Vô sinh là gì và khi nào cần đi khám?

Chào bạn, cảm ơn bạn đã chia sẻ nỗi lo rất thật và phổ biến mà nhiều cặp vợ chồng gặp phải. Vô sinh là tình trạng một cặp đôi quan hệ đều đặn, không dùng biện pháp tránh thai nào trong ít nhất 12 tháng (hoặc 6 tháng nếu người phụ nữ trên 35 tuổi) mà vẫn không thể có thai. Đây không phải là “bệnh” theo nghĩa thông thường, mà là một rối loạn sinh sản có thể xuất phát từ nam giới, nữ giới hoặc cả hai.

Nguyên nhân phổ biến gây vô sinh

– Ở nữ giới: Rối loạn rụng trứng (như hội chứng buồng trứng đa nang), tắc vòi trứng, lạc nội mạc tử cung, suy buồng trứng sớm hoặc các bất thường ở tử cung.
– Ở nam giới: Suy giảm số lượng hoặc chất lượng tinh trùng, rối loạn xuất tinh, giãn tĩnh mạch thừng tinh, hoặc các vấn đề nội tiết ảnh hưởng đến sản xuất tinh trùng.
– Yếu tố chung: Tuổi tác (đặc biệt sau 35 ở nữ và sau 40 ở nam), béo phì, hút thuốc, căng thẳng kéo dài, tiếp xúc hóa chất độc hại hoặc tiền sử bệnh lý như quai bị biến chứng.
– Vô sinh không rõ nguyên nhân: Khoảng 10–15% trường hợp, dù đã làm đầy đủ xét nghiệm nhưng không tìm ra nguyên nhân cụ thể.

Dấu hiệu cảnh báo bạn nên đi khám sớm

– Quan hệ đều đặn không ngừa thai trong 12 tháng (hoặc 6 tháng nếu >35 tuổi) mà chưa có thai.
– Chu kỳ kinh nguyệt thất thường, quá ngắn (<21 ngày) hoặc quá dài (>35 ngày), thậm chí mất kinh.
– Đau vùng chậu mãn tính, đau khi giao hợp hoặc có tiền sử viêm nhiễm phụ khoa.
– Ở nam giới: Tinh dịch loãng, ít, có máu, hoặc tinh hoàn nhỏ, mềm, đau nhức.

Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị vô sinh

– Khám chuyên khoa hiếm muộn: Bác sĩ sẽ khai thác tiền sử, thăm khám lâm sàng và chỉ định xét nghiệm như siêu âm đầu dò, xét nghiệm hormone, chụp tử cung – vòi trứng (HSG), phân tích tinh dịch đồ…
– Điều trị theo nguyên nhân: Có thể là thuốc kích rụng trứng, phẫu thuật thông vòi trứng, điều trị nội tiết, hoặc can thiệp hỗ trợ sinh sản như IUI, IVF.
– Thay đổi lối sống: Cải thiện chế độ ăn, giảm cân nếu thừa cân, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia và quản lý stress hiệu quả.
– Không nên tự ý dùng thuốc “bổ thận tráng dương” hay “thuốc dễ thụ thai”: Nhiều sản phẩm không có cơ sở khoa học, thậm chí gây hại cho sức khỏe sinh sản.

Cách phòng ngừa và tăng khả năng thụ thai tự nhiên

– Duy trì cân nặng hợp lý và tập thể dục đều đặn.
– Theo dõi chu kỳ kinh và xác định thời điểm rụng trứng (dùng que thử hoặc theo dõi thân nhiệt).
– Quan hệ đều đặn 2–3 lần/tuần, đặc biệt quanh ngày rụng trứng.
– Hạn chế tiếp xúc với hóa chất, bức xạ và môi trường ô nhiễm.
– Nam giới nên mặc quần lót thoáng, tránh để laptop trên đùi hoặc tắm nước quá nóng thường xuyên.

Vô sinh không phải là dấu chấm hết cho giấc mơ làm cha mẹ — mà là một vấn đề y khoa có thể chẩn đoán và điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Trong phòng khám, tôi từng gặp nhiều cặp vợ chồng tưởng “vô phương cứu chữa”, nhưng sau khi tìm đúng nguyên nhân và can thiệp kịp thời, họ đã có con khỏe mạnh. Nếu bạn đang lo lắng, đừng chần chừ — hãy chủ động đi khám chuyên khoa hiếm muộn để được tư vấn cá thể hóa và lên kế hoạch phù hợp.