Hẹp môn vị là gì? Dấu hiệu hẹp môn vị nào cảnh báo cần đi khám ngay?

Hẹp môn vị là tình trạng thu hẹp bất thường tại lỗ thông giữa dạ dày và tá tràng, có thể gặp ở trẻ nhỏ lẫn người lớn. Các dấu hiệu hẹp môn vị thường xuất hiện âm thầm nhưng có thể tiến triển nặng nếu không được chú ý. Vậy những dấu hiệu hẹp môn vị nào cần đặc biệt lưu tâm và khi nào người bệnh nên đi khám ngay?

1. Hẹp môn vị là gì và nguyên nhân do đâu?

Môn vị là van nằm ở cuối dạ dày, có nhiệm vụ điều tiết thức ăn xuống ruột non. Hẹp môn vị xảy ra khi đường lưu thông này bị thu hẹp hoặc tắc nghẽn, khiến thức ăn ứ đọng trong dạ dày và ảnh hưởng đến tiêu hóa. Bệnh có thể gặp ở cả trẻ sơ sinh và người trưởng thành, với nguyên nhân khác nhau tùy độ tuổi. Xác định đúng nguyên nhân giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Các nguyên nhân hẹp môn vị phổ biến thường gặp bao gồm:

Ở người trưởng thành:

Viêm loét dạ dày tá tràng mãn tính: Loét tái phát lâu ngày gần van dạ dày tạo mô sẹo cứng, co rút gây hẹp vĩnh viễn đường dẫn thức ăn.
Khối u ác tính (Ung thư dạ dày): U ở hang vị hoặc sát van xâm lấn, chèn ép hoặc lấp kín lối thoát thức ăn khỏi dạ dày.
Polyp: Polyp lớn tại van dạ dày có thể cản trở dòng chảy thức ăn dù thường lành tính.

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ:

Phì đại cơ môn vị bẩm sinh: Thường gặp ở trẻ sơ sinh từ 3 – 5 tuần tuổi, khi lớp cơ vòng môn vị dày lên bất thường, gây cản trở thức ăn xuống ruột non.
Yếu tố di truyền và giới tính: Bé trai có nguy cơ mắc bệnh cao hơn bé gái. Trẻ cũng có nguy cơ cao hơn nếu cha mẹ từng mắc phì đại cơ môn vị khi còn nhỏ.

*Hẹp môn vị có thể xuất hiện ở trẻ sơ sinh*

2. Dấu hiệu hẹp môn vị nhận biết thế nào?

Phát hiện bệnh ở giai đoạn đầu vô cùng quan trọng để tránh nguy cơ suy kiệt cơ thể trầm trọng. Tùy theo mức độ tổn thương, các biểu hiện sẽ diễn tiến từ nhẹ nhàng đến dữ dội. Biểu hiện ở người lớn và trẻ em có sự khác biệt rõ rệt:

Ở người trưởng thành:

Nôn ói ra thức ăn cũ: Đây là triệu chứng điển hình nhất. Bệnh nhân thường nôn ra lượng thức ăn đã tiêu thụ từ 12 đến 24 giờ trước đó. Chất nôn có mùi chua, hôi vô cùng khó chịu do quá trình lên men trong dạ dày.
Cảm giác đầy trướng bụng: Ngay cả khi chỉ ăn một miếng nhỏ, người bệnh cũng cảm thấy no ách, căng tức ở vùng bụng trên rốn.
Đau thắt thượng vị: Dạ dày phải co bóp cực kỳ mạnh mẽ để cố gắng ép khối thức ăn qua lỗ van bị chít hẹp, dẫn đến những cơn đau quặn thắt ngay sau bữa ăn.

Ở trẻ sơ sinh:

Nôn vọt thành tia: Khoảng 30 phút sau khi bú, trẻ sẽ nôn cực mạnh, sữa vọt ra thành tia xa khỏi miệng. Sữa nôn ra thường vón cục và không lẫn dịch mật màu xanh.
Đòi bú liên tục: Dù vừa nôn sạch sữa, trẻ vẫn khóc lóc, cáu kỉnh và bộc lộ sự thèm ăn mãnh liệt.
Khô nước, giảm tiểu: Trẻ tiểu ít đi rõ rệt, khóc không thấy nước mắt, thóp đầu lõm do cơ thể đang bị mất nước trầm trọng.

Nếu không được cấp cứu, biến chứng hẹp môn vị có thể đe dọa sinh mạng, bao gồm tình trạng rối loạn điện giải và suy thận cấp tính. Khi thấy các dấu hiệu hẹp môn vị này xuất hiện dai dẳng, bạn cần nhanh chóng đưa bệnh nhân đến bệnh viện uy tín gần nhất để bác sĩ tiến hành thăm khám.

3. Chẩn đoán hẹp môn vị bằng cách nào?

Chẩn đoán hẹp môn vị thường bắt đầu bằng việc khám lâm sàng kỹ lưỡng và chỉ định các xét nghiệm hình ảnh:

Siêu âm ổ bụng: Đây là giải pháp an toàn, không dùng tia X. Ở trẻ sơ sinh, siêu âm giúp đo lường chính xác độ dày của cơ dạ dày.
Nội soi tiêu hóa trên: Bác sĩ đưa một ống mềm có camera qua đường miệng xuống dạ dày. Cách này giúp quan sát trực tiếp các vết loét, khối u, hoặc sẹo co rút, đồng thời có thể lấy mẫu sinh thiết tầm soát ung thư.
Chụp X-quang cản quang Barium: Bệnh nhân uống dung dịch Barium. Chất này làm dạ dày hiện rõ trên phim chụp, cho thấy dòng chảy của dung dịch bị chậm hoặc tắc nghẽn.

*Nội soi ống tiêu hóa trên có thể giúp chẩn đoán xác định hẹp môn vị*

4. Điều trị hẹp môn vị như thế nào?

Phương pháp điều trị được lựa chọn tùy theo nguyên nhân và mức độ hẹp môn vị, thường gồm các bước sau:

Bù dịch và điện giải bằng đường tĩnh mạch trước khi can thiệp (thường mất 24 – 48 giờ).
Phẫu thuật (phương pháp chính ở trẻ): bác sĩ rạch lớp cơ dày của môn vị (pyloromyotomy) để mở rộng lòng ống mà không cắt xuyên niêm mạc. Có thể mổ mở hoặc nội soi. Sau mổ, trẻ thường bắt đầu ăn lại trong vòng 1–2 ngày và hồi phục tốt.
Ở người lớn: tùy nguyên nhân. Nếu do loét có thể dùng thuốc giảm acid kết hợp nội soi nong bóng; nếu do u hoặc sẹo nặng thì phẫu thuật cắt đoạn dạ dày hoặc nối vị-ruột.

Can thiệp y tế kịp thời sẽ ngăn chặn biến chứng hẹp môn vị, cứu bệnh nhân khỏi nguy hiểm sinh mạng. Sau quá trình điều trị hẹp môn vị, bệnh nhân cần ăn thức ăn lỏng, mềm và nhai kỹ.

Nhận biết sớm các dấu hiệu hẹp môn vị như nôn ói kéo dài, đau thượng vị, đầy bụng sau ăn hoặc sụt cân giúp người bệnh được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Khi xuất hiện các triệu chứng này, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám, xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.