Viêm gan B có hiến máu được không? Khi nào không nên hiến máu?
Viêm gan B có hiến máu được không là thắc mắc của nhiều người đang mang virus viêm gan B hoặc từng mắc bệnh. Việc hiến máu phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe và các tiêu chuẩn an toàn của cơ sở tiếp nhận máu. Tìm hiểu rõ quy định giúp người bệnh chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân và người nhận máu.
1. Người bị viêm gan B có hiến máu được không?
Người đang nhiễm virus viêm gan B (HBV) không được hiến máu, kể cả khi không có triệu chứng hoặc sức khỏe vẫn bình thường. Nguyên nhân là HBV có thể tồn tại trong máu và lây truyền sang người nhận qua đường truyền máu.
Vì vậy, khi thắc mắc viêm gan B có hiến máu được không hay viêm gan B có được hiến máu không, câu trả lời là không nếu đang nhiễm HBV. Máu hiến phải được sàng lọc các tác nhân lây truyền qua đường máu theo quy định của Bộ Y tế.
Với người từng mắc viêm gan B nhưng hiện HBsAg âm tính, không nên tự kết luận mình đủ điều kiện hiến máu chỉ dựa trên một xét nghiệm. Cần khai báo tiền sử bệnh và để cơ sở tiếp nhận máu đánh giá theo kết quả xét nghiệm, tiêu chuẩn hiến máu hiện hành.
Riêng người đã tiêm vắc xin viêm gan B không được xem là người nhiễm HBV. Nếu đáp ứng các điều kiện hiến máu khác, người đã tiêm vắc xin vẫn có thể hiến máu theo hướng dẫn của cơ sở tiếp nhận.
Như vậy, người bị viêm gan B có hiến máu được không phụ thuộc trước hết vào việc người đó có đang nhiễm HBV hay không. Người đang nhiễm virus không được hiến máu để bảo đảm an toàn cho người nhận.
2. Vì sao người bị viêm gan B không nên hiến máu? Viêm gan B lây qua đường máu như thế nào?
HBV có thể lây qua đường máu trong một số trường hợp như:
- Truyền máu hoặc chế phẩm máu nhiễm virus, đặc biệt khi nguồn máu không được sàng lọc đầy đủ.
- Dùng chung kim tiêm, bơm tiêm hoặc các dụng cụ có thể dính máu.
- Dùng dụng cụ y tế, xăm hình, xỏ khuyên, làm móng… không được vô khuẩn đúng cách.
- Máu nhiễm virus tiếp xúc với vết thương hở hoặc niêm mạc. Một số vật dụng cá nhân có thể dính máu như dao cạo râu, bàn chải đánh răng cũng có nguy cơ lây truyền.
Do đó, người đang mắc viêm gan B không được hiến máu. Theo Thông tư 26/2013/TT-BYT, người hiến máu phải không mắc các bệnh lây truyền qua đường máu tại thời điểm đăng ký hiến máu.
Điều quan trọng là không nên tự cho rằng mình đủ điều kiện hiến máu chỉ vì không có triệu chứng hoặc cảm thấy khỏe mạnh. Người nhiễm HBV có thể không có biểu hiện rõ ràng nhưng vẫn có khả năng mang virus và truyền bệnh qua máu.
Với người từng mắc viêm gan B hoặc đã có kết quả xét nghiệm thay đổi, việc có đủ điều kiện hiến máu hay không cần được đánh giá theo tiêu chuẩn của cơ sở tiếp nhận máu, thay vì tự quyết định dựa trên một xét nghiệm đơn lẻ.
3. Viêm gan B có truyền máu được không?
Người đang nhiễm virus viêm gan B (HBV) không được sử dụng máu của mình để hiến hoặc truyền cho người khác. Nguyên nhân là HBV có thể tồn tại trong máu và lây truyền sang người khỏe mạnh qua đường truyền máu nếu máu không được sàng lọc an toàn. WHO cũng khuyến cáo tất cả máu hiến phải được xét nghiệm viêm gan B trước khi đưa vào sử dụng.
Viêm gan B lây qua đường máu khi người khỏe mạnh tiếp xúc với máu có chứa HBV, chẳng hạn qua truyền máu không an toàn, dùng chung kim tiêm hoặc các dụng cụ có thể gây chảy máu nhưng chưa được tiệt khuẩn đúng cách. Vì vậy, người có nguy cơ nhiễm HBV cần được xét nghiệm và không nên tự ý tham gia hiến máu.
Để bảo đảm an toàn cho người nhận, mỗi đơn vị máu phải trải qua quá trình sàng lọc các bệnh có khả năng lây truyền qua đường máu trước khi được sử dụng. WHO khuyến cáo sàng lọc bắt buộc đối với HIV, viêm gan B, viêm gan C và giang mai, đồng thời kiểm tra nhóm máu ABO và RhD để đảm bảo tính tương thích khi truyền.
Đối với HBV, các phương pháp sàng lọc có thể bao gồm:
- Xét nghiệm huyết thanh học: Chủ yếu tìm kháng nguyên bề mặt virus viêm gan B (HBsAg), là dấu ấn quan trọng trong sàng lọc máu hiến.
- Xét nghiệm khuếch đại axit nucleic (NAT): Phát hiện trực tiếp vật liệu di truyền HBV (HBV DNA), được sử dụng ở một số hệ thống truyền máu nhằm tăng khả năng phát hiện nhiễm HBV, đặc biệt trong giai đoạn sớm.
Việc sàng lọc máu trước truyền giúp giảm nguy cơ lây nhiễm HBV cho người nhận. Vì vậy, điều kiện hiến máu không chỉ dựa vào tình trạng sức khỏe tại thời điểm hiến mà còn bao gồm đánh giá nguy cơ và xét nghiệm sàng lọc các tác nhân gây bệnh theo quy định của cơ sở truyền máu.
4. Điều kiện hiến máu gồm những gì?
Theo quy định của Bộ Y tế, người tham gia hiến máu cần đáp ứng các yêu cầu về độ tuổi, cân nặng, tình trạng sức khỏe và các chỉ số xét nghiệm. Một số điều kiện hiến máu cơ bản gồm:
- Độ tuổi: Từ đủ 18 đến 60 tuổi.
- Cân nặng: Nữ từ 42 kg, nam từ 45kg trở lên có thể hiến máu toàn phần. Trường hợp hiến các thành phần máu bằng phương pháp gạn tách, cân nặng tối thiểu là 50 kg.
- Thể trạng và chỉ số sinh tồn: Người hiến cần tỉnh táo, tiếp xúc tốt; huyết áp tâm thu từ 100 đến dưới 160 mmHg, huyết áp tâm trương từ 60 đến dưới 100 mmHg; nhịp tim đều, khoảng 60-90 lần/phút.
- Huyết sắc tố: Nồng độ hemoglobin tối thiểu 120 g/L.
- Tình trạng sức khỏe: Không mắc các bệnh cấp tính hoặc mạn tính thuộc nhóm bệnh tim mạch, thần kinh, hô hấp, tiêu hóa, gan mật, thận, bệnh về máu… Phụ nữ không mang thai tại thời điểm hiến máu.
- Bệnh lây truyền qua đường máu: Không mắc các bệnh như HIV, viêm gan B, viêm gan C, giang mai và một số bệnh truyền nhiễm khác theo quy định.
- Một số yếu tố khác: Không nghiện ma túy, rượu và không thuộc các trường hợp phải tạm hoãn hoặc không được hiến máu theo quy định.
- Khoảng cách giữa các lần hiến: Hai lần hiến máu toàn phần liên tiếp phải cách nhau ít nhất 12 tuần.
Ngoài các tiêu chí trên, trước khi hiến máu, người đăng ký sẽ được khám, tư vấn và kiểm tra sức khỏe để xác định có đủ điều kiện hiến máu tại thời điểm đó hay không.
Tóm lại, viêm gan B có hiến máu được không là vấn đề cần đặc biệt lưu ý để bảo đảm an toàn cho người nhận máu. Người đang mắc hoặc có tiền sử nhiễm virus viêm gan B không nên tham gia hiến máu. Nếu bạn từng nhiễm HBV, hãy trao đổi với cơ sở y tế để được tư vấn cụ thể thay vì tự đánh giá khả năng hiến máu dựa trên triệu chứng hoặc kết quả xét nghiệm đơn lẻ.
