Tê bì tay chân: Nguyên nhân và cách khắc phục hiệu quả
Tê bì tay chân có thể xuất hiện do ngồi lâu, ngủ sai tư thế nhưng cũng có thể là dấu hiệu của bệnh lý thần kinh, cột sống hoặc rối loạn chuyển hóa. Xác định đúng nguyên nhân và xử trí phù hợp giúp cải thiện triệu chứng, hạn chế tình trạng tê kéo dài ảnh hưởng đến vận động và sinh hoạt.
1. Tê bì tay chân là gì?
Tê bì tay chân là cảm giác châm chích, kiến bò, nóng rát hoặc giảm cảm giác ở bàn tay, bàn chân. Tình trạng này có thể xuất hiện thoáng qua rồi tự hết hoặc kéo dài, tái diễn nhiều lần.
Nhiều người gặp tê bì chân tay khi ngủ do nằm đè lên tay, co chân lâu hoặc giữ một tư thế trong thời gian dài. Khi thay đổi tư thế và vận động nhẹ, triệu chứng thường giảm.
Tuy nhiên, nếu tê xảy ra thường xuyên, lan rộng hoặc kèm đau, yếu cơ, chóng mặt thì cần thăm khám để xác định nguyên nhân.
2. Các nguyên nhân phổ biến gây tê bì tay chân
2.1. Do lối sống và thói quen sinh hoạt
Ngồi làm việc quá lâu, ít vận động, lái xe đường dài, bê vác nặng hoặc giữ tay chân ở một tư thế trong thời gian dài có thể gây chèn ép dây thần kinh và mạch máu.
Tư thế ngủ không phù hợp như nằm đè lên tay, kê gối quá cao hoặc co chân lâu cũng dễ gây cảm giác tê rần khi thức dậy.
Ngoài ra, căng thẳng, thiếu ngủ, làm việc quá sức hoặc thời tiết lạnh cũng có thể khiến tình trạng tê rõ hơn.
2.2. Do các bệnh lý nền
Tê kéo dài hoặc tái phát nhiều lần có thể liên quan đến các bệnh lý thần kinh và cơ xương khớp.
Thoái hóa cột sống cổ, thoát vị đĩa đệm hoặc hẹp ống sống có thể gây chèn ép rễ thần kinh. Khi đó, người bệnh thường thấy tê từ cổ vai lan xuống tay hoặc từ vùng thắt lưng lan xuống chân.
Bệnh thần kinh ngoại biên cũng thường gặp ở người mắc đái tháo đường lâu năm. Tổn thương dây thần kinh có thể gây tê, nóng rát hoặc giảm cảm giác ở bàn tay, bàn chân.
Một số trường hợp được gọi là tê bì chân tay do thiếu máu, đặc biệt khi cơ thể thiếu vitamin B12 hoặc một số vi chất cần thiết cho hoạt động thần kinh. Tuy nhiên, không nên tự kết luận nguyên nhân nếu chưa được kiểm tra.
Đáng chú ý, tê bì tay chân đột ngột ở một bên cơ thể có thể liên quan đến tổn thương thần kinh trung ương, trong đó có đột quỵ.
3. Nhận biết sớm các triệu chứng tê bì tay chân
Biểu hiện phổ biến là cảm giác kiến bò, châm chích hoặc giảm cảm giác ở đầu ngón tay, ngón chân. Tình trạng tê có thể lan dần lên cánh tay hoặc cẳng chân.
Một số người còn gặp nóng rát, đau buốt, yếu tay chân hoặc khó cầm nắm đồ vật. Nếu nguyên nhân liên quan đến cột sống cổ, triệu chứng có thể đi kèm đau cổ vai gáy. Trường hợp tổn thương vùng thắt lưng thường có đau lưng lan xuống chân.
Cần đặc biệt lưu ý khi xuất hiện tê bì chân tay và đau đầu hoặc tê bì chân tay và chóng mặt. Nếu các triệu chứng xảy ra đột ngột cùng với méo miệng, nói khó, yếu một bên người, mất thăng bằng hoặc đau đầu dữ dội, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế sớm.
4. Khi nào cần gặp bác sĩ chuyên khoa và nên khám ở đâu?
4.1 Tê bì tay chân khi nào cần gặp bác sĩ?
Tê thoáng qua do nằm hoặc ngồi sai tư thế thường không đáng lo nếu nhanh chóng cải thiện sau khi vận động.
Người bệnh nên đi khám khi tê kéo dài, tái phát nhiều lần, lan rộng hoặc ảnh hưởng đến khả năng cầm nắm, đi lại. Các biểu hiện như yếu tay chân, giảm cảm giác, đau cổ vai gáy kéo dài, đau lưng lan xuống chân cũng cần được kiểm tra.
Đặc biệt, tê bì tay chân đột ngột kèm yếu liệt, méo miệng, nói khó, rối loạn ý thức hoặc đau đầu dữ dội là tình trạng cần được đánh giá cấp cứu.
4.2 Tê bì chân tay khám ở đâu?
Khi thường xuyên tê tay chân, đau đầu, chóng mặt, đau cổ vai gáy hoặc xuất hiện các biểu hiện thần kinh bất thường, người bệnh có thể chủ động thăm khám tại chuyên khoa Nội thần kinh để được đánh giá hệ thần kinh trung ương, dây thần kinh ngoại biên và tìm nguyên nhân chính xác.
Chuyên khoa Nội thần kinh tại Thu Cúc TCI là sự lựa chọn tin cậy của đông đảo người bệnh khi gặp tình trạng tê bì chân tay hoặc các bất thường thần kinh khác. Tại đây, người bệnh được đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm thực hiện khám thần kinh, đánh giá triệu chứng và chỉ định các phương pháp cận lâm sàng phù hợp khi cần để tìm nguyên nhân, từ đó tư vấn hướng điều trị và theo dõi phù hợp.
5. Các biện pháp khắc phục và phòng ngừa tê bì tay chân hiệu quả
5.1. Thay đổi lối sống khoa học
Người thường xuyên làm việc tại bàn nên chủ động đứng dậy, đi lại và kéo giãn cơ sau mỗi khoảng thời gian nhất định.
Cần duy trì tư thế ngồi đúng, hạn chế cúi cổ lâu khi dùng điện thoại và tránh nằm đè lên tay chân khi ngủ. Tập thể dục đều đặn như đi bộ, yoga hoặc các bài kéo giãn nhẹ cũng giúp duy trì khả năng vận động.
5.2. Chế độ dinh dưỡng hợp lý
Chế độ ăn cân bằng với rau xanh, trái cây, cá, trứng, sữa, ngũ cốc và các nguồn protein phù hợp giúp cung cấp vitamin, khoáng chất cần thiết cho hệ thần kinh.
Người bệnh không nên tự ý bổ sung vitamin B hoặc thực phẩm chức năng liều cao khi chưa xác định nguyên nhân.
Nếu mắc đái tháo đường, rối loạn lipid máu hoặc các bệnh chuyển hóa, cần kiểm soát bệnh nền tốt để hạn chế nguy cơ tổn thương thần kinh.
5.3. Các biện pháp hỗ trợ giảm tê bì tay chân tại nhà
Với trường hợp tê nhẹ do tư thế, có thể thay đổi tư thế, vận động nhẹ, xoa bóp hoặc chườm ấm để giảm khó chịu.
Một số cách chữa tê bì chân tay tại nhà chỉ có tác dụng hỗ trợ tạm thời. Nếu tê kéo dài, kèm đau nhiều, yếu cơ hoặc mất cảm giác, không nên tiếp tục tự điều trị mà cần đi khám.
5.4. Điều trị y tế khi cần thiết
Việc điều trị cần phụ thuộc vào nguyên nhân gây tê. Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm, điện cơ, X-quang, CT hoặc MRI trong những trường hợp cần đánh giá sâu hơn về dây thần kinh, não hoặc cột sống.
Việc điều trị đúng nguyên nhân giúp kiểm soát triệu chứng tốt hơn và hạn chế nguy cơ tiến triển.
Tê bì tay chân có thể chỉ là biểu hiện tạm thời nhưng cũng có thể liên quan đến bệnh lý thần kinh cần phát hiện sớm. Vì vậy, khi triệu chứng kéo dài, tái diễn hoặc kèm đau đầu, chóng mặt, yếu cơ, người bệnh không nên chủ quan. Chủ động đặt lịch khám Nội thần kinh trên App TCI Hospital để lựa chọn cơ sở, bác sĩ và khung giờ phù hợp, tiết kiệm thời gian chờ đợi.
