Vì sao trẻ uống thuốc hạ sốt mà không hạ?

Trẻ bị sốt cao luôn là nỗi lo lắng lớn đối với các bậc phụ huynh. Tuy nhiên, tình huống khiến nhiều ba mẹ bối rối và căng thẳng nhất là khi đã cho con dùng thuốc nhưng nhiệt độ cơ thể vẫn không hề thuyên giảm. Lúc này, điều nhiều người quan tâm nhất là vì sao trẻ uống thuốc hạ sốt mà không hạ để có thể nắm bắt được tình trạng của con và có cách xử trí kịp thời, an toàn.

1. Cơ chế giúp thuốc hạ sốt làm giảm thân nhiệt là gì?

Theo thông tin trên website của Trường Đại học Y Utah, sốt thực chất là một dấu hiệu tốt cho thấy hệ miễn dịch của cơ thể đang hoạt động để chống lại nhiễm trùng. Khi trẻ uống các loại thuốc hạ sốt thông thường (như Paracetamol hoặc Ibuprofen), thuốc thường bắt đầu phát huy tác dụng sau khoảng 30 phút và duy trì hiệu quả trong 4 đến 6 giờ.

Tuy nhiên, ba mẹ cần hiểu rằng thuốc hạ sốt thường chỉ làm giảm nhiệt độ xuống vài độ và có thể mất khoảng 2 đến 3 giờ để thấy nhiệt độ thực sự hạ xuống. Các loại thuốc này chỉ là giải pháp tạm thời nhằm giảm bớt sự khó chịu, ngăn ngừa biến chứng do sốt cao, chứ không điều trị dứt điểm được căn nguyên gây ra bệnh.

2. Trẻ uống thuốc hạ sốt nhưng vẫn sốt, vì sao?

Việc tìm ra nguyên nhân trẻ uống thuốc hạ sốt nhưng không hạ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, từ tình trạng bệnh lý đến cách chăm sóc của ba mẹ.

2.1. Do nguyên nhân gốc rễ (Nhiễm vi khuẩn, virus)

Đây là yếu tố quan trọng nhất giải thích tại sao trẻ uống thuốc hạ sốt mà không giảm. Sốt chỉ là một phản ứng của cơ thể trước tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng. Nếu trẻ đang mắc các bệnh lý nguy hiểm gây sốt cao khó hạ như nhiễm trùng huyết, viêm tai giữa sinh mủ, hoặc cúm A, thì việc chỉ dùng thuốc hạ sốt là hoàn toàn không đủ. Những cơn sốt không đáp ứng với thuốc có thể do virus hoặc vi khuẩn gây ra. Trong những trường hợp này, trẻ bắt buộc phải được bác sĩ thăm khám để có chỉ định dùng thêm thuốc kháng sinh hoặc thuốc kháng virus nhằm điều trị tận gốc mầm bệnh. Khi căn nguyên chưa được giải quyết, cơn sốt sẽ nhanh chóng quay trở lại ngay khi thuốc hạ sốt hết tác dụng.

2.2. Sử dụng thuốc sai liều hoặc không đúng phương pháp

Liều dùng thuốc hạ sốt cần được tính toán dựa trên cân nặng thực tế của trẻ, việc sử dụng thuốc bừa bãi sẽ không mang lại hiệu quả. Nếu trẻ dùng chưa đủ liều khuyến cáo, hoặc khoảng cách giữa các lần uống quá dài khiến nồng độ thuốc trong cơ thể không đạt mức tối thiểu, thuốc sẽ không thể phát huy tác dụng. Ngoài ra, thao tác đặt thuốc hạ sốt dạng viên đạn vào hậu môn chưa chính xác cũng làm giảm lượng thuốc được hấp thu.

2.3. Chăm sóc sai lầm khi trẻ bị sốt

 Khi trẻ sốt, việc ủ ấm quá mức, mặc nhiều lớp quần áo hoặc đắp chăn quá dày sẽ cản trở quá trình thoát nhiệt, khiến nhiệt độ cơ thể càng tăng cao hơn. Thêm vào đó, tình trạng mất nước khi sốt cao cũng khiến cơ thể gặp khó khăn trong việc tự điều hòa thân nhiệt.

3. Khi nào trẻ được coi là “không đáp ứng với thuốc hạ sốt”?

Trẻ được đánh giá là không đáp ứng với thuốc khi nhiệt độ cơ thể vượt mức 40 độ C và uống thuốc hạ sốt mà không hạ sau 2 giờ đồng hồ. Ngoài ra, nếu tình trạng sốt rất cao (trên 39 độ C) cứ duy trì liên tục và không có dấu hiệu thuyên giảm dù đã dùng đúng thuốc, ba mẹ cần đặc biệt cảnh giác. Nếu ba mẹ thắc mắc vì sao trẻ uống thuốc hạ sốt mà không hạ kéo dài trong nhiều giờ liền, đừng chủ quan chờ đợi mà hãy hành động ngay lập tức.

4. Cần làm gì trong tình huống trẻ uống thuốc mà không hạ sốt?

Nếu trẻ đã uống thuốc đúng liều lượng nhưng thân nhiệt vẫn ở mức cao, ba mẹ có thể áp dụng các bước xử trí an toàn sau:

• Bù nước tích cực: Cho trẻ uống thật nhiều nước, bú mẹ nhiều hơn, hoặc dùng thêm nước trái cây tươi, dung dịch bù điện giải Oresol để bù lại lượng nước đã mất và giúp cơ thể tự hạ nhiệt.
• Áp dụng các biện pháp vật lý: Cởi bớt và nới lỏng quần áo, cho trẻ mặc đồ mỏng nhẹ, rộng rãi bằng chất liệu thoáng khí. Ba mẹ hãy dùng khăn mềm nhúng nước âm ấm (khoảng 29 – 32 độ C) để lau người cho trẻ, đặc biệt nên chườm ở các vùng tản nhiệt tốt như trán, cổ, nách, bẹn và hai bên thái dương. Tuyệt đối không pha thêm rượu vào nước lau mình vì hơi rượu có thể khiến trẻ ngộ độc và dẫn đến hôn mê.

• Đưa trẻ đi khám bác sĩ: Việc quan trọng nhất là đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức, đặc biệt nếu trẻ lừ đừ, ngủ li bì, khó thở, cứng cổ, co giật, hoặc phát ban lan rộng. Ba mẹ có thể đưa con đến khoa Nhi tại Bệnh viện Thu Cúc TCI để bác sĩ thăm khám, chẩn đoán chính xác nguyên nhân và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp nhất, tránh các biến chứng nguy hiểm. Tuyệt đối không tự ý phối hợp các loại thuốc hay tự truyền dịch tại nhà khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.

Chỉ khi căn nguyên gây bệnh được giải quyết triệt để, cơn sốt mới chấm dứt hoàn toàn. Điều trị đúng hướng kết hợp với chăm sóc khoa học sẽ giúp trẻ nhanh chóng vượt qua mệt mỏi và phục hồi sức khỏe an toàn.