Vỡ túi phình mạch máu não nguy hiểm thế nào?

Vỡ túi phình mạch máu não là một trong những tình trạng cấp cứu thần kinh nguy hiểm. Bệnh có thể xảy ra đột ngột ở cả những người trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, gây xuất huyết não, hôn mê, đột quỵ và thậm chí tử vong trong thời gian rất ngắn. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo, hiểu rõ mức độ nguy hiểm để chủ động tầm soát các bệnh lý mạch máu não.

1. Độ nguy hiểm của vỡ phình mạch máu não

1.1. Phình mạch máu não là gì? 

Phình mạch máu não là tình trạng thành động mạch não xuất hiện một điểm yếu bất thường và dần phình ra như một chiếc túi nhỏ dưới tác động của dòng máu lưu thông liên tục. Các túi phình thường hình thành tại vị trí phân nhánh của động mạch trong não, nơi thành mạch phải chịu áp lực huyết động lớn hơn so với các khu vực khác.

Phần lớn các trường hợp là túi phình dạng túi, chiếm hơn 90% các loại phình mạch trong hệ thần kinh trung ương. Nhiều túi phình tồn tại âm thầm trong nhiều năm mà không gây triệu chứng rõ ràng, khiến người bệnh khó phát hiện nếu không được thăm khám chuyên sâu.

1.2. Điều gì xảy ra khi túi phình mạch máu não bị vỡ? 

Khi thành túi phình không còn khả năng chịu áp lực dòng máu, nó có thể bị rách hoặc vỡ bất ngờ. Lúc này, máu tràn vào khoang dưới nhện bao quanh não, gây ra tình trạng xuất huyết dưới nhện cấp tính. 

Xuất huyết dưới nhện do vỡ túi phình mạch não có tỷ lệ mắc trung bình khoảng 14,5 trường hợp trên 100.000 dân mỗi năm. Bệnh thường gặp ở phụ nữ nhiều hơn nam giới và phổ biến nhất trong độ tuổi khoảng 50. Tình trạng vỡ phình mạch thường xảy ra rất đột ngột, khiến người bệnh ngã quỵ mà không kịp phản ứng gì. 

1.3. Tỷ lệ tử vong của vỡ túi phình mạch máu não 

Vỡ túi phình mạch máu não được xem là một tình trạng đe dọa tính mạng với tỷ lệ tử vong rất cao. Ngay cả khi vượt qua giai đoạn nguy kịch ban đầu, người bệnh vẫn có thể đối mặt với nhiều di chứng thần kinh kéo dài. Thực tế lâm sàng cho thấy tỷ lệ tử vong sau khi vỡ túi phình mạch có thể dao động từ 25% – 50%. Nhiều trường hợp tử vong xảy ra ngay trước khi người bệnh được đưa tới bệnh viện. Chính vì vậy, phát hiện sớm các bất thường mạch máu não trước khi xảy ra biến cố là giải pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ tử vong và tàn tật.

2. Dấu hiệu cảnh báo vỡ túi phình mạch máu não 

2.1. Đau đầu dữ dội đột ngột

Đau đầu đột ngột là triệu chứng đặc trưng nhất của vỡ túi phình mạch não. Cơn đau xuất hiện rất nhanh, đạt đỉnh chỉ sau vài giây và thường được gọi là đau đầu sét đánh. Người bệnh thường mô tả cảm giác đau như có vật nặng đập mạnh vào đầu hoặc cơn đau dữ dội chưa từng gặp trước đây. Khoảng 10 – 40% bệnh nhân có thể xuất hiện cơn đau đầu cảnh báo trước thời điểm vỡ thực sự từ vài ngày đến vài tuần. Đây là dấu hiệu cần cấp cứu ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng khác.

