Biến chứng viêm gan B: Những nguy hiểm người bệnh cần cảnh giác

Biến chứng viêm gan B có thể xuất hiện khi virus tồn tại kéo dài và gây tổn thương gan tiến triển. Viêm gan B mạn tính làm tăng nguy cơ xơ gan, suy gan và ung thư gan nếu không được theo dõi, điều trị phù hợp.

1. Viêm gan B là bệnh gì?

Viêm gan B là bệnh nhiễm trùng gan do virus viêm gan B (HBV) gây ra. Virus có thể gây viêm gan B cấp tính trong thời gian ngắn hoặc tồn tại lâu dài, trở thành viêm gan B mạn tính. Đáng lưu ý, nhiều người nhiễm HBV không có triệu chứng rõ ràng nên có thể không biết mình mắc bệnh.

Ở người trưởng thành, phần lớn trường hợp nhiễm HBV cấp tính có thể tự hồi phục. Tuy nhiên, nếu virus tồn tại kéo dài, tình trạng viêm và tổn thương gan có thể tiến triển theo thời gian. Theo CDC, khoảng 15-25% người nhiễm HBV mạn tính có thể phát triển bệnh gan mạn, bao gồm xơ gan, suy gan hoặc ung thư gan.

Vì vậy, biến chứng viêm gan B chủ yếu liên quan đến tình trạng nhiễm virus kéo dài và tổn thương gan tiến triển. Các biến chứng của viêm gan B có thể gồm xơ gan, suy gan và ung thư gan. Một số trường hợp viêm gan B cấp tính nặng cũng có thể dẫn đến suy gan cấp.

Viêm gan B có thể được phát hiện thông qua xét nghiệm máu. Do bệnh thường diễn biến âm thầm, người có nguy cơ nhiễm hoặc chưa từng kiểm tra nên chủ động xét nghiệm và trao đổi với bác sĩ để được đánh giá tình trạng nhiễm HBV, mức độ tổn thương gan và nhu cầu theo dõi, điều trị.

2. Các biến chứng viêm gan B trên lâm sàng

Viêm gan B, đặc biệt khi chuyển sang mãn tính, có thể âm thầm gây tổn thương gan trong nhiều năm. Không phải người bệnh nào cũng xuất hiện biến chứng, nhưng tình trạng viêm kéo dài và sự nhân lên của virus có thể thúc đẩy quá trình xơ hóa, làm suy giảm chức năng gan và tăng nguy cơ bệnh gan tiến triển. Theo WHO và CDC, những biến chứng quan trọng gồm xơ gan, suy gan và ung thư biểu mô tế bào gan.

2.1. Biến chứng của viêm gan B – Xơ gan

Xơ gan là một trong những biến chứng viêm gan B thường được quan tâm nhất. Tình trạng viêm và tổn thương tế bào gan kéo dài có thể khiến mô gan bị thay thế dần bằng mô xơ, làm thay đổi cấu trúc và suy giảm chức năng gan. Khi xơ gan tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện cổ trướng, phù, vàng da, xuất huyết tiêu hóa hoặc bệnh脑 gan.

WHO xác định xơ gan là một trong những hậu quả nghiêm trọng của nhiễm HBV mạn tính. Việc phát hiện và điều trị phù hợp có thể giúp làm chậm quá trình tiến triển của bệnh.

2.2. Suy gan

Suy gan xảy ra khi gan không còn đáp ứng đầy đủ các chức năng quan trọng của cơ thể. Đây có thể là biến chứng của viêm gan B tiến triển, đặc biệt ở người đã có tổn thương gan nặng hoặc xơ gan mất bù.

Ở một số trường hợp viêm gan B cấp nặng, bệnh có thể diễn tiến nhanh thành suy gan cấp. WHO cũng lưu ý viêm gan B cấp nặng có thể dẫn đến suy gan và tử vong.

2.3. Ung thư gan

Một trong các biến chứng viêm gan B nghiêm trọng là ung thư biểu mô tế bào gan (HCC). Người nhiễm HBV mạn tính có nguy cơ ung thư gan, đặc biệt khi đã có xơ gan, dù ung thư gan cũng có thể xuất hiện ở một số người nhiễm HBV mà chưa có xơ gan.

Vì vậy, người mắc viêm gan B mạn cần được bác sĩ đánh giá nguy cơ và theo dõi định kỳ. WHO khuyến cáo giám sát ung thư gan ở những nhóm người bệnh phù hợp nhằm phát hiện tổn thương ở giai đoạn sớm.

2.4. Tái hoạt virus viêm gan B

Ở một số người từng nhiễm HBV, virus có thể tái hoạt, khiến HBV DNA xuất hiện trở lại hoặc tăng lên, kèm theo đợt viêm gan và men gan tăng. Tình trạng này có thể xảy ra trong một số hoàn cảnh đặc biệt, chẳng hạn khi hệ miễn dịch bị ức chế.

CDC lưu ý tái hoạt viêm gan B có thể gây đợt bùng phát bệnh nghiêm trọng, thậm chí dẫn đến tử vong. Do đó, người có tiền sử nhiễm HBV cần thông báo cho bác sĩ trước khi sử dụng các thuốc hoặc phương pháp điều trị có khả năng làm suy giảm miễn dịch.

Bên cạnh các tổn thương trực tiếp tại gan, HBV mạn tính có thể liên quan đến một số biểu hiện ngoài gan do cơ chế miễn dịch, mặc dù không phải người bệnh nào cũng gặp. Vì vậy, khi tìm hiểu viêm gan B gây biến chứng gì, không nên chỉ chú ý đến các dấu hiệu như vàng da hay đau hạ sườn phải mà cần theo dõi toàn diện theo hướng dẫn của bác sĩ.

Nhìn chung, viêm gan B biến chứng nguy hiểm chủ yếu liên quan đến bệnh gan tiến triển, đặc biệt là xơ gan, suy gan và ung thư gan. Người đã được xác định nhiễm HBV nên kiểm tra định kỳ để đánh giá hoạt động của virus, mức độ tổn thương gan và nguy cơ biến chứng thay vị chờ đến khi xuất hiện triệu chứng.

3. Làm gì để phòng ngừa các biến chứng viêm gan B?

Không phải người mắc viêm gan B nào cũng cần điều trị thuốc kháng virus. Bác sĩ sẽ dựa vào tải lượng HBV, men gan, mức độ xơ hóa hoặc tổn thương gan và các yếu tố nguy cơ khác để quyết định phương pháp theo dõi hoặc điều trị.

Để giảm nguy cơ biến chứng của viêm gan B, người bệnh nên:

Khám và theo dõi bệnh định kỳ, thực hiện các xét nghiệm theo chỉ định của bác sĩ nếu đã được chẩn đoán nhiễm virus viêm gan B.
Tuân thủ thuốc nếu được chỉ định điều trị viêm gan siêu vi B thể hoạt động.
Không tự ý sử dụng thuốc, thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung có nguy cơ ảnh hưởng chức năng đến gan, hạn chế bia rượu, duy trì chế độ ăn uống và sinh hoạt lành mạnh.
Trao đổi với bác sĩ trước khi sử dụng bất cứ loại thuốc có khả năng ức chế miễn dịch hoặc ảnh hưởng đến chức năng gan.
Tầm soát ung thư gan giai đoạn sớm theo nhóm nguy cơ.

Tóm lại, biến chứng viêm gan B có thể diễn biến âm thầm nhưng gây hậu quả nghiêm trọng nếu bệnh tiến triển kéo dài. Người nhiễm virus viêm gan B không nên chủ quan ngay cả khi chưa có triệu chứng. Phát hiện sớm, theo dõi định kỳ và điều trị đúng chỉ định là những yếu tố quan trọng giúp kiểm soát bệnh và giảm nguy cơ xuất hiện các biến chứng viêm gan B.