Bị xuất huyết dạ dày có phải mổ không?

Bị xuất huyết dạ dày có phải mổ không là băn khoăn khiến nhiều người lo lắng khi gặp các dấu hiệu như nôn ra máu, đi ngoài phân đen, chóng mặt hoặc mệt lả. Đây là một trong những biến chứng nguy hiểm của các bệnh lý dạ dày tá tràng và có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng cần phẫu thuật. Việc mổ xuất huyết dạ dày chỉ được chỉ định trong một số tình huống nhất định, khi các phương pháp điều trị khác không còn hiệu quả.

1. Bị xuất huyết dạ dày có cần mổ không? Trường hợp nào phải mổ?

Xuất huyết dạ dày là tình trạng chảy máu xảy ra tại niêm mạc dạ dày hoặc tá tràng, thường liên quan đến viêm loét dạ dày tá tràng, nhiễm vi khuẩn HP, lạm dụng thuốc giảm đau chống viêm không steroid, uống nhiều rượu bia hoặc các bệnh lý nặng hơn như ung thư dạ dày.

Theo các tài liệu y khoa, phần lớn người bệnh xuất huyết dạ dày không cần mổ nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Điều trị nội khoa kết hợp nội soi cầm máu hiện là hướng xử trí chính trong đa số trường hợp.

1.1. Những trường hợp xuất huyết dạ dày không cần mổ

Người bệnh thường không phải phẫu thuật khi:

• Mức độ chảy máu nhẹ đến trung bình
• Người bệnh vẫn ổn định huyết động, không tụt huyết áp nghiêm trọng
• Ổ loét nông, chưa gây thủng dạ dày
• Chảy máu được kiểm soát tốt bằng thuốc và nội soi
• Không có dấu hiệu ác tính hoặc biến chứng nặng kèm theo

Ở nhóm này, bác sĩ thường chỉ định dùng thuốc ức chế tiết acid, truyền dịch, truyền máu nếu cần và theo dõi sát. Nội soi tiêu hóa đóng vai trò quan trọng để xác định vị trí chảy máu và can thiệp cầm máu kịp thời.

1.2. Khi nào xuất huyết dạ dày cần mổ?

Mổ điều trị xuất huyết dạ dày được xem là lựa chọn sau cùng, chỉ đặt ra khi tình trạng chảy máu vượt quá khả năng kiểm soát của điều trị nội khoa và nội soi. Theo NIH (Viện Y tế Quốc gia) – cơ quan nghiên cứu y tế hàng đầu của Hoa Kỳ, phẫu thuật có thể được chỉ định trong trường hợp xuất huyết tiêu hóa nặng hoặc khi tình trạng chảy máu không kiểm soát được bằng các phương pháp điều trị khác.

Các trường hợp có thể cần phẫu thuật bao gồm:

• Xuất huyết nặng, mất máu nhiều, nguy cơ sốc
• Chảy máu kéo dài hoặc tái phát nhiều lần dù đã điều trị tích cực
• Không xác định được nguồn chảy máu bằng các phương pháp không xâm lấn
• Xuất huyết kèm theo thủng dạ dày tá tràng
• Nghi ngờ hoặc xác định có khối u ác tính gây chảy máu

2. Mổ xuất huyết dạ dày như thế nào?

Khi đã có chỉ định mổ điều trị xuất huyết dạ dày, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phù hợp dựa trên nguyên nhân, mức độ tổn thương và thể trạng người bệnh. Hiện nay, các phương pháp can thiệp được ưu tiên theo hướng ít xâm lấn nhất có thể.

2.1. Phương pháp ưu tiên: Can thiệp cầm máu qua nội soi

Khi phát hiện xuất huyết, các bác sĩ sẽ sử dụng kỹ thuật nội soi để cầm máu trực tiếp. Đây là phương pháp xâm lấn tối thiểu, bảo tồn dạ dày tối đa.

Quy trình thực hiện:

• Tiếp cận: Bác sĩ đưa ống nội soi mềm qua đường miệng vào dạ dày.
• Xử lý điểm chảy máu: Tùy vào tình trạng vết loét/mạch máu vỡ, bác sĩ sẽ thực hiện:
• Kẹp Clip: Dùng kẹp kim loại tí hon để kẹp chặt mạch máu đang chảy.
• Tiêm cầm máu: Tiêm Adrenalin hoặc các chất gây xơ hóa quanh vùng tổn thương.
• Đốt điện/Laser: Sử dụng nhiệt để làm đông máu tại chỗ.

2.2. Phương pháp phẫu thuật (Khi nội soi không thành công)

Nếu tình trạng xuất huyết quá ồ ạt (đa ổ loét, thủng dạ dày) mà nội soi không thể kiểm soát, hoặc bệnh nhân có nguy cơ đe dọa tính mạng, các bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật. 

Có 2 hình thức phẫu thuật chính:

Phẫu thuật nội soi ổ bụng điều trị xuất huyết dạ dày:

• Bác sĩ mở 3 – 4 lỗ nhỏ (khoảng 0.5 – 1cm) trên thành bụng, đưa camera và dụng cụ phẫu thuật vào. Tiếp theo, bác sĩ khâu vết thủng, khâu cầm máu ổ loét hoặc cắt một phần dạ dày chứa ổ loét.
• Ưu điểm của phương pháp này là ít đau, sẹo nhỏ ít ảnh hưởng thẩm mỹ, hồi phục nhanh. Đây là xu hướng ngoại khoa hiện đại mà Thu Cúc TCI đang theo đuổi.

Phẫu thuật mở điều trị xuất huyết dạ dày:

• Dành cho các ca cấp cứu tối khẩn cấp, chảy máu đột ngột hoặc bệnh nhân có các chống chỉ định với mổ nội soi.
• Cách làm: Bác sĩ rạch một đường lớn ở bụng để tiếp cận trực tiếp dạ dày và xử lý tổn thương nhanh nhất có thể (khâu hoặc cắt đoạn dạ dày).

3. Các biến chứng có thể gặp trong và sau phẫu thuật xuất huyết dạ dày

Phẫu thuật xuất huyết dạ dày có thể tiềm ẩn một số rủi ro, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người có bệnh nền tim mạch, gan, thận. Vì vậy, để đạt hiệu quả cao và an toàn tối đa, người bệnh cần được phẫu thuật tại cơ sở y tế uy tín.

• Biến chứng có thể xảy ra trong phẫu thuật mổ xuất huyết dạ dày gồm: Mất máu nhiều, sốc do mất máu, tổn thương các cơ quan lân cận như gan, tụy, ruột. 
• Biến chứng sau mổ xuất huyết dạ dày  cần lưu ý: Nhiễm trùng vết mổ, chảy máu tái phát, rối loạn tiêu hóa kéo dài, kém hấp thu, sụt cân, thời gian hồi phục chậm.

Do đó, người bệnh cần được theo dõi sát sau mổ và tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn của bác sĩ để hạn chế biến chứng.

Thực tế cho thấy, nhiều ca phẫu thuật điều trị xuất huyết dạ dày có thể tránh được nếu người bệnh đi khám sớm ngay khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường. Kiểm tra bằng nội soi tiêu hóa giúp phát hiện sớm viêm loét dạ dày tá tràng, tổn thương chảy máu mới hình thành. Hoặc các yếu tố nguy cơ như nhiễm vi khuẩn HP.

Khi được điều trị sớm, ổ loét có thể lành hoàn toàn, giảm nguy cơ xuất huyết nặng và hạn chế phải can thiệp phẫu thuật.

4. Người bệnh cần làm gì để hạn chế nguy cơ mổ xuất huyết dạ dày?

Để giảm nguy cơ phải mổ xuất huyết dạ dày, người bệnh nên:

• Đi khám sớm khi có triệu chứng đau thượng vị, nôn ra máu, đi ngoài phân đen
• Nội soi tiêu hóa định kỳ nếu có tiền sử viêm loét dạ dày
• Tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ
• Tránh lạm dụng thuốc giảm đau, rượu bia
• Kiểm soát tốt các bệnh lý nền
• Chủ động chăm sóc và theo dõi sức khỏe dạ dày là yếu tố then chốt giúp phòng tránh biến chứng nguy hiểm.

Xuất huyết dạ dày có cần mổ không phụ thuộc vào mức độ chảy máu, nguyên nhân và khả năng đáp ứng điều trị của từng người bệnh. Nhiều trường hợp không cần phẫu thuật nếu được phát hiện và xử trí kịp thời, hiệu quả. Mổ xuất huyết dạ dày là giải pháp sau cùng khi các phương pháp điều trị khác không hiệu quả hoặc xuất hiện biến chứng nặng. Vì vậy, việc thăm khám sớm và điều trị đúng cách đóng vai trò quyết định trong việc bảo tồn dạ dày và hạn chế rủi ro phẫu thuật.

Nguồn thông tin tham khảo: mayoclinic, niddk