2.2. Buồn nôn, nôn và cứng gáy

Máu chảy vào khoang dưới nhện sẽ gây kích thích màng não, dẫn đến buồn nôn, nôn nhiều lần và cảm giác cứng vùng cổ gáy. Người bệnh thường gặp khó khăn khi cúi đầu hoặc xoay cổ. Đây là triệu chứng khá điển hình của xuất huyết dưới nhện do vỡ túi phình mạch não.

2.3. Rối loạn thị giác và thần kinh khu trú

Một số người bệnh xuất hiện nhìn đôi, nhìn mờ, sụp mí mắt hoặc mất thị lực một phần. Ngoài ra, có thể xuất hiện yếu tay chân, méo miệng hoặc khó nói. Đi kèm với đó là hội chứng sợ ánh sáng, người bệnh thường nhắm nghiền mắt và né tránh nơi có ánh sáng mạnh.

2.4. Rối loạn ý thức hoặc hôn mê

Mức độ suy giảm ý thức là yếu tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến tiên lượng bệnh. Người bệnh có thể từ trạng thái lú lẫn nhẹ tiến triển nhanh sang ngủ gà, mất phản ứng hoặc hôn mê sâu. Đây là tình huống cấp cứu đặc biệt nguy hiểm. Đáng lưu ý, xuất huyết dưới nhện chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ trong số các trường hợp đau đầu đến cấp cứu nên dễ bị nhầm với đau nửa đầu hoặc các loại đau đầu thông thường khác.

3. Biến chứng vỡ túi phình mạch máu não thường gặp 

3.1. Co thắt mạch não

Sau khi vỡ túi phình mạch não, các động mạch não có thể co hẹp bất thường. Tình trạng này thường xuất hiện từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 4 sau xuất huyết. Co thắt mạch não đạt mức độ nặng nhất vào khoảng ngày thứ 7 đến ngày thứ 10 và có thể kéo dài tới vài tuần. Hậu quả là lưu lượng máu lên não giảm đáng kể.

3.2. Thiếu máu não cục bộ muộn (DCI)

Biến chứng thường xuất hiện trong khoảng từ ngày thứ 4 đến ngày thứ 14 sau khi vỡ túi phình mạch. Người bệnh có thể xuất hiện yếu liệt mới, rối loạn ngôn ngữ hoặc suy giảm ý thức. Đây là là hệ quả nghiêm trọng do tình trạng co thắt mạch kéo dài không được dòng máu bù đắp. 

3.3. Não úng thủy

Não úng thủy cấp tính xuất hiện do lượng máu đông tràn ngập làm tắc nghẽn đường tuần hoàn dịch não tủy bình thường. Khi dịch não tủy tích tụ quá mức trong não thất, áp lực nội sọ tăng lên và gây ra tình trạng não úng thủy. Người bệnh có thể đau đầu, buồn nôn hoặc giảm ý thức.

3.4. Các biến chứng toàn thân và thần kinh khác

Ngoài những biến chứng kể trên, người bệnh còn có thể gặp động kinh, tăng áp lực nội sọ, rối loạn điện giải, rối loạn thân nhiệt hoặc các vấn đề tim mạch đi kèm. Do nguy cơ biến chứng rất cao, người bệnh bị vỡ túi phình mạch máu não thường cần được điều trị và theo dõi tại các đơn vị hồi sức thần kinh chuyên sâu.

Vỡ túi phình mạch máu não là biến cố nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng chỉ trong thời gian rất ngắn. Không chỉ gây xuất huyết não cấp tính, tình trạng này còn kéo theo nhiều biến chứng nặng nề như co thắt mạch não, thiếu máu não, não úng thủy và suy giảm chức năng thần kinh lâu dài. Tại Thu Cúc TCI, Gói khám chức năng và bệnh lý não – thần kinh từ cơ bản đến chuyên sâu được xây dựng nhằm hỗ trợ phát hiện sớm các bệnh lý thần kinh và mạch máu não, giúp người bệnh chủ động bảo vệ sức khỏe trước những biến chứng nguy hiểm.