Virus viêm gan C bao gồm mấy type? Khái niệm và đặc điểm

Viêm gan C là một trong những bệnh lý gan nguy hiểm nhưng tiến triển âm thầm, dễ bị bỏ sót trong giai đoạn đầu. Một trong những câu hỏi được quan tâm nhiều nhất hiện nay là viêm gan C bao gồm mấy type, bởi mỗi type có đặc điểm dịch tễ và đáp ứng điều trị khác nhau. Bài viết này sẽ giúp người đọc khám phá chi tiết về các loại viêm gan, đặc điểm từng loại và lý do tại sao việc xác định tuýp virus lại quan trọng đến vậy.

1. Phân loại viêm gan C 

Viêm gan C là căn bệnh truyền nhiễm do virus viêm gan C (HCV) gây ra, tấn công trực tiếp vào tế bào gan. Loại virus này lây lan chủ yếu qua đường máu hoặc tiếp xúc với dịch cơ thể của người đang mang mầm bệnh. Sau khi xâm nhập vào cơ thể, virus HCV có thể gây ra viêm gan C cấp tính hoặc tiến triển thành viêm gan C mạn tính, tùy khả năng đáp ứng miễn dịch.

• Viêm gan C cấp tính thường xuất hiện trong vòng sáu tháng đầu kể từ khi nhiễm virus, với biểu hiện khá nghèo nàn. Nhiều người nhiễm viêm gan C cấp tính không có triệu chứng rõ ràng, chỉ phát hiện tình cờ qua xét nghiệm máu định kỳ. Theo thống kê, khoảng 15-45% trường hợp viêm gan C cấp tính có thể tự đào thải virus mà không cần điều trị đặc hiệu.
• Viêm gan C mạn tính: Nếu virus tồn tại trong cơ thể lâu hơn 6 tháng, bệnh sẽ chuyển sang giai đoạn mạn tính. Ước tính có khoảng 55-85% người nhiễm HCV cấp tính sẽ tiến triển thành viêm gan C mạn tính do không được điều trị kịp thời. Viêm gan C mạn tính là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến xơ gan, ung thư gan và suy gan giai đoạn cuối.

Vì vậy, khi tìm hiểu viêm gan có mấy loại, người bệnh không nên bỏ qua yếu tố type virus viêm gan C.

2. Giải đáp virus viêm gan C bao gồm mấy type

Ngoài việc phân loại theo giai đoạn bệnh, viêm gan C còn được phân loại theo genotype, hay còn gọi là type virus viêm gan C. Dựa trên cấu trúc di truyền của virus, hiện nay, các nhà khoa học đã xác định được 6 kiểu gen của virus viêm gan C, ký hiệu từ genotype 1 đến genotype 6. Mỗi type lại có thể chia thành nhiều nhóm nhỏ hơn, như 1a, 1b, 2a hoặc 3b, với đặc điểm phân bố khác nhau.

2.1. Viêm gan C genotype 1 

Genotype 1 là type viêm gan C phổ biến nhất trên toàn cầu, chiếm khoảng 46% tổng số ca nhiễm HCV. Trong đó, subtype 1a thường gặp tại châu Âu và Bắc Mỹ, còn subtype 1b phổ biến hơn tại Nhật Bản và nhiều nước châu Á. Genotype 1 được đánh giá là type cần theo dõi chặt chẽ, do liên quan đến nguy cơ tiến triển xơ gan cao hơn một số type khác.

2.2. Viêm gan C type 2 

Viêm gan C genotype 2 bao gồm các subtype như 2a, 2b và 2c, với tỷ lệ lưu hành thấp hơn genotype 1. Type này được ghi nhận tại nhiều quốc gia, nhưng tập trung nhiều hơn ở khu vực Trung và Tây Phi. 

2.3. Viêm gan C type 3 

Genotype 3 là một trong những type viêm gan C khá phổ biến tại khu vực châu Á và một số nước đang phát triển. Type này thường được chia thành hai subtype chính là 3a và 3b, với đặc điểm dịch tễ khác nhau. Đáng chú ý, genotype 3 được đánh giá là có tốc độ gây xơ hóa gan nhanh hơn so với một số chủng khác nếu không được kiểm soát tốt.

2.4. Viêm gan C type 4 

Viêm gan C genotype 4 chủ yếu được ghi nhận tại khu vực Trung Đông và Bắc Phi, với tỷ lệ khá cao ở Ai Cập. Sự tập trung của chủng này gắn liền với các yếu tố dịch tễ học đặc thù tại các quốc gia thuộc khu vực này.

2.5. Viêm gan C type 5 

Đây là chủng virus có phạm vi hoạt động hẹp nhất trong số các nhóm chính. Hiện nay, genotype 5 chủ yếu được ghi nhận tại quốc gia Nam Phi. Rất ít trường hợp nhiễm tuýp 5 được tìm thấy ở các châu lục khác, trừ khi có yếu tố di cư hoặc du lịch. 

2.6. Viêm gan C type 6

Genotype 6 chủ yếu xuất hiện tại khu vực Đông Nam Á. Tại Việt Nam, kiểu gen 6 là loại phổ biến nhất, chiếm tỷ lệ rất cao trong các nghiên cứu lâm sàng. Theo Tạp chí Y học Thành phố Hồ Chí Minh, một nghiên cứu thực hiện đã chỉ ra rằng HCV genotype 6 chiếm đến 54% tổng số ca bệnh tại địa bàn thành phố. 

3. Mục đích xác định type viêm gan C 

Định typ viêm gan C là bước quan trọng giúp bác sĩ xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp cho từng người bệnh. 

• Lựa chọn thuốc phù hợp: Việc xác định đúng genotype giúp lựa chọn thuốc kháng virus hiệu quả nhất và dự đoán khả năng đáp ứng điều trị.
• Xác định thời gian điều trị: Một số tuýp virus chỉ cần 8-12 tuần điều trị, nhưng những tuýp khác có thể cần đến 24 tuần hoặc lâu hơn.
• Đánh giá nguy cơ biến chứng: Mặc dù hiện nay đã có nhiều thuốc kháng virus phổ rộng, nhưng một số type vẫn có đáp ứng khác nhau trong các trường hợp đặc biệt. Đặc biệt với người bệnh đã từng điều trị thất bại hoặc có xơ gan, việc xác định type càng đóng vai trò quan trọng. Theo Treatment Action Group, genotype 1, đặc biệt là subtype 1b, được ghi nhận có nguy cơ xơ gan cao hơn so với nhiều type khác. 

Việc xác định viêm gan c type mấy được quan tâm nhiều nhất thường phụ thuộc vào tình trạng lâm sàng của bệnh nhân. Thông thường, genotype 1 và 6 được các bác sĩ Việt Nam chú trọng nhất vì mức độ phổ biến và tính chất phức tạp trong điều trị. 

4. Một số câu hỏi về các loại viêm gan C

4.1. Xác định type virus viêm gan C bằng cách nào? 

Cách duy nhất để biết chính xác bạn đang nhiễm loại virus nào là thông qua xét nghiệm máu chuyên sâu. Sau khi phát hiện kháng thể HCV dương tính, bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm chuyên sâu để xác định genotype virus. Kết quả xét nghiệm genotype giúp bác sĩ quyết định loại thuốc, thời gian điều trị và khả năng đáp ứng của người bệnh. 

4.2. Một người có thể nhiễm nhiều type viêm gan C không? 

Phần lớn người nhiễm HCV chỉ mang một genotype duy nhất trong suốt quá trình bệnh. Tuy nhiên, trong một số trường hợp hiếm, người bệnh có thể nhiễm đồng thời nhiều type viêm gan C khác nhau. Nguy cơ này thường gặp ở người có hành vi nguy cơ cao hoặc di chuyển giữa các khu vực có phân bố genotype khác nhau. Theo CDC, tình trạng nhiễm chồng nhiều genotype có thể xảy ra, nhưng không làm phức tạp đáng kể việc điều trị hiện nay. 

Hiểu rõ viêm gan C bao gồm mấy type không chỉ giúp giải đáp thắc mắc phổ biến, mà còn đóng vai trò quan trọng trong điều trị. Mỗi type viêm gan C có đặc điểm dịch tễ và nguy cơ khác nhau, đòi hỏi cách tiếp cận phù hợp và cá nhân hóa. Việc định typ viêm gan C sớm, kết hợp theo dõi và điều trị đúng cách, sẽ giúp người bệnh giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm. Để phát hiện sớm và xác định chính xác type viêm gan C, người bệnh có thể đăng ký gói khám viêm gan C tại Thu Cúc TCI, với đầy đủ xét nghiệm và tư vấn chuyên khoa gan mật.

Nguồn tham khảo: CDC Hoa Kỳ, Medical News Today, Tạp chí Y học Thành phố Hồ Chí Minh