (đứng bằng gót) – mỗi bên 10–15 lần.
– Cân bằng một chân: Khi đã bớt đau, đứng trên chân lành rồi chuyển dần sang chân bị thương, giữ thăng bằng 10–30 giây. Tăng dần thời gian.

Lưu ý: Tập từ từ, không gây đau. Nếu đau tăng khi tập, hãy dừng lại và nghỉ thêm 1–2 ngày.

Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám ngay

Mặc dù đa số bong gân có thể xử lý tại nhà, bạn nên đến cơ sở y tế nếu xuất hiện:

– Đau dữ dội ngay sau chấn thương, không thể đứng được.
– Sưng to, bầm tím lan rộng trong 24 giờ đầu.
– Cổ chân biến dạng, lỏng lẻo hoặc “cảm giác như sắp gãy”.
– Tê, mất cảm giác hoặc chân lạnh, tím tái – có thể tổn thương mạch máu/thần kinh.
– Sau 5–7 ngày, sưng đau không giảm mà còn tăng.

Những dấu hiệu này có thể gợi ý gãy xương, đứt dây chằng hoàn toàn hoặc tổn thương sụn khớp – cần chụp X-quang hoặc MRI để chẩn đoán chính xác.

Bong gân cổ chân tuy phổ biến nhưng không nên xem nhẹ. Hồi phục đúng cách không chỉ giúp bạn hết đau nhanh mà còn phòng tránh chấn thương tái phát – một vấn đề rất thường gặp ở người trẻ do chủ quan. Hãy kiên nhẫn trong 1–2 tuần đầu, kết hợp nghỉ ngơi – chườm lạnh – tập nhẹ, và đừng vội trở lại vận động mạnh khi chưa cảm thấy ổn hoàn toàn. Nếu bạn thường xuyên chơi thể thao, nên tham khảo chuyên gia vật lý trị liệu để xây dựng chương trình phục hồi cá nhân hóa